Cuộc chiến tranh giữa Mỹ và Iran đang dẫn tới sự bùng nổ trong hoạt động sản xuất và xuất khẩu dầu khí tại châu Mỹ, khi các nền kinh tế nhập khẩu dầu đẩy mạnh việc tìm kiếm nguồn cung ổn định do nhận thấy tình trạng gián đoạn ở Trung Đông có thể kéo dài.

Theo công ty tư vấn năng lượng Rystad Energy, các quốc gia từ Canada đến Brazil đã thiết lập những kỷ lục về sản lượng dầu trong năm nay. Tổng sản lượng dầu tại Bắc Mỹ và Nam Mỹ được dự báo sẽ tăng 10% trong giai đoạn hai năm kết thúc vào tháng 12/2026.

Venezuela và Suriname đang chuẩn bị bước vào một thời kỳ với sản lượng dầu tăng mạnh nhờ làn sóng đầu tư từ các tập đoàn dầu khí phương Tây. Sản lượng dầu tại Mỹ cũng đang trong xu hướng tăng, với khối lượng xuất khẩu dầu thô và các sản phẩm từ dầu mỏ như dầu diesel của nước này sang các thị trường châu Âu, châu Á và châu Đại Dương tăng 15%.

TẦM NHÌN CỦA TỔNG THỐNG TRUMP

Gần 8 tháng trôi qua kể từ khi cuộc chiến bắt đầu, một số khu vực tại châu Mỹ, đặc biệt là Venezuela và Argentina, đang dần định hình theo tầm nhìn mà Tổng thống Donald Trump gọi là “học thuyết Donroe”: một trường ảnh hưởng do Mỹ dẫn đầu, sở hữu nguồn tài nguyên năng lượng dồi dào và có tiềm năng tạo thế đối trọng với các trung tâm năng lượng lớn khác trên thế giới, chẳng hạn như Trung Đông - theo nhận định của tờ báo Financial Times.

Thị trường toàn cầu đã mất hơn 2 tỷ thùng dầu thô do các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng dầu khí ở Vùng Vịnh và vào tàu chở dầu tại eo biển Hormuz. Sự gián đoạn nguồn cung này đã đẩy giá dầu, khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) và các sản phẩm dầu mỏ tăng cao kéo dài, dẫn tới việc các nhà nhập khẩu dầu và nhà đầu tư tìm cách đa dạng hóa nguồn cung thông qua việc ký kết các hợp đồng cung ứng và tăng cường đầu tư vào châu Mỹ.

Các nhà phân tích cho biết sự gia tăng mạnh mẽ trong hoạt động khai thác và xuất khẩu dầu khí đang làm thay đổi bộ mặt các nền kinh tế ở Nam Mỹ, đồng thời củng cố vị thế của châu Mỹ như một đối trọng với Trung Đông. Châu Mỹ không thể thay thế hoàn toàn nguồn cung năng lượng giá rẻ từ Trung Đông, nhưng khu vực này đang giúp điều tiết giá cả toàn cầu và sẽ hạn chế quyền định giá của Tổ chức Các nước xuất khẩu dầu lửa (OPEC) trong tương lai.

Daniel Yergin, Phó chủ tịch công ty S&P Global, nhận định: “Ngay cả các quốc gia Vùng Vịnh cũng sẽ tìm cách đa dạng hóa bằng cách đầu tư vào châu Mỹ. Sự gián đoạn ở Vùng Vịnh đang làm thay đổi các chuỗi cung ứng và tạo ra những mô hình phát triển năng lượng mới ở cấp độ khu vực”.

Ông Schreiner Parker, chuyên gia phân tích tại công ty Rystad Energy, cho biết: “Sự gia tăng sản lượng dầu khí ở Tây bán cầu đã làm suy yếu thế chủ động định giá năng lượng trong trung hạn của Hội đồng Hợp tác Vùng Vịnh (GCC), đặc biệt là Saudi Arabia. Venezuela, Argentina, Guyana, Mỹ và Canada đều sẽ đóng vai trò trong sự dịch chuyển này”.

Argentina là một trong những quốc gia hưởng lợi lớn nhất từ sự chuyển dịch đang diễn ra, khi một thập kỷ phát triển mỏ bắt đầu mang lại thành quả tại Vaca Muerta, một trong những mỏ dầu đá phiến lớn nhất thế giới. Tổng thống Javier Milei, một đồng minh của ông Trump, đã tích cực thu hút đầu tư vào ngành công nghiệp dầu khí. Theo dữ liệu do cơ quan thống kê quốc gia Argentia công bố đầu tuần này, sản lượng dầu tăng mạnh đã góp phần đưa tổng kim ngạch xuất khẩu của Argentina vượt mốc 10 tỷ USD lần đầu tiên vào tháng 9 vừa qua.

Trong tháng 10 này, tập đoàn TotalEnergies thông báo sẽ đầu tư 10 tỷ USD vào Argentina để phát triển các dự án ngoài khơi mới và mở rộng các dự án khí đốt trên đất liền hiện có. Trước đó, vào tháng 8, Harold Hamm - ông trùm dầu đá phiến người Mỹ và là người ủng hộ nhiệt thành của ông Trump - đã công bố một chiến dịch khoan thăm dò trị giá hàng tỷ USD tại Vaca Muerta.

Trao đổi với Financial Times, ông Hamm cho biết: “Theo quan điểm của tôi, việc tạo ra đối trọng với nguồn cung từ Trung Đông là vô cùng quan trọng đối với an ninh năng lượng toàn cầu. Tôi tin rằng việc các công ty Mỹ đầu tư vào Nam Mỹ và gia tăng sản lượng sẽ mang lại lợi ích lâu dài cho nước Mỹ”.

VAI TRÒ TÍCH CỰC CỦA CHÍNH PHỦ VÀ DOANH NGHIỆP MỸ

Chevron hiện là một trong những nhà đầu tư nước ngoài lớn nhất tại Argentina. Chỉ trong vòng ba năm, tập đoàn dầu khí Mỹ này đã nâng sản lượng khai thác tại mỏ dầu đá phiến El Trapial thuộc khu vực Vaca Muerta từ 5.000 lên 40.000 thùng dầu quy đổi mỗi ngày. Trong thập kỷ tới, Chevron dự định đầu tư 13,8 tỷ USD vào El Trapial, đồng thời đặt mục tiêu tăng gấp ba lần sản lượng tại Argentina, nơi tập đoàn cũng đang nắm giữ cổ phần dù không trực tiếp điều hành trong hai dự án khác.

Bà Ana Simonato, CEO của Chevron tại Argentina, nhận định rằng xung đột tại Trung Đông đã gửi đi một thông điệp rõ ràng về tầm quan trọng của việc đa dạng hóa chiến lược năng lượng. “Đó là lý do tại sao Argentina ngày càng trở nên quan trọng trong danh mục đầu tư toàn cầu. Những khu vực như Canada cũng đang nổi lên như những điểm đến đầy hứa hẹn”, bà nói.

Tháng trước, Ngân hàng Xuất nhập khẩu Mỹ đã công bố gói tài trợ trị giá 7 tỷ USD nhằm hỗ trợ Argentina phát triển lĩnh vực năng lượng và các loại khoáng sản thiết yếu.

Bên cạnh đó, Washington cũng đang thúc đẩy ngành dầu khí của Venezuela bằng cách tạo điều kiện để các công ty dầu khí quốc tế đầu tư 100 tỷ USD, nhằm khôi phục sản lượng về mức đỉnh 3 triệu thùng mỗi ngày - con số từng đạt được trước thời kỳ chính quyền của cựu Tổng thống Nicolas Maduro. Tính đến thời điểm hiện tại trong năm nay, sản lượng dầu của Venezuela đã tăng 10%, đạt khoảng 1,2 triệu thùng/ngày.

Adnoc, công ty dầu khí quốc gia của Các tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), cùng với Shell, BP và nhiều doanh nghiệp khác, đã ký kết các thỏa thuận sơ bộ với Caracas. Ngoài ra, Chevron cam kết đầu tư 7 tỷ USD vào Venezuela trong vòng 5 năm nhằm tăng sản lượng khai thác lên hơn gấp đôi, đạt khoảng 600.000 thùng/ngày.

Các nhà đầu tư muốn tìm kiếm một điểm đến ít rủi ro hơn tại châu Mỹ đã chọn Canada, quốc gia cung cấp dầu thô lớn thứ tư thế giới, nơi Chính phủ đang đặt mục tiêu trở thành một “siêu cường năng lượng”. Theo một khảo sát từ công ty ATB Cormark Capital Markets, gần 80% các nhà đầu tư tổ chức cho biết những hạn chế đối với hoạt động xuất khẩu dầu thô và khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) từ Trung Đông đã thúc đẩy họ cân nhắc đầu tư nhiều hơn vào các công ty năng lượng của Canada.

Tháng trước, một liên danh do Shell dẫn đầu đã công bố khoản đầu tư hơn 20 tỷ USD nhằm tăng gấp đôi công suất sản lượng của LNG Canada - một nhà máy nằm trên bờ biển phía tây British Columbia, với khả năng xuất khẩu lên tới 28 triệu tấn LNG mỗi năm. Theo khảo sát các nhà đầu tư, hai dự án trọng điểm khác, bao gồm Ksi Lisims LNG và một đường ống dẫn dầu với công suất lên tới 1 triệu thùng/ngày từ Alberta đến bờ biển phía tây để xuất khẩu sang châu Á, hiện được kỳ vọng sẽ sớm được phê duyệt.

Tại Mỹ, công ty tư vấn Wood Mackenzie dự báo sản lượng khai thác dầu khí của khu vực châu Mỹ sẽ tăng nhanh do ảnh hưởng từ cuộc xung đột kéo dài ở Vùng Vịnh. Theo đơn vị này, đến tháng 12/2027, sản lượng khai thác dầu đá phiến của Mỹ có thể đạt khoảng 11,8 triệu thùng/ngày, cao hơn khoảng 1 triệu thùng/ngày so với thời điểm trước khi xung đột nổ ra.

Chuyên gia Parker nhận định cuộc xung đột Mỹ - Iran đã làm nổi bật tầm quan trọng của việc tiếp cận các nguồn tài nguyên một cách ổn định đối với khách hàng toàn cầu: “Trong thế giới mới ngày nay, yếu tố địa lý cũng quan trọng không kém yếu tố địa chất, và khu vực ven Đại Tây Dương sẽ hưởng lợi từ thực tế này”, ông nói.