ECB chỉ ra những điểm tương đồng giữa cơn sốt AI và bong bóng dotcom

Trong báo cáo “Đánh giá ổn định tài chính" được công bố vào ngày 18/11, Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) so sánh sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) với bong bóng dotcom trước đây...

Ảnh minh họa - Ảnh: Getty/DW.
Ảnh minh họa - Ảnh: Getty/DW.

Cơ quan này cảnh báo rằng làn sóng các đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) quy mô lớn có thể là dấu hiệu của sự hưng phấn thái quá vào giai đoạn cuối chu kỳ kinh tế, trong khi các "gã khổng lồ" công nghệ đang ồ ạt vay nợ, khiến thị trường đối mặt với nguy cơ bị bán tháo đột ngột.

Theo ECB, sự gia tăng đột biến các cuộc niêm yết trên thị trường chứng khoán có thể phản ánh tâm lý hưng phấn quá mức ở giai đoạn cuối chu kỳ, đồng thời việc các tập đoàn công nghệ lớn vay nợ quá nhiều đang khiến thị trường trở nên dễ tổn thương trước một đợt bán tháo bất ngờ.

Ông Boris Vujcic, Phó chủ tịch ECB cho biết các mối rủi ro đối với sự ổn định tài chính của khu vực đồng euro "vẫn ở mức cao, do những bất ổn địa kinh tế dai dẳng và sự phụ thuộc ngày càng tăng vào AI".

Báo cáo này được công bố một ngày sau khi Ủy ban châu Âu (EC) nhận định rằng nền kinh tế EU đã chống chịu tốt hơn dự kiến trước cú sốc năng lượng từ cuộc xung đột Mỹ - Iran. ECB đồng tình với quan điểm này của EC, nhưng cảnh báo rằng chính sự lạc quan về AI - yếu tố đang hỗ trợ nền kinh tế - lại đang trở thành một rủi ro tiềm ẩn.

Báo cáo của ECB chỉ ra rằng giá cổ phiếu hiện nay đang dựa trên "kỳ vọng lợi nhuận cực kỳ lạc quan" đối với các công ty AI, mà những kỳ vọng có thể khó trở thành hiện thực. Ngoài ra, sự xuất hiện của các mô hình AI với chi phí thấp hơn có khả năng đe dọa vị thế của những doanh nghiệp đang dẫn đầu thị trường hiện nay.

Với mức chi tiêu cho AI vượt xa lượng tiền mặt tạo ra từ hoạt động kinh doanh, các tập đoàn công nghệ lớn của Mỹ đang vay nợ với tốc độ kỷ lục, trong đó ngày càng nhiều khoản vay được thực hiện bằng đồng euro, khiến các nhà đầu tư châu Âu bị đặt trước rủi ro lớn hơn.

ECB ước tính rằng tính đến cuối quý 2/2026, các tập đoàn công nghệ lớn đã có hơn 4 nghìn tỷ USD dưới dạng các cam kết ngoài bảng cân đối kế toán - những nghĩa vụ tương tự như nợ nhưng không được ghi nhận là nợ phải trả. Bên cạnh đó, các nhà sản xuất chip thường xuyên cung cấp tài chính cho chính khách hàng mua sản phẩm của họ.

Dù không khẳng định trực tiếp rằng sự bùng nổ của AI là một "bong bóng", ECB cho rằng xu hướng chuyển dịch nhanh chóng sang vay nợ như hiện nay gợi nhớ đến cả "bong bóng dotcom" lẫn "bong bóng nợ dưới chuẩn" vào đầu những năm 2000.

ECB cũng lưu ý rằng tổng số vốn huy động được từ các đợt IPO tại Mỹ đang trên đà vượt qua mức đỉnh thời kỳ dotcom nếu xét theo quy mô nền kinh tế. Trong lịch sử, những đợt bùng nổ tương tự thường xuất hiện gần thời điểm thị trường đạt đỉnh.

Các chuyên gia của ECB ước tính rằng trong năm nay, tổng số vốn huy động thông qua các đợt IPO tại Mỹ sẽ đạt khoảng 212 tỷ USD tăng mạnh so với mức khoảng 44 tỷ USD của năm 2025.

Cuộc IPO khổng lồ của SpaceX vào tháng 6 đã mở đường cho xu hướng này. Anthropic, nhà phát triển các mô hình trí tuệ nhân tạo (AI) Claude, tiếp tục gây tiếng vang lớn khi huy động hơn 81 tỷ USD trong cuộc IPO vào ngày 18/11, vượt SpaceX để đánh dấu cuộc IPO lớn nhất lịch sử.

ECB cảnh báo rằng các đợt niêm yết quy mô lớn có thể đẩy "những rủi ro chưa được định lượng" sang cho các nhà đầu tư thiếu thông tin, bao gồm cả các nhà đầu tư cá nhân.

ECB cũng cảnh báo rằng tình trạng tài chính công bấp bênh tại các nền kinh tế phát triển lớn có thể châm ngòi cho một đợt tái định giá nợ chính phủ trên toàn cầu. Chi phí vay dài hạn tại một số quốc gia đã chạm mức cao nhất trong hơn hai thập kỷ qua, với nhiều chính phủ trong khu vực đồng euro hiện đang phải trả chi phí vay cao nhất kể từ cuộc khủng hoảng nợ năm 2012.

Các chính phủ tại eurozone đang phát hành lượng nợ lớn nhất kể từ thời kỳ đại dịch, chủ yếu do nhu cầu chi tiêu cho quốc phòng và cơ sở hạ tầng của Đức.

Trong bối cảnh ECB không còn mua trái phiếu chính phủ thông qua các chương trình kích thích kinh tế, phần lớn lượng trái phiếu này đang chuyển sang tay các nhà đầu tư nước ngoài và các quỹ phòng hộ - những đối tượng thường có tâm lý kém ổn định hơn trong khủng hoảng và có thể làm trầm trọng thêm các đợt bán tháo.

Pháp là trường hợp đáng chú ý, khi các nhà đầu tư yêu cầu lợi suất cao hơn để bù đắp cho rủi ro chính trị trước thềm cuộc bầu cử tổng thống Pháp năm 2027. Chi phí vay kỳ hạn 10 năm của Chính phủ nước này đã vượt mốc 5% vào tháng 10, lần đầu tiên kể từ năm 2002, và hiện đang ở mức 4,85%.

Trong báo cáo ngày 17/11, EC dự báo nợ công của EU sẽ tăng từ 82,6% tổng sản phẩm trong nước (GDP) vào năm ngoái lên 85,6% vào năm 2028, với chi phí trả lãi chiếm tới 2,4% tổng sản lượng kinh tế vào thời điểm đó.

ECB khẳng định: "Việc củng cố tài khóa đã trở nên cấp thiết".

Ngoài ra, ECB cảnh báo rằng giá năng lượng tăng cao có thể khiến các hộ gia đình và doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc trả nợ, và các khoản nợ xấu có thể tích tụ dần trong nhiều năm sau cú sốc năng lượng.

Thượng đỉnh Mỹ - Trung - Nga bàn về hạt nhân và Ukraine

Ngày thứ Năm (19/11), Tổng thống Mỹ Donald Trump, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và Tổng thống Nga Vladimir Putin lần đầu tiên họp ba bên tại Thâm Quyến, với chương trình nghị sự gồm chiến tranh Nga - Ukraine và kiểm soát vũ khí hạt nhân...

Lãnh đạo Bộ Xây dựng xác nhận, Luật Nhà ở (sửa đổi) được chỉnh lý, bổ sung nhằm bảo đảm người thu nhập thấp có khả năng tiếp cận được nhà ở thông qua việc thể chế hóa rõ nhóm các đối tượng được hưởng chính sách về nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê và nhà lưu trú công nhân; quy định cụ thể các điều kiện về nhà ở, thu nhập và thứ tự ưu tiên xét duyệt đối với từng loại hình chính sách.

Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI

Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI

Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI dự kiến kéo dài 28 ngày bắt đầu từ 17/10/2026. Kỳ họp với khối lượng công việc lớn, dự kiến xem xét, thông qua 43 luật, nghị quyết quy phạm pháp luật và quyết định...

Việt Nam: Khát vọng quốc gia biển mạnh

Việt Nam: Khát vọng quốc gia biển mạnh

Yêu cầu cốt lõi mà Nghị quyết 20 đặt ra là phải biến nước ta từ một quốc gia có biển thành một quốc gia biển mạnh, với kinh tế biển phát triển hiện đại, có năng lực cạnh tranh cao, đồng thời giữ vững...

VnEconomy Interactive

VnEconomy Interactive

Interactive là một sản phẩm báo chí mới của VnEconomy vừa được ra mắt bạn đọc từ đầu tháng 3/2023 đã gây ấn tượng mạnh với độc giả bởi sự mới lạ, độc đáo. Đây cũng là sản phẩm độc quyền chỉ có trên...

VnEconomy
VnEconomy