Thưa ông, TP. Hồ Chí Minh vừa cho ra mắt Quỹ Đầu tư mạo hiểm với vốn điều lệ thời gian đầu dự kiến 500 tỷ đồng. Ông có thể chia sẻ thêm về quyết định trong việc triển khai mô hình quỹ đầu tư theo cơ chế thị trường vào thời điểm này?
Việc thành lập Quỹ Đầu tư mạo hiểm TP. Hồ Chí Minh là bước đi cụ thể hóa thời hai chủ trương lớn của Đảng và Nhà nước về thúc đẩy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số:
Thứ nhất, Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Thứ hai, Nghị quyết số 98/2023/QH15 của Quốc hội ngày 24/6/2023 về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển TP. Hồ Chí Minh.
Theo Đề án đã được Ủy ban Nhân dân TP. Hồ Chí Minh phê duyệt tại Quyết định số 1267/QĐ-UBND ngày 4/3/2026, Công ty cổ phần Quỹ đầu tư mạo hiểm TP.Hồ Chí Minh được thành lập với vốn điều lệ ban đầu dự kiến 500 tỷ đồng trong năm 2026. Trong đó ngân sách thành phố góp 200 tỷ đồng (tương đương 40%) và khu vực tư nhân, doanh nghiệp góp 300 tỷ đồng (60%).
Quỹ ra đời trong bối cảnh hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo phát triển nhanh, kéo theo nhu cầu ngày càng lớn về các định chế tài chính phù hợp, đặc biệt ở giai đoạn đầu. Trên cơ sở đó, thành phố lựa chọn mô hình Quỹ Đầu tư mạo hiểm vận hành theo cơ chế thị trường, có kiểm soát rủi ro, nhằm mở rộng khả năng tiếp cận vốn và đa dạng hóa công cụ tài chính cho doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo.
Đáng chú ý, Quỹ được thiết kế theo mô hình hợp tác công – tư, trong đó ngân sách nhà nước đóng vai trò “vốn mồi”, góp phần tạo tín hiệu tích cực cho thị trường và thu hút thêm nguồn lực xã hội tham gia vào hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo của thành phố. Đồng thời, Quỹ cũng là công cụ thúc đẩy cơ chế phối hợp “4 nhà” – nhà nước, viện/trường, doanh nghiệp và cộng đồng, xã hội dân sự – qua đó tăng cường liên kết giữa nghiên cứu, đào tạo, sản xuất và thị trường, giúp các kết quả đổi mới sáng tạo được thương mại hóa hiệu quả hơn.
Có thể nói, đây là thời điểm “chín muồi” để thành phố triển khai mô hình này, khi các yếu tố về thể chế, thị trường và hệ sinh thái đã hội tụ tương đối đầy đủ. Đặc biệt, sự quan tâm, chỉ đạo quyết liệt từ lãnh đạo Trung ương, trực tiếp là đồng chí Tổng Bí thư, cùng với sự chỉ đạo sâu sát của lãnh đạo Thành ủy TP.Hồ Chí Minh, đã tạo động lực và niềm tin mạnh mẽ cho việc hình thành Quỹ. Việc ra đời Quỹ Đầu tư mạo hiểm của thành phố vì vậy không chỉ mang ý nghĩa về mặt tài chính, mà còn là một dấu mốc quan trọng trong tiến trình phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, khẳng định vai trò tiên phong của TP.Hồ Chí Minh trong cả nước.
Cụ thể, cơ chế “vốn mồi” của Quỹ trong việc giúp chuyển từ hỗ trợ hành chính sang đầu tư thực chất cho hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo như thế nào?
Cơ chế “vốn mồi” đóng vai trò dẫn dắt và tạo tín hiệu thị trường. Sự tham gia của ngân sách thành phố (40%) đã lập tức kích hoạt dòng vốn đối ứng 300 tỷ đồng (60%) từ khu vực tư nhân, với sự góp vốn mạnh mẽ từ các tập đoàn kinh tế hàng đầu như Sovico, Vingroup, Becamex, FPT, VNG.
Đáng chú ý , dòng vốn này không chỉ mang theo tiền mà còn mang theo kinh nghiệm quản trị, mạng lưới khách hàng và kênh thị trường mà các tập đoàn này đang sở hữu. Chính sự đồng hành toàn diện này là giá trị thực sự, giúp Quỹ dịch chuyển từ hỗ trợ hành chính sang đầu tư thực chất, chuyên nghiệp, tiệm cận thông lệ quốc tế.
Quỹ được tổ chức dưới hình thức công ty cổ phần, đảm bảo sự tách bạch giữa quyền sở hữu và quyền điều hành. Nhà nước tham gia với vai trò cổ đông góp vốn mồi, tập trung vào kiến tạo thể chế, giám sát tuân thủ và bảo đảm minh bạch; không can thiệp vào các quyết định đầu tư cụ thể.
Mức độ trao quyền tự chủ cho các startup trong thử nghiệm và phát triển công nghệ khi quỹ vận hành theo nguyên tắc thị trường là như thế nào? TP. Hồ Chí Minh sẽ cân bằng ra sao giữa quyền tự quyết của doanh nghiệp với yêu cầu bảo đảm hiệu quả sử dụng vốn ngân sách, thưa ông?
Khởi nghiệp sáng tạo đòi hỏi sự linh hoạt và tính tự chủ rất cao để thử nghiệm các mô hình, công nghệ mới. Quỹ là một doanh nghiệp vận hành theo cơ chế thị trường, nên hoàn toàn tôn trọng quyền tự quyết của startup được đầu tư theo thỏa thuận trong hợp đồng đầu tư. Việc lựa chọn dự án đầu tư do Quỹ quyết định trên cơ sở đánh giá chuyên nghiệp các điều kiện, tiêu chí đáp ứng cụ thể của dự án đã thẩm định.
Quỹ hoàn toàn tự quyết trên cơ sở định hướng các nhóm đối tượng mục tiêu cụ thể tại đề án thành lập quỹ với sự ưu tiên là các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo, doanh nghiệp có dự án khởi nghiệp sáng tạo có hàm lượng tri thức và công nghệ cao, phù hợp với định hướng tái cơ cấu kinh tế của Thành phố. Thành phố xác định rõ: khu vực tư nhân làm tốt hơn ở đâu, Thành phố sẽ trao quyền để họ thực hiện ở đó.
Tác động của mô hình Quỹ này chính là việc thu hút vốn của các nhà đầu tư trong và ngoài nước vào Thành phố để đầu tư cho startup, xây dựng Thành phố trở thành điểm đến cho các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo và quỹ đầu tư, đồng thời thúc đẩy phát triển những lĩnh vực ưu tiên của Thành phố.
TP. Hồ Chí Minh hiện chiếm gần 50% số startup của cả nước nhưng nguồn vốn đầu tư mạo hiểm nội địa vẫn còn hạn chế. Quỹ này sẽ giúp giải quyết “khoảng trống vốn” này các doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo như thế nào?
Dù hệ sinh thái khởi nghiệp phát triển nhanh, chúng ta vẫn còn thiếu các định chế tài chính nội địa đủ mạnh, khiến nhiều dự án tiềm năng rơi vào “khoảng trống vốn” ở giai đoạn đầu. Quỹ Đầu tư mạo hiểm ra đời nhằm hỗ trợ giải quyết vấn đề này bằng việc thẩm định những dự án tiềm năng từ vòng gọi vốn sớm – thời điểm có rủi ro cao và khó tiếp cận tín dụng truyền thống nhất. Tác động mang lại là hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo, đặc biệt trong lĩnh vực kinh tế số và công nghệ cao, được trợ lực kịp thời, giữ chân các startup công nghệ xuất sắc ở lại thị trường nội địa thay vì chuyển sang các quốc gia khác để thu hút vốn đầu tư.
Đầu tư mạo hiểm vốn có mức độ rủi ro cao. Theo ông, cơ chế chấp nhận rủi ro có kiểm soát trong đề án sẽ tạo ra môi trường đầu tư mới như thế nào?
Điểm đột phá lớn nhất của Đề án chính là việc thiết lập khung chấp nhận rủi ro có kiểm soát đối với vốn nhà nước. Về mặt chính sách, chúng ta chấp nhận một thực tế: trong đầu tư mạo hiểm, không phải dự án nào cũng thành công. Vì vậy, thay vì áp dụng yêu cầu bảo toàn vốn cứng nhắc cho từng dự án, chúng tôi đánh giá hiệu quả dựa trên tổng thể danh mục đầu tư trong chu kỳ vận hành. Tổng mức tổn thất tối đa được đặt ở ngưỡng 50% phần vốn nhà nước trong vốn điều lệ của Quỹ. Đây là một cơ chế rõ ràng và minh bạch.
Đề án còn áp dụng cơ chế miễn trừ trách nhiệm đối với người đại diện vốn và cá nhân có thẩm quyền nếu đã tuân thủ đúng quy trình. Cách tiếp cận này đã giải tỏa tâm lý e ngại trong khu vực công. Sự tiên phong dấn thân của vốn mồi Nhà nước sẽ khích lệ tinh thần dám nghĩ dám làm, kiến tạo một môi trường đầu tư thông thoáng, minh bạch, giúp hệ sinh thái khởi nghiệp sáng tạo của Thành phố bứt phá và thu hút mạnh mẽ nguồn lực xã hội.
Thành phố đặt mục tiêu kinh tế đổi mới sáng tạo và công nghệ cao đóng góp khoảng 20–25% GRDP vào năm 2030. Theo ông, Quỹ Đầu tư mạo hiểm sẽ đóng vai trò như thế nào trong việc hiện thực hóa mục tiêu này?
Hoạt động của Quỹ không chỉ là rót vốn mà là một công cụ kiến tạo chiến lược của Thành phố. Quỹ được xác định là một trong những công cụ tài chính then chốt để hiện thực hóa mục tiêu nâng cao tỷ trọng kinh tế số và các lĩnh vực công nghệ cao trong GRDP. Quỹ cung cấp nguồn vốn mạo hiểm kết hợp với tư vấn quản trị, hỗ trợ mở rộng thị trường và kết nối mạng lưới nhà đầu tư chuyên nghiệp.
Về tầm nhìn dài hạn, hoạt động của Quỹ được kỳ vọng sẽ góp phần hình thành một thế hệ doanh nghiệp đổi mới sáng tạo có năng lực cạnh tranh mạnh mẽ ở tầm quốc gia và khu vực. Điều này sẽ khẳng định vị thế tiên phong của TP.Hồ Chí Minh trong hệ sinh thái khởi nghiệp và đóng góp thiết thực vào việc nâng cao tỷ trọng kinh tế tri thức trong cơ cấu GRDP bền vững của Thành phố.
