Tại Diễn đàn Kinh tế mới lần thứ 4 năm 2026 với chủ đề "Chính sách đột phá và sức bật của địa phương, doanh nghiệp", diễn ra ngày 3/10 tại Hà Nội, các chuyên gia đã cùng thảo luận về động lực phát triển kinh tế du lịch gắn với thương mại bán lẻ...

Theo số liệu từ Cục Thống kê công bố sáng ngày 03/10, trong 9 tháng đầu năm 2026, Việt Nam đón trên 17,7 triệu lượt khách quốc tế, tăng 14,5% so với cùng kỳ năm 2025. Với kết quả này, ngành du lịch đã đạt gần 71% kế hoạch đón 25 triệu khách quốc tế trong năm 2026. Việt Nam cũng đã vươn từ vị trí thứ 5 lên top 3 điểm đến hút khách hàng đầu Đông Nam Á, liên tục được vinh danh là "Điểm đến Di sản hàng đầu thế giới" và "Điểm đến hàng đầu châu Á"…

Tại phiên thảo luận, TS. Nguyễn Trùng Khánh, Cục trưởng Cục Du lịch Quốc gia, Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch nhận định du lịch ngày hôm nay không còn là một ngành dịch vụ đơn lẻ, mà đã thực sự trở thành một ngành kinh tế tổng hợp, giữ vai trò dẫn dắt và lan tỏa tới nhiều lĩnh vực thị trường khác. 

Việt Nam đang có cơ hội phát triển các dòng khách giá trị cao hơn như du lịch trải nghiệm và giải trí, du lịch hội nghị và sự kiện, chăm sóc sức khỏe, mua sắm và bán lẻ. Điểm chung của các phân khúc này là khách lưu trú dài ngày hơn và chi tiêu nhiều hơn.

Trong hệ sinh thái đó, mua sắm và bán lẻ giữ vai trò đặc biệt: vừa là khoản chi tiêu trực tiếp của du khách, vừa có thể kết nối với ẩm thực, văn hóa, giải trí, hàng Việt và thương hiệu địa phương.

BÀI TOÁN KHÔNG CÒN LÀ "THÊM KHÁCH" MÀ LÀ "THÊM GIÁ TRỊ"

Ông Huy Bùi, Giám đốc Boston Consulting Group (BCG), cho rằng bài toán của Việt Nam không nhất thiết là thu hút thêm 1 - 2 triệu lượt khách mỗi năm. Điều quan trọng hơn là với chính những dòng khách đã và đang thu hút được, làm thế nào để mỗi hành trình tạo ra nhiều giá trị hơn cho nền kinh tế.

"Đây cũng là vai trò mà bán lẻ và mua sắm có thể đóng góp trong việc phát triển ngành du lịch Việt Nam nói chung," ông Huy nói. "Thống kê sơ bộ cho thấy chi tiêu mua sắm bình quân tại Việt Nam trên mỗi du khách trong một chuyến đi đang ở mức khoảng 162 USD. Trong khi đó, tại Singapore là khoảng 235 USD, và ở Thái Lan là khoảng 300 USD... Nói cách khác là du khách tại Việt Nam đang chi tiêu thấp hơn khoảng 30 đến 45% so với các điểm đến cạnh tranh khác ở trong khu vực". 

Từ góc nhìn doanh nghiệp du lịch, ông Nguyễn Quốc Kỳ, Chủ tịch Vietravel, gợi ý một động lực phát triển tiềm năng là "kinh tế ban đêm". Theo ông, du khách chi tiêu vào ban đêm nhiều hơn hẳn ban ngày: kinh tế ban ngày chỉ mang lại khoảng 30% doanh thu cho ngành du lịch, còn khoảng 70% đến từ các hoạt động buổi tối. "Chúng ta đang lãng phí thị phần này," ông nhận định.

Theo ông Kỳ, đã đến lúc tập trung tăng doanh thu trên mỗi đầu khách, dù vẫn cần tiếp tục tăng số lượng du khách. Để khai thác kinh tế ban đêm, ngành cần định vị được các giá trị văn hóa và chuyển hóa chúng thành giá trị kinh tế bằng công nghệ hiện đại, đổi mới.

"Tôi cho rằng chúng ta cần phải coi kinh tế ban đêm là 'ca kinh tế thứ hai' của đất nước. Ban ngày chúng ta thiết kế rất nhiều cơ chế chính sách cho 'ca kinh tế thứ nhất', nhưng chúng ta chưa hề có cơ chế chính sách nào thiết kế riêng cho kinh tế ban đêm. Vậy làm sao chúng ta có thể gia tăng được cái giá trị mang lại trên mỗi đầu khách du lịch?", ông Kỳ nói.

BÁN LẺ GIÚP ĐỒNG HÀNH VÀ QUẢNG BÁ HÌNH ẢNH VIỆT NAM VỚI DU KHÁCH QUỐC TẾ

Ở góc độ bán lẻ và hàng tiêu dùng, bà Lê Thị Hồng Nhi, Phó Tổng Giám đốc Unilever Việt Nam, nhận định du lịch và bán lẻ có mối quan hệ đồng hành song song. Khi một điểm đến thực sự phát triển, kéo theo đó là logistics, vận chuyển; bán lẻ và nhiều ngành khác, kể cả nông nghiệp, cũng được hưởng lợi.

Về đóng góp ngược lại cho du lịch, bà Nhi cho rằng với ngành hàng tiêu dùng, chăm sóc cá nhân và vệ sinh môi trường, đóng góp đầu tiên là quảng bá hình ảnh. Mỗi sản phẩm đến tay người tiêu dùng, du khách đều là một hình thức quảng bá. Bên cạnh cơ hội kinh doanh, đây còn là cơ hội để cùng kể câu chuyện về đất nước và con người Việt Nam. "Hàng triệu sản phẩm được đưa đi, cùng các chiến dịch quảng bá đi kèm du lịch," bà cho biết.

Về mô hình tích hợp giữa du lịch và bán lẻ, ông Huy Bùi cho rằng điều quan trọng không chỉ là có thêm các cửa hàng, mà Việt Nam cần phải mở rộng những "điểm chạm" trong toàn bộ hành trình của du khách.

"Với mô hình outlet chẳng hạn, chúng ta không chỉ là tập hợp các thương hiệu quốc tế và bán hàng. Mà chúng ta cần phải là kết hợp những thương hiệu quốc tế với bản sắc Việt Nam, với ẩm thực, giải trí, văn hóa địa phương, và các trải nghiệm bổ trợ. Nói cách khác, chúng ta cần phải đưa ra một câu trả lời rất thuyết phục: Vì sao du khách cần phải dành nửa ngày hay là một ngày trong chuyến đi chỉ để mua sắm," ông Huy Bùi chia sẻ. 

Ở cuối phần tọa đàm, ông Nguyễn Quốc Kỳ thay mặt các doanh nghiệp lữ hành đưa ra một số kiến nghị, đề xuất tới chính phủ và các cơ quan chức năng. Theo đó, vấn đề mà doanh nghiệp du lịch quan tâm hàng đầu hiện nay là thuế VAT du lịch, hệ thống đào tạo nghề của ngành du lịch và quỹ xúc tiến du lịch. Khi các "nút thắt" này được giải quyết, doanh nghiệp sẽ có thêm nguồn lực để đưa du lịch "bứt tốc", trở thành một trong các trụ cột quan trọng của nền kinh tế.

Những chia sẻ tại diễn đàn cho thấy câu chuyện của du lịch Việt Nam đang chuyển từ "đón được bao nhiêu khách" sang "mỗi khách đem đến cho Việt Nam bao nhiêu giá trị". Khi kinh tế ban đêm được đánh thức, khi mua sắm gắn với ẩm thực, văn hóa và thương hiệu Việt, và khi doanh nghiệp bán lẻ cùng đồng hành quảng bá hình ảnh quốc gia, mỗi hành trình của du khách có thể trở thành một chuỗi giá trị lan tỏa tới cả nền kinh tế.