Bối cảnh kinh doanh của Việt Nam đang tươi sáng hơn

Chỉ số niềm tin kinh doanh (BCI) được thực hiện hàng quý của Hiệp hội Doanh nghiệp châu Âu tại Việt Nam (EuroCham) cho thấy xu hướng tăng trở lại trong trong quý 3 năm 2023, đem tới tia hy vọng cho môi trường kinh doanh của Việt Nam sau một năm đầy biến động.

NIỀM TIN KINH DOANH ĐÃ TĂNG LÊN

Theo đó, chỉ số niềm tin kinh doanh trong quý 3 năm 2023 đã tăng lên 45,1, từ mức 43,5 của quý trước. Mặc dù con số vẫn ở mức dưới 50 điểm trong 4 quý liên tiếp, nhưng mức tăng nhỏ này đã cho thấy một dấu hiệu tích cực trong nền kinh tế.

Báo cáo cho thấy tâm lý kinh doanh dường như đang thay đổi. Trong quý 2 và quý 3, mức độ bi quan về tình hình hiện tại đã giảm 3%, trong khi đó quan điểm tích cực và trung lập tăng lần lượt là 6% và 4%.

Thêm vào đó, khảo sát của quý 3 cho thấy sự thay đổi về dự báo trong quý tới. So với kết quả thu thập được từ quý 2, số doanh nghiệp kỳ vọng vào sự ổn định và sự tăng trưởng kinh tế trong quý tới đã tăng lên 11%. Đồng thời, những doanh nghiệp dự báo xu hướng tiêu cực đã giảm đi 5%.

Gần đến cuối năm, hy vọng và sự cẩn trọng vẫn luôn là cần thiết. Mặc dù GDP trong quý 3 của Việt Nam tăng trưởng đầy hứa hẹn 5,3% so với cùng kỳ năm ngoái nhưng các công ty vẫn tiếp tục thận trọng. Kỳ vọng về doanh thu hoặc đơn đặt hàng tăng ổn định, không có sự thay đổi so với quý trước. Trong khi đó, chỉ 22% có kế hoạch mở rộng đội ngũ trong quý 4 và chỉ 16% dự đoán sẽ tăng đầu tư.

Sức hấp dẫn đầu tư toàn cầu của Việt Nam vẫn mạnh mẽ. 63% doanh nghiệp được khảo sát đã xếp Việt Nam vào top 10 điểm đến FDI hàng đầu. Đáng chú ý hơn nữa, 31% xếp Việt Nam vào top 3, trong đó con số ấn tượng là 16% ca ngợi Việt Nam là điểm đến đầu tư hàng đầu.

Để củng cố hơn niềm tin này, hơn một nửa số người được khảo sát dự đoán sẽ tăng cường đầu tư trực tiếp nước ngoài vào Việt Nam khi năm 2023 gần kết thúc.

NHIỀU THÁCH THỨC VẪN TỒN TẠI

Tuy vậy, những trở ngại vẫn tồn tại. 59% cho rằng những khó khăn về hành chính là thách thức chính khi hoạt động tại Việt Nam. Những trở ngại khác như sự không chắc chắn trong các quy tắc và quy định, rào cản trong việc xin giấy phép và các yêu cầu nghiêm ngặt về thị thực và giấy phép lao động đối với người lao động nước ngoài cũng là những điểm nổi bật.

Để cải thiện thu hút FDI của quốc gia, 58% số người được khảo sát cho rằng việc tinh giản bộ máy cồng kềnh là yếu tố quan trọng nhất. 48% ủng hộ việc tăng cường môi trường pháp lý, 1/3 kêu gọi nâng cấp cơ sở hạ tầng giao thông và 22% nhấn mạnh việc nới lỏng các yêu cầu về thị thực và giấy phép lao động cho các chuyên gia nước ngoài.

Sự bền vững đang ngày càng trở thành ưu tiên hàng đầu của các công ty châu Âu tại Việt Nam, với 80% cho rằng việc tuân thủ ESG là quan trọng ở mức độ cao hoặc vừa phải.

Tuy nhiên, vẫn còn những trở ngại lớn khi biến các ưu tiên thành hiện thực. Sự không chắc chắn về quy định, lỗ hổng cơ sở hạ tầng và sự hỗ trợ không đầy đủ của chính phủ được coi là những trở ngại cho việc thực hiện các biện pháp bền vững tại địa phương.

Ngoài ra, chỉ có 20% doanh nghiệp đang chủ động chuẩn bị cho các quy định xanh sắp ra mắt của EU, chẳng hạn như Cơ chế điều chỉnh biên giới carbon. Trong khi đó, 38% hiện chưa có kế hoạch liên kết. Sự thiếu chuẩn bị này không chỉ đặt ra những thách thức trong nước mà còn có thể cản trở khả năng cạnh tranh quốc tế, đặc biệt là tại thị trường quan trọng như thị trường EU.

Báo cáo đánh giá, hơn hai năm sau khi được triển khai, Hiệp định Thương mại tự do EU-Việt Nam (EVFTA) đang tiếp tục có tác động tích cực mạnh mẽ đến bối cảnh kinh doanh của Việt Nam. Hơn 60% doanh nghiệp cho rằng thoả thuận này có lợi, trong đó lợi ích hàng đầu là cắt giảm thuế, tiếp theo là khả năng cạnh tranh được cải thiện ở Việt Nam, giảm rào cản thương mại, mở rộng quan hệ đối tác với công ty địa phương và tăng khả năng tiệp cận thị trường Việt Nam.

Song thách thức vẫn tồn tại. Sự khác biệt trong định giá hải quan đối với hàng nhập khẩu, thủ tục thông quan không rõ ràng và kéo dài, những trở ngại kỹ thuật đối với thương mại và sự không chắc chắn, thiếu rõ ràng liên quan đến hiệp định là những rào cản hạn chế hiệu quả đầy đủ của hiệp định.

Chủ tịch EuroCham Gabor Fluit nhận định, mặc dù tốc độ tăng trưởng GDP và FDI trong quý 3 đầy hứa hẹn nhưng các vấn đề vẫn tồn tại đặc biệt đối với xuất khẩu và bất động sản. Để đạt được tiến bộ, việc giải quyết các gánh nặng hành chính, quy định không rõ ràng và các rào cản về cấp phép là rất quan trọng.

Giám đốc điều hành Decision Lab Thue Quist Thomasen cho rằng sau khi vượt qua những thách thức, Việt Nam hiện có dấu hiệu phục hồi. Bán lẻ và du lịch đã tăng trưởng mạnh mẽ, giúp thúc đẩy nền kinh tế phát triển. Tăng trưởng FDI cũng mang lại sự lạc quan, củng cố vị thế của Việt Nam như một trung tâm kinh doanh toàn cầu.

Ông lưu ý, dù xuất khẩu và bất động sản vẫn phải đối mặt với những trở ngại nhưng sự lạc quan vẫn chiếm ưu thế. Tâm lý này báo hiệu một sự thay đổi có thể xảy ra trong nền kinh tế của đất nước.

BCI vẫn cho thấy tâm lý tiêu cực, nhưng điều tích cực là báo cáo ghi nhận sự ổn định liên tục trong phép đo hàng quý. “Sau khoảng thời gian ba năm đầy biến động, sự ổn định mới này cho thấy các nhà lãnh đạo doanh nghiệp châu Âu giờ đây có thể dự đoán năm tới và lập kế hoạch tốt hơn cho các khoản đầu tư trong tương lai. Đây chính là một sự phát triển tích cực”, ông Thue Quist Thomasen lạc quan nói.