Đóng góp ý kiến vào tình hình thực hiện kế hoạch đầu tư công năm 2026 và dự kiến kế hoạch đầu tư công năm 2027, nhiều ĐBQH đề xuất xem xét, thống nhất phân bổ kế hoạch đầu tư công năm 2027 cho Chương trình Mục tiêu Quốc gia sau hợp nhất; bảo đảm giao kế hoạch, dự toán năm 2027 đồng thời với giao dự toán ngân sách Nhà nước, để địa phương chủ động phân bổ chi tiết, tổ chức thực hiện ngay từ đầu năm...

Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Hai, sáng 31/10, dưới sự điều hành của Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Thị Hồng, Quốc hội tiếp tục thảo luận ở hội trường về: Tình hình thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2026 và dự kiến kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội năm 2027; Tình hình thực hiện ngân sách Nhà nước năm 2026, dự toán ngân sách Nhà nước, phương án phân bổ ngân sách Trung ương năm 2027; Tình hình thực hiện kế hoạch đầu tư công năm 2026 và dự kiến kế hoạch đầu tư công năm 2027.

Tại phiên họp, đa số các ĐBQH bày tỏ sự đồng tình cao với các Báo cáo của Chính phủ và Báo cáo thẩm tra của Uỷ ban Kinh tế và Tài chính về tình hình thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế xã hội, ngân sách Nhà nước, đầu tư công năm 2026 và dự kiến Kế hoạch năm 2027.

XEM XÉT, THỐNG NHẤT PHÂN BỔ KẾ HOẠCH ĐẦU TƯ CÔNG CHO CHƯƠNG TRÌNH MỤC TIÊU QUỐC GIA SAU HỢP NHẤT 

Liên quan đến phương án phân bổ dự toán ngân sách Trung ương năm 2027, đại biểu Thái Thị An Chung – Phó Trưởng Đoàn ĐBQH chuyên trách tỉnh Nghệ An cho biết, đối với phân bổ vốn đầu tư công Chương trình Mục tiêu Quốc gia, hiện nay Quốc hội đã ban hành Nghị quyết số 46/2026/QH16 ngày 24/8/2026 phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình Mục tiêu Quốc gia phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026 - 2035; Chính phủ đã ban hành Nghị định số 387/2026/NĐ-CP ngày 12/10/2026 quy định nội dung, cơ chế, chính sách thực hiện Chương trình.

Tuy nhiên, đại biểu Thái Thị An Chung kiến nghị Chính phủ xem xét, thống nhất phân bổ kế hoạch đầu tư công năm 2027 cho Chương trình Mục tiêu Quốc gia sau hợp nhất; không tiếp tục phân bổ vốn theo từng chương trình riêng lẻ triển khai sau (như Chương trình Mục tiêu Quốc gia về phát triển văn hóa, giáo dục, chăm sóc sức khoẻ) nhằm tạo sự chủ động, linh hoạt cho địa phương trong điều phối nguồn lực tổng thể.

Về bố trí vốn cho dự án Bồi thường, hỗ trợ, tái định cư, di dời các công trình hạ tầng kỹ thuật dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc – Nam đoạn qua địa phận các địa phương và đoạn qua tỉnh Nghệ An, đại biểu Thái Thị An Chung đề nghị Quốc hội, Chính phủ rà soát, điều chỉnh việc phân bổ vốn cho Dự án này đoạn qua tỉnh Nghệ An cũng như qua các địa phương khác theo tiến độ thực tế triển khai dự án tổng thể để đảm bảo khả năng thực hiện, giải ngân và hiệu quả sử dụng nguồn vốn, tránh lãng phí nguồn lực quốc gia.

Về bố trí vốn ngân sách trung ương để giải phóng mặt bằng cho dự án Đường bộ cao tốc Vinh – Thanh Thủy, liên quan đến vốn bố trí cho công tác giải phóng mặt bằng, tại Tờ trình số 1059/TTr-CP ngày 14/11/2025 của Chính phủ trình Quốc hội khoá XV đã đề xuất cụ thể. Để đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng, ổn định cuộc sống và sản xuất của 3.077 hộ dân bị ảnh hưởng bởi dự án và tiến độ chung của toàn bộ dự án đường bộ cao tốc Vinh - Thanh Thuỷ trong điều kiện ngân sách tỉnh còn khó khăn,  đại biểu Thái Thị An Chung đề nghị Chính phủ quan tâm bố trí bổ sung nguồn vốn giải phóng mặt bằng 1.411,13 tỷ đồng từ nguồn vốn ngân sách Trung ương giai đoạn 2026-2030.

ĐẢM BẢO KHÔNG GIÁN ĐOẠN CHÍNH SÁCH VÀ QUYỀN LỢI CỦA NGƯỜI DÂN 

Liên quan đến tiếp tục đẩy nhanh tiến độ triển khai Chương trình Mục tiêu Quốc gia, đại biểu Hoàng Quốc Khánh - Phó Trưởng Đoàn ĐBQH tỉnh Lai Châu nhấn mạnh, việc sớm triển khai các Chương trình Mục tiêu Quốc gia có ý nghĩa hết sức quan trọng trong thúc đẩy phát triển kinh tế xã hội ở các địa phương. Đặc biệt là đối với 1.239 xã thuộc vùng đồng bào dân tộc và miền núi với 13.203 thôn đặc biệt khó khăn.

Hiện nay, công tác kiện toàn tổ chức, ban hành văn bản hướng dẫn, rà soát địa bàn, đối tượng thụ hưởng và chuẩn bị các điều kiện thực hiện đang được Chính phủ chỉ đạo rất quyết liệt. Tuy nhiên, đã gần hết năm đầu triển khai, nhìn chung việc thực hiện còn chậm, ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện của cả giai đoạn và khả năng thụ hưởng chính sách của người dân.

Theo báo cáo của Chính phủ, đến ngày 31/8, tiến độ giải ngân nguồn của 3 Chương trình Mục tiêu Quốc gia giai đoạn 2021-2025 được kéo dài sang năm 2026 còn thấp, cụ thể vốn đầu tư công đạt 38,7%; kinh phí thường xuyên đạt 24,2%. Đối với thực hiện giai đoạn 2026-2030, đến nay chủ yếu tập trung ở bước hoàn thiện thể chế, kiện toàn tổ chức, chuẩn bị kế hoạch và nguồn lực triển khai thực hiện; việc phân bổ dự toán, kế hoạch vốn Chương trình có nội dung còn chậm.

Đại biểu Hoàng Quốc Khánh cho rằng, thực tế hiện nay các địa phương miền núi sau khi sáp nhập xã và sáp nhập thôn bản có nhu cầu đầu tư nâng cấp, mở rộng các tuyến đường từ trung tâm xã đến các bản, đường nội bản, đường ra khu sản xuất, đầu tư nước sinh hoạt và kinh phí cho triển khai các chính sách hỗ trợ phát triển sản xuất là rất lớn. Hầu hết các danh mục này đã được xã đưa vào chương trình đầu tư của Chương trình Mục tiêu Quốc gia để triển khai. Do đó, chương trình chậm triển khai tác động rất lớn đến công tác giảm nghèo ở các địa phương. Đối với các địa phương còn khó khăn, đây cũng là nguồn lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng 2 con số.

Từ những thực tế trên, đại biểu Hoàng Quốc Khánh đề nghị Chính phủ chỉ đạo các Bộ, cơ quan Trung ương khẩn trương rà soát, hoàn thiện hệ thống văn bản hướng dẫn sau khi tích hợp 4 chương trình thành 1 Chương trình; giải quyết kịp thời các vướng mắc trong chuyển tiếp sang Chương trình hợp nhất, bảo đảm cho địa phương triển khai thông suốt, không gián đoạn chính sách và quyền lợi của người dân.

Ngoài ra, cần sớm hoàn thành việc phân bổ, giao bổ sung kế hoạch, dự toán ngân sách Trung ương năm 2026 phần còn lại; rà soát, tham mưu xử lý kế hoạch đầu tư công trung hạn đã giao cho phù hợp với Chương trình hợp nhất. Đặc biệt, bảo đảm giao kế hoạch, dự toán năm 2027 đồng thời với giao dự toán ngân sách Nhà nước, để địa phương chủ động phân bổ chi tiết, tổ chức thực hiện ngay từ đầu năm.

Bên cạnh việc đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công, đại biểu Nguyễn Đặng Ân – Đoàn ĐBQH tỉnh Lạng Sơn cho rằng, cần tiếp tục quan tâm đến chất lượng công trình, tiến độ hoàn thành và hiệu quả khai thác sử dụng sau đầu tư, đặc biệt là thời điểm đưa vào khai thác năng lực sản xuất tạo thêm.Theo báo cáo, hiện nay vẫn có dự án chuyển tiếp phát sinh vướng mắc về cơ chế xử lý, nhất là các dự án được triển khai theo quy định của giai đoạn trước. Có những vấn đề địa phương phải chủ động giải quyết theo thẩm quyền, nhưng cũng có những trường hợp cần cơ quan Trung ương xem xét vì liên quan đến phạm vi áp dụng hoặc điều kiện thực hiện cơ chế xử lý đã được ban hành.Do đó, đại biểu Nguyễn Đặng Ân đề nghị Chính phủ tiếp tục rà soát, phân loại rõ các dự án tồn đọng theo nguyên nhân và thẩm quyền giải quyết. Đối với những vướng mắc thực sự vượt thẩm quyền địa phương, cần xác định rõ phương án và thời hạn xử lý. Đồng thời, việc đánh giá kết quả tháo gỡ cần chú trọng số lượng dự án thực sự tiếp tục triển khai, hoàn thành và đưa vào khai thác, tránh tình trạng nguồn lực tiếp tục bị tồn đọng, lãng phí.

Ngoài ra, cần tiếp tục quan tâm các giải pháp duy trì đà tăng trưởng cao hơn năm trước, hỗ trợ doanh nghiệp phát triển bền vững và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực đầu tư, bảo đảm tăng trưởng kinh tế gắn với tạo thêm nhiều việc làm mới, nâng cao thu nhập và cải thiện đời sống nhân dân.