Bộ Nông nghiệp và Môi trường đề xuất tiêu chí mới xác định hộ gia đình nông nghiệp có mức sống trung bình giai đoạn 2027-2030. Ngưỡng thu nhập được xác định mới là từ 2,2 triệu đồng – 3,9 triệu đồng đối với khu vực nông thôn và 2,8 triệu đồng – 4,7 triệu đồng đối với khu vực đô thị...

Ngày 5/10, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã hoàn tất dự thảo tờ trình Quyết định của Thủ tướng Chính phủ quy định tiêu chí xác định hộ gia đình làm nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp và diêm nghiệp có mức sống trung bình giai đoạn 2027 - 2030. Hồ sơ được gửi sang Bộ Tư pháp để thẩm định.

HƠN 14,5 TRIỆU NGƯỜI ĐƯỢC HỖ TRỢ VÀ CẤP THẺ BẢO HIỂM Y TẾ

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, giai đoạn năm 2022-2025, có khoảng hơn 6,5 triệu lượt hộ gia đình được xác định mức sống trung bình. Một số tỉnh có quy mô trên 1 triệu lượt hộ trong 4 năm qua là Nghệ An 1.571.660 lượt hộ, Bắc Ninh 1.454.156 lượt hộ.

Xu hướng chung cho thấy quy mô đối tượng tăng nhẹ tại phần lớn địa phương có nền nông nghiệp truyền thống và giảm mạnh tại các địa phương có tốc độ đô thị hóa cao (điển hình Quảng Ninh giảm hơn 50%); biến động không ổn định tại một số địa bàn chịu tác động lớn của thị trường và rủi ro sinh kế.

Về chính sách bảo hiểm, người dân thuộc đối tượng trên được hỗ trợ 30% mức đóng bảo hiểm y tế. Có 25/34 địa phương hỗ trợ thêm kinh phí mua thẻ bảo hiểm y tế, trong đó mức hỗ trợ thêm cao nhất là 70% (Tuyên Quang, Lai Châu, Hưng Yên, Quảng Ngãi, Tây Ninh); Quảng Ninh hỗ trợ thêm 50%; Hà Nội, Bắc Ninh, Lâm Đồng, Đắk Lắk, Đồng Tháp hỗ trợ thêm 30%.

Tổng số lượt người được hỗ trợ và cấp thẻ bảo hiểm y tế giai đoạn này đạt hơn 14,5 triệu lượt người. Dữ liệu cũng cho thấy nhóm địa phương có khả năng cân đối ngân sách tốt đạt bao phủ gần như toàn bộ đối tượng. Còn nhóm địa phương khó khăn (miền núi) chủ yếu thực hiện mức hỗ trợ tối thiểu, dẫn đến quy mô tham gia thấp (như Lào Cai tổng kinh phí chỉ khoảng 2,39 tỷ đồng trong 4 năm)…

Theo Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tiêu chí xác định chủ yếu dựa vào thu nhập (khu vực nông thôn từ hơn 1,5 triệu – 2,25 triệu đồng; khu vực thành thị trên 2 triệu đồng đến 3 triệu đồng/người/tháng) đã trở nên thấp so với mặt bằng mức sống, khó phân định chính xác đối tượng.

Ngoài ra, quy trình xác định hộ có mức sống trung bình được tổ chức tương đối độc lập với quy trình rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo, làm phát sinh việc thu thập, xác minh thông tin nhiều lần đối với cùng một hộ…

NGƯỠNG XÁC ĐỊNH THU NHẬP MỚI TỪ 2,2 TRIỆU ĐỒNG TRỞ LÊN

Do đó, cơ quan soạn thảo đề xuất mới về tiêu chí xác định đối tượng. Theo đó, hộ gia đình phải đáp ứng đồng thời 3 tiêu chí gồm tiêu chí xác định hộ gia đình làm nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp và diêm nghiệp; tiêu chí về thu nhập; tiêu chí về mức độ thiếu hụt dịch vụ xã hội cơ bản.

Cách tiếp cận này phù hợp hơn với thực tế hộ đa sinh kế và tránh tình trạng một hộ chỉ có quan hệ thành viên hoặc liên kết về mặt tổ chức nhưng không thực tế tham gia sản xuất lại được xác định là hộ làm nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp và diêm nghiệp.

Ngưỡng thu nhập cũng được xác định mới là từ 2,2 triệu đồng – 3,9 triệu đồng đối với khu vực nông thôn và 2,8 triệu đồng – 4,7 triệu đồng đối với khu vực đô thị. Ngưỡng này được xác định trong tương quan với chuẩn nghèo đa chiều quốc gia giai đoạn 2026 - 2030.

Về quy trình xác định và công nhận, dự thảo lựa chọn phương án lồng ghép việc xác định hộ có mức sống trung bình với quá trình rà soát hộ nghèo, hộ cận nghèo và tăng cường sử dụng kết quả rà soát và dữ liệu hiện có.

Nguyên tắc thực hiện là kế thừa kết quả – khai thác dữ liệu – chỉ xác minh phần thiếu hoặc có biến động.

Kết quả xác định được thể hiện bằng Quyết định công nhận hộ gia đình làm nông nghiệp, lâm nghiệp, ngư nghiệp và diêm nghiệp có mức sống trung bình của Chủ tịch UBND cấp xã.

Cơ quan soạn thảo ước tính, tổng nguồn lực ngân sách nhà nước cần bố trí cho cả giai đoạn 2027 - 2030 là khoảng 6.131 tỷ đồng. Theo đánh giá, dự thảo giúp duy trì và mở rộng vững chắc lưới an sinh y tế cho nhóm lao động nông nghiệp, nông thôn, vừa phù hợp với khả năng cân đối nguồn lực của ngân sách trung ương và địa phương trong trung hạn. Quyết định dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/1/2027.