Cuộc đua phòng vé và kỳ vọng cho điện ảnh Việt

Mở màn cho đường đua phim hè tại Việt Nam là một dự án đầy tham vọng đến từ Thái Lan - Tây du ký đại náo. Tiếp nối không khí sôi động, tháng 6 chào đón sự xuất hiện của một biểu tượng tuổi thơ quen thuộc - chú vượn đốm Marsupilami.

Gia nhập đường đua phòng vé tháng 7 là sự trở lại vô cùng khác biệt của dàn Minions đáng yêu. Bên cạnh cốt truyện “lầy lội”, sức nóng của Minions & Quái vật còn đến từ dàn diễn viên lồng tiếng quy tụ toàn các minh tinh, tài tử đình đám. Khép lại bữa tiệc điện ảnh mùa hè đến từ thị trường nước ngoài là đội cún cứu hộ Paw Patrol quen thuộc.

Trong khi đó, sau đường đua phim Việt dịp lễ 30/4, thị trường điện ảnh trong nước tiếp tục bước vào mùa cạnh tranh mới với hàng loạt dự án chuẩn bị ra rạp trong tháng 6/2026. 

Trong đó, Ốc Mượn Hồn với sự góp mặt của Quốc Trường và Tiểu Vy đang là cái tên dẫn đầu thảo luận trên mạng xã hội. Bộ phim do Đinh Tuấn Vũ đạo diễn, thuộc thể loại tâm lý, giật gân pha yếu tố kỳ bí. Dòng phim kinh dị vẫn giữ "sức nóng" và Ma Xó là một trong những dự án được chú ý nhất đầu tháng 6. Phim do Phan Bá Hỷ đạo diễn, khai thác yếu tố tâm linh dân gian Việt Nam.

Một dự án kinh dị khác cũng đang nhận nhiều chú ý là Lầu Chú Hỏa, lấy cảm hứng từ giai thoại nổi tiếng "con ma nhà họ Hứa" tại Sài Gòn. Khác với màu sắc kỳ bí của các dự án kể trên, Madames Thanh Sắc lựa chọn hướng đi drama noir với bối cảnh Sài Gòn năm 1963...

Xa hơn, thị trường điện ảnh Việt liên tiếp đón nhận những thông tin đáng chú ý về các dự án phim đang sản xuất. Đáng chú ý là Đất Đỏ của đạo diễn Lê Văn Kiệt, tái hiện cuộc đời nữ anh hùng Võ Thị Sáu bằng góc nhìn hiện thực hơn. Bên cạnh đó, Vùng trời lửa của đạo diễn Lê Thanh Sơn được xem là dự án điện ảnh Việt đầu tiên khai thác đề tài không quân quy mô lớn.

Trong khi đó, Mật mã Đông Dương mở ra hướng đi mới cho dòng phim tình báo khi kể câu chuyện chiến tranh như một cuộc đấu trí giữa các thế lực chính trị tại Đông Dương thập niên 1960. Dự án Nữ biệt động Sài Gòn của đạo diễn Hàm Trần cũng gây chú ý khi kết hợp hành động, tình báo và melodrama gia đình. 

Một dự án khác cũng được kỳ vọng là Cận kề cái chết của đạo diễn Bùi Thạc Chuyên. Sau thành công vang dội của Địa đạo: Mặt trời trong bóng tối, đạo diễn tiếp tục khai thác đề tài chiến tranh bằng câu chuyện vượt ngục Phú Quốc, nơi được xem là “địa ngục trần gian” thời kháng chiến chống Mỹ...

Trước mắt, sau chuỗi ngày thống trị phòng vé từ 2025 đến đầu năm 2026, điện ảnh Việt đang bước vào giai đoạn hụt hơi rõ rệt, hàng loạt dự án nội địa liên tiếp rơi khỏi top doanh thu. Theo số liệu từ Box Office Vietnam ngày 17/5, nhiều phim Việt gần như bị “xóa sổ” khỏi bảng xếp hạng doanh thu ngày. Hiện tại, chỉ còn Heo 5 móng và Phí phông trụ lại top 5 với doanh thu lần lượt 327 triệu đồng và 314 triệu đồng.

Sự sa sút của loạt phim Việt được cho là đến từ việc tăng trưởng nóng, ra rạp ngày càng ồ ạt, trong khi chất lượng không đồng đều. Một số bộ phim còn rơi vào tình trạng “viral ngược” - được bàn tán nhiều nhưng chủ yếu theo hướng chế giễu. Chính vì vậy, thị trường điện ảnh Việt đang chứng kiến thực tế: một số phim thắng lớn, thu hàng trăm tỷ đồng, nhưng cũng có không ít nhà sản xuất thua lỗ nặng.

Tại tọa đàm "Vai trò nhà làm phim trẻ trong định vị điện ảnh Việt", TS. Ngô Phương Lan, Chủ tịch Hiệp hội Xúc tiến phát triển điện ảnh Việt Nam, cho rằng thành tích phim Việt năm 2025 phản ánh rõ thực lực của điện ảnh nước ta đó là đã đến giai đoạn tích lũy đủ về lượng để tạo ra sự thay đổi về chất.

Tuy nhiên, để nói rằng đây đã là một sự phát triển bền vững thì cần nhìn kỹ hơn. Năm ngoái, phim Việt đã vượt lên hơn 60% thị phần, đẩy phim Hollywood xuống dưới 20%. Nhưng sự tăng trưởng này có sự cộng hưởng rất lớn từ tinh thần dân tộc khi có những dấu mốc như A50, A80 - thời điểm mà cả dân tộc cùng sống trong một bầu không khí đặc biệt.

"Năm nay, chắc chắn chúng ta sẽ không còn một 'thiên thời' tương tự để tận dụng nữa. Nếu chỉ chờ cơ hội như vậy thì có thể phải đợi thêm 5 hay 10 năm nữa. Vì thế, điều quan trọng là làm sao biến thành công vừa qua thành động lực để tiếp tục phát triển," TS. Ngô Phương Lan nói thêm.

Tại tọa đàm, một trong những chủ đề được các diễn giả bàn luận sôi nổi là câu hỏi: "Điện ảnh Việt Nam đang thiếu điều gì?" Đạo diễn Nguyễn Quang Dũng cho rằng điều thiếu nhất hiện nay chính là nguồn nhân lực. "Điều mà chúng ta đang rất cần hiện nay là làm sao phát hiện được các tài năng trẻ và tạo điều kiện để họ phát triển bền vững," ông Dũng chia sẻ.

Tương tự, diễn viên Hồng Ánh dùng từ "hy vọng" và "đa dạng" để mô tả về điện ảnh Việt Nam hiện nay. Cô cho rằng những năm qua, phim Việt có nhiều đề tài phong phú, đa dạng góc nhìn đến từ các nhà làm phim trẻ. Tuy nhiên, các bạn trẻ cần thêm thời gian và môi trường để được va chạm nhiều với thực tế. 

Ngoài ra, thực tế phòng vé thế giới cho thấy xu hướng không đo sức hút của từng bộ phim, mà đo năng lực tích lũy thương hiệu của cả một ngành sản xuất nội dung. Ở đó, phim ra rạp không còn là sản phẩm đơn lẻ, mà là một phần trong đời sống dài hạn của nhân vật, thế giới truyện và cộng đồng người xem.

Trong công nghiệp điện ảnh, IP là tài sản nội dung có khả năng được khai thác nhiều lần, trên nhiều định dạng và qua nhiều thế hệ. Một nhân vật được yêu thích có thể tồn tại trong phim hoạt hình, phim điện ảnh, sản phẩm tiêu dùng, đồ chơi, và đời sống gia đình.

Phim Việt trong nhiều năm qua đã có những thành công lớn về doanh thu. Tuy nhiên, phần lớn thành công vẫn nghiêng về từng phim riêng lẻ hơn là một hệ sinh thái IP được nuôi dài hạn. Khoảng trống này rất đáng chú ý.

Ngoài ra, Việt Nam có nhiều chất liệu để phát triển phim cho trẻ em. Những chất liệu đó có thể “tạo sóng” cho dòng phim chiếu mùa hè và trở thành IP nếu được phát triển bài bản. Điều này đòi hỏi nhà sản xuất đầu tư nhiều hơn cho khâu phát triển nội dung. Điện ảnh Việt giờ đây cần cả hồ sơ nhân vật, thế giới truyện, nhận diện thị giác, chiến lược phần tiếp theo và cách duy trì quan hệ với người xem sau khi phim rời rạp.