Bộ Xây dựng đang hoàn thiện dự thảo Luật Nhà ở với các chính sách kiểm soát giá bán, giá thuê, ngăn ngừa đầu cơ và mở rộng cơ hội tiếp cận nhà ở xã hội cho người thu nhập thấp, công nhân.

Tại họp báo Chính phủ thường kỳ tháng 10 trưa ngày 4/1, trả lời câu hỏi của Tạp chí Kinh tế Việt Nam/VnEconomy về tiến độ hoàn thành chỉ tiêu nhà ở xã hội năm 2026? Bộ Xây dựng sẽ có giải pháp cụ thể nào để bảo đảm được người thu nhập thấp, công nhân thực sự tiếp cận được nhà ở, mua hoặc là thuê dài hạn với giá hợp lý, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Lê Hồng Vinh cho biết nhu cầu nhà ở xã hội là nhu cầu thiết thực, chính đáng của người dân, góp phần ổn định đời sống và bảo đảm nguồn lao động cho các đô thị, khu công nghiệp.

Theo Thứ trưởng Lê Hồng Vinh, cả nước hiện đang triển khai xây dựng 293 dự án nhà ở xã hội với quy mô 363.065 căn. Trong đó, đã khởi công mới 128 dự án với 183.293 căn, gồm 140.492 căn nhà ở xã hội và 42.801 căn nhà ở cho thuê.

Đến nay, số căn hoàn thành đạt 46.962 căn, tương đương 48% kế hoạch năm 2026 là 97.271 căn. Dự kiến đến hết năm, cả nước hoàn thành 87.601 căn, đạt 90% kế hoạch.

Đối với phân khúc nhà ở cho thuê, cả nước có 114 dự án nhà ở xã hội có nhà ở cho thuê đang triển khai, với tổng quy mô 63.970 căn.

Đặc biệt, từ khi Thủ tướng Chính phủ chỉ đạo đẩy mạnh phát triển nhà ở cho thuê vào tháng 6/2026, đã có thêm 29 dự án được khởi công với quy mô khoảng 85.594 căn, trong đó 33.886 căn dành cho thuê, chiếm 40%.

Đến nay, cả nước đã hoàn thành 8.314 căn nhà ở cho thuê, đạt 48% kế hoạch. Dự kiến cả năm hoàn thành 18.049 căn, tương đương 104% kế hoạch được giao.

Về giải pháp bảo đảm người thu nhập thấp, công nhân thực sự tiếp cận được nhà ở xã hội, Thứ trưởng Lê Hồng Vinh nhìn nhận các giải pháp thời gian qua vẫn còn mang tính manh mún, sự vụ, chủ yếu tháo gỡ khi phát sinh kiến nghị, vướng mắc.

Để khắc phục tình trạng này, Bộ Xây dựng đang chủ trì tham mưu sửa đổi, hoàn thiện Luật Nhà ở, trình Quốc hội tại kỳ họp này, tập trung cụ thể hóa các cơ chế, chính sách hỗ trợ người dân mua, thuê hoặc thuê nhà dài hạn với giá phù hợp.

Thứ nhất, xác định rõ đối tượng và điều kiện thụ hưởng. Dự thảo Luật quy định cụ thể các nhóm đối tượng được hưởng chính sách nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê và nhà lưu trú công nhân; đồng thời làm rõ điều kiện về nhà ở, thu nhập và thứ tự ưu tiên xét duyệt đối với từng loại hình.

Thứ hai, bảo đảm công khai, minh bạch trong hỗ trợ nhà ở. Dự thảo quy định nguyên tắc hỗ trợ đúng đối tượng, ưu tiên người có công, người khuyết tật, hộ nghèo và hỗ trợ vay vốn ưu đãi.

Cùng với đó là các cơ chế tạo lập nguồn vốn, huy động tài chính công đoàn, bố trí quỹ đất phát triển nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê và nhà lưu trú công nhân trong khu công nghiệp.

Thứ ba, tăng ưu đãi cho chủ đầu tư nhằm giảm giá thành. Dự thảo đề xuất các chính sách miễn tiền sử dụng đất, tiền thuê đất; ưu đãi về thuế, tín dụng; cho phép hạch toán chi phí đầu tư hạ tầng, xây dựng vào chi phí hợp lý.

Đồng thời, chủ đầu tư được dành một tỷ lệ diện tích đất hoặc diện tích sàn để kinh doanh dịch vụ, thương mại nhằm bù đắp chi phí, qua đó giảm giá bán và giá cho thuê nhà ở xã hội, phù hợp khả năng chi trả của người dân.

Thứ tư, kiểm soát giá và giao dịch để ngăn ngừa đầu cơ. Dự thảo Luật quy định chặt chẽ phương pháp xác định giá bán, giá thuê, giá thuê mua theo nguyên tắc tính đúng, tính đủ các chi phí hợp lý, hợp lệ và lợi nhuận định mức, không tính các khoản ưu đãi của Nhà nước vào giá.

Đáng chú ý, dự thảo quy định mỗi đối tượng chỉ được mua hoặc thuê một căn nhà ở xã hội, đồng thời hạn chế chuyển nhượng trong 5 năm đầu nhằm ngăn ngừa đầu cơ, bảo đảm chính sách nhà ở xã hội phục vụ đúng đối tượng thụ hưởng.