Đồng bằng sông Cửu Long giữ đà tăng trưởng, chủ động ứng phó thách thức

Chiều 2/3/2026 tại Cần Thơ, Bộ Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với UBND TP Cần Thơ tổ chức hội nghị giao ban đầu năm 2026 ngành Nông nghiệp và Môi trường vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Hội nghị là dịp để các địa phương nhìn lại kết quả đạt được trong năm qua, đồng thời thẳng thắn chỉ ra những tồn tại, khó khăn, làm cơ sở để Bộ thống nhất chỉ đạo trong năm mới.

NĂM 2025 ĐẠT TĂNG TRƯỞNG 3,78%

Theo báo cáo tại hội nghị, năm 2025, ngành nông lâm thủy sản vùng Đồng bằng sông Cửu Long đạt tốc độ tăng trưởng 3,78%; trong đó nông nghiệp tăng 3,48%, lâm nghiệp tăng 5,7% và thủy sản tăng 4,41%. Trong bối cảnh nhiều thách thức về thị trường, thời tiết và tổ chức bộ máy, kết quả này cho thấy nỗ lực rất lớn của toàn ngành. Đặc biệt, việc triển khai Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp bước đầu mang lại những lợi ích rõ rệt, góp phần nâng cao giá trị hạt gạo, giảm chi phí đầu vào và hướng đến sản xuất bền vững.

Tuy nhiên, báo cáo cũng chỉ rõ nhiều vấn đề còn tồn tại. Biến động giá cả và thị trường tiếp tục gây áp lực lớn lên sản xuất nông nghiệp. Tình trạng vừa thừa, vừa thiếu lao động nông nghiệp cục bộ theo thời điểm vẫn diễn ra. Sản xuất ở một số nơi còn thiếu bền vững; vấn đề an toàn thực phẩm và ô nhiễm môi trường nông thôn ngày càng được xã hội quan tâm.

Ở góc độ địa phương, ông Trương Cảnh Tuyên, Chủ tịch UBND TP.Cần Thơ xác định trọng tâm năm 2026 là đẩy nhanh chuyển đổi nông nghiệp theo hướng sinh thái, tuần hoàn, phát thải thấp; nâng cao giá trị chuỗi nông sản; thúc đẩy số toàn diện trong quản lý nông nghiệp và môi trường; xây dựng cơ sở dữ liệu chung; quản lý mã vùng trồng - vùng nuôi. Phát huy vai trò của Cần Thơ là trung tâm thương mại, dịch vụ, chế biến và kết nối thị trường của vùng…

Theo ông Tuyên, biến đổi khí hậu tiếp tục là thách thức đối với Đồng bằng sông Cửu Long. Dự báo, đầu tháng 3/2026, độ mặn trên tuyến sông Hậu có thể lên tới 4–6‰ tại khu vực vàm Mái Dầm và có khả năng xâm nhập sâu vào trung tâm TP Cần Thơ. Dù diễn biến được nhận định là chậm, nhưng mức độ này đã ở ngưỡng báo động, có nguy cơ ảnh hưởng đến nguồn nước sinh hoạt và sản xuất của người dân. Thành phố hiện còn thiếu khoảng 1 triệu mét ống nước để phục vụ cấp nước sạch cho khu vực ven biển, đồng thời cần nguồn lực để triển khai các dự án phòng chống sạt lở cấp bách.

GIẢI QUYẾT VƯỚNG MẮC VỀ NHÂN SỰ, ĐẤT ĐAI

Phản ánh những vướng mắc sau quá trình sắp xếp tổ chức bộ máy và triển khai chính quyền địa phương hai cấp, ông Ngô Thái Chân, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Cần Thơ, cho biết các trạm, trại khu vực thuộc ngành Nông nghiệp và Môi trường đã giải thể, dẫn đến dôi dư khoảng 700 cán bộ. Sau khi giải quyết nghỉ việc hoặc chuyển công tác theo nguyện vọng, còn khoảng 503 cán bộ phải bố trí về cấp xã. Tuy nhiên, việc tiếp nhận không đồng đều: có xã nhận đủ biên chế, có xã chỉ nhận một phần, gây khó khăn trong sắp xếp nhân sự. Sở đang phối hợp với Sở Nội vụ và UBND cấp xã để hoàn thành việc bố trí trong tháng 3/2026.

Cùng quan điểm, ông Lê Văn Dũng - Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long, cho biết tại các xã đang gặp một số trở ngại: thiếu máy móc, thiết bị không phù hợp và phần mềm liên thông gặp trục trặc liên tục. Để khắc phục, Sở đã cho Văn phòng Đăng ký đất đai tỉnh hỗ trợ in ấn hồ sơ rồi chuyển về để Chủ tịch xã ký. Tuy nhiên, đây chỉ là giải pháp tạm thời trong năm 2025.

Đối với công tác cán bộ, ông Dũng cho hay, Phòng Kinh tế cấp xã hiện nay phân bổ khoảng 7 biên chế, trong đó có 5 chuyên viên, tương ứng với vị trí việc làm của 5 sở. Ở lĩnh vực nông nghiệp môi trường, cán bộ được bố trí chủ yếu có chuyên môn về lĩnh vực địa chính, đất đai. Các lĩnh vực khác như: trồng trọt, chăn nuôi, thủy sản, thủy lợi… hầu hết không có người phụ trách. Việc xử lý dịch bệnh hay hướng dẫn sản xuất chủ yếu là các Chi cục và Sở xuống hỗ trợ.

Phát biểu tại hội nghị, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Trần Thanh Nam nhấn mạnh: Đồng bằng sông Cửu Long là vùng trọng điểm nông nghiệp của cả nước với ba sản phẩm chủ lực: lúa gạo, thủy sản và trái cây; đồng thời giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong bảo đảm an ninh lương thực quốc gia. Bộ xác định đây là địa bàn trọng tâm để chỉ đạo sản xuất và thích ứng với biến đổi khí hậu.

Trước dự báo năm 2026 tình hình hạn hán và xâm nhập mặn diễn biến phức tạp, Thứ trưởng yêu cầu các đơn vị trực thuộc Bộ bám sát địa bàn, phối hợp chặt chẽ với địa phương trong điều tiết nguồn nước, rà soát kế hoạch sản xuất để định hướng cho vụ hè thu, chủ động các phương án phòng chống hạn mặn. Dù dự báo nguồn nước cơ bản đảm bảo, nhưng nếu mặn xâm nhập sâu, thiếu hụt nước ngọt sẽ ảnh hưởng nghiêm trọng đến sản xuất.

Bên cạnh yếu tố thời tiết, thị trường cũng là biến số khó lường. Thứ trưởng đề nghị các địa phương quan tâm sát sao đến giá cả vụ đông xuân 2025-2026, chủ động tham mưu tổ chức các diễn đàn xúc tiến thương mại, thúc đẩy tiêu thụ lúa gạo. Bộ sẽ kiến nghị Chính phủ chủ trì làm việc với các bộ, ngành, doanh nghiệp và hiệp hội liên quan trước đợt thu hoạch rộ để có kế hoạch tiêu thụ hợp lý, tránh tình trạng bị động về giá, bảo đảm thu nhập cho nông dân.

Đối với tổ chức bộ máy sau sáp nhập, Thứ trưởng nhìn nhận đây là giai đoạn còn nhiều khó khăn, đồng thời đề nghị các địa phương tăng cường tổ chức tập huấn, nâng cao năng lực cho cán bộ chuyên ngành; hỗ trợ, học hỏi kinh nghiệm lẫn nhau để cán bộ cơ sở thích ứng nhanh với yêu cầu mới.