Khi siêu tàu chở dầu Esteem Explorer khởi hành từ Mỹ đến Nhật Bản vào cuối tháng 11, chở theo khoảng 2 triệu thùng dầu thô, chi phí cho hành trình này sẽ lên tới 81 triệu USD...

Trong khi đó, cũng hành trình này vào năm ngoái chỉ tiêu tốn trung bình 9,1 triệu USD.

Mức giá cước vận chuyển này tương đương 40,5 USD mỗi thùng dầu, tăng gấp khoảng 9 lần so với năm ngoái. Giữa lúc xu hướng leo thang và neo cao của giá dầu khiến người tiêu dùng toàn cầu lo lắng, hải trình đắt đỏ của tàu Esteem Explorer cho thấy chi phí vận chuyển đang góp phần đẩy giá dầu lên cao hơn nữa.

Các nhà máy lọc dầu chế biến dầu thô thành xăng cho ô tô, dầu diesel cho xe tải hạng nặng và thiết bị nông nghiệp, cùng nhiên liệu phản lực cho máy bay. Nhiên liệu từ các nhà máy lọc dầu dùng để vận chuyển tất cả các loại hàng hóa trong nền kinh tế, từ thực phẩm, hàng hóa bán lẻ và vật liệu xây dựng. Do đó, chi phí vận chuyển dầu thô tới các nhà máy lọc dầu gia tăng đồng nghĩa áp lực lạm phát lớn hơn tại các quốc gia phụ thuộc vào hàng nhập khẩu.

Trao đổi với hãng tin Reuters, ông Kenneth Medlock - chuyên gia tại Viện Chính sách công Baker, cứ mỗi 10 USD chi phí vận chuyển tăng thêm trên mỗi thùng dầu, giá xăng ở Mỹ sẽ tăng khoảng 23 cent mỗi gallon. Dựa trên ước tính của Reuters, với mức phí vận chuyển của tàu Esteem Explorer như đề cập ở trên, giá xăng bán lẻ ở Mỹ sẽ đắt hơn ít nhất 80 cent mỗi gallon so với năm ngoái.

Ông Medlock nhận định: "Tình trạng này càng kéo dài, tác động càng trở nên dai dẳng. Người tiêu dùng sẽ cảm nhận rõ rệt hơn sự tăng giá tại các cửa hàng tạp hóa, cửa hàng tiện lợi hay trung tâm thương mại. Mọi thứ đều trở nên đắt đỏ hơn vì đó là cách chúng ta vận chuyển hàng hóa".

Theo dữ liệu về vận tải và giá dầu từ nền tảng LSEG, chi phí vận chuyển hiện chiếm hơn 40% giá dầu thô WTI giao sau tại thị trường Mỹ, hiện ở mức hơn 97 USD/thùng, so với tỷ lệ trung bình chỉ 7% trong năm 2025.

Cũng theo ông Medlock, các quốc gia phụ thuộc nhiều vào nhập khẩu năng lượng và hàng hóa - bao gồm Ấn Độ, Philippines và Indonesia - là những nước chịu ảnh hưởng nặng nề nhất từ tình trạng chi phí vận tải dầu tăng mạnh này.

Trong báo cáo cập nhật hàng tháng công bố hôm thứ Tư tuần này, Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho biết giá cước tàu chở dầu ở mức cao kỷ lục đang gây áp lực lên lợi nhuận của các nhà máy lọc dầu tại châu Á.

Các cuộc tấn công vào tàu bè liên quan đến xung đột Mỹ - Iran và cuộc chiến Nga - Ukraine đã đẩy chi phí vận tải và phí bảo hiểm tăng cao. Trong tuần này, cước phí vận chuyển dầu từ khu vực eo biển Hormuz và Biển Đỏ ở Trung Đông đến châu Á đã đạt mức kỷ lục khoảng 34 USD/thùng, do các đơn vị vận tải cộng thêm khoản phí rủi ro trước nguy cơ tàu bị tấn công. Vì lo ngại bị tấn công, các tàu cũng phải chọn những tuyến đường vòng dài hơn, khiến thời gian sử dụng tàu chở dầu bị kéo dài hơn bình thường.

Để vận chuyển dầu từ Saudi Arabia, các đơn vị vận tải đang sử dụng nhiều tàu hơn trước - thông qua hình thức chuyển tải dầu từ tàu này sang tàu khác - nhằm giảm thiểu rủi ro cho từng tàu riêng lẻ, đặc biệt là sau khi các cuộc tấn công vào đường ống dẫn dầu chính của Saudi Arabia buộc nước này phải tăng cường xuất khẩu qua eo biển Hormuz. Chiến lược này làm giảm số lượng tàu sẵn có, từ đó đẩy chi phí lên cao và kéo dài thời gian hàng hóa đi trên biển.

Tình trạng thiếu hụt các tàu chở dầu thô siêu lớn như tàu Esteem Explorer đã kéo giá thuê các loại tàu nhỏ hơn tăng theo. Theo dữ liệu từ công ty Signal Ocean, kể từ khi xung đột Mỹ - Iran nổ ra, cước phí vận tải đã tăng gấp bốn lần đối với tàu loại Suezmax có sức chở lên tới 1 triệu thùng dầu trên tuyến đường từ Bờ Vịnh Mỹ đến châu Á, cũng như đối với tàu loại Aframax có sức chở lên tới 750.000 thùng dầu) trên tuyến từ Bờ Vịnh Mỹ đến châu Âu.

Một số đơn vị vận tải ký hợp đồng thuê tàu dài hạn từ 3-5 năm, nhưng nhiều bên vẫn chọn thuê tàu trên thị trường giao ngay chỉ khoảng 1 tháng trước khi tàu lấy hàng. Các hợp đồng dài hạn - trong đó giá cả đã được cố định giữa bên thuê và chủ tàu - có thể trở thành một món hời cho bên thuê nếu giá cước tiếp tục tăng trong tương lai.

Biến động trên thị trường dầu mỏ đã mang lại những khoản lợi nhuận bất ngờ cho các chủ tàu chở dầu. Ông Georgios Sakellariou, chuyên gia phân tích cước vận tải tại Signal Ocean, cho biết gần đây chủ tàu có thể thu về tới 1,3 triệu USD mỗi ngày cho mỗi con tàu thực hiện hành trình khứ hồi từ Vịnh Ba Tư, qua eo biển Hormuz đến châu Á. Con số này cao hơn nhiều mức thu nhập trung bình 55.000 USD mỗi tàu một ngày vào năm 2025.

“Nếu cách đây 6 tuần, có ai nói với tôi rằng chúng ta sẽ thấy mức thu nhập 1 triệu USD mỗi ngày từ một tàu, thì tôi không thể tin” - ông Michelle Wiese Bockmann, chuyên gia phân tích cấp cao tại công ty tình báo hàng hải Windward - cho biết.

Một đại diện từ một công ty sở hữu và vận hành các tàu chở dầu chủ yếu tại khu vực châu Mỹ nhận định rằng năm nay có thể là năm mang lại lợi nhuận cao nhất từ trước đến nay cho công ty

Ông Erik Broekhuizen, trưởng bộ phận nghiên cứu và tư vấn về tàu chở dầu tại công ty môi giới tàu biển Poten & Partners, cho biết: “Chúng tôi kỳ vọng rằng chừng nào nhu cầu dầu thô còn vượt quá nguồn cung, thì giá cước tàu chở dầu vẫn sẽ duy trì ở mức cao. Tuy nhiên, ngay khi thị trường dầu thô hạ nhiệt, giá cước tàu chở dầu cũng sẽ nhanh chóng giảm xuống”.