Giá năng lượng tăng chóng mặt là nguyên nhân chính phía sau sự leo thang này, củng cố khả năng ECB tăng lãi suất trong cuộc họp tháng 12...

Tốc độ lạm phát tại khu vực sử dụng đồng tiền chung euro (eurozone) trong tháng 10 vừa qua đã tăng lên mức 4%, cao nhất trong 3 năm và cao gấp đôi so với mục tiêu của Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB).

Giá năng lượng tăng chóng mặt là nguyên nhân chính phía sau sự leo thang này, củng cố khả năng ECB tăng lãi suất trong cuộc họp tháng 12.

Số liệu ước tính sơ bộ do cơ quan thống kê châu Âu (Eurostat) công bố ngày 4/11 cho thấy lạm phát tháng 10 ở eurozone đã tăng tốc từ mức 3,8% của tháng 9, khớp với dự báo của các chuyên gia kinh tế trong một cuộc khảo sát của Reuters.

Lạm phát giá năng lượng so với cùng kỳ năm ngoái là 20,8%, mức cao nhất kể từ tháng 1/2023 và tăng tốc mạnh so với tỷ lệ 18,9% ghi nhận vào tháng 9.

Tháng 10 đánh dấu tháng thứ 8 liên tiếp tốc độ lạm phát hàng năm tại khối gồm 21 quốc gia này vượt xa mục tiêu trung hạn 2% của ECB.

Sau khi kết thúc cuộc họp chính sách tiền tệ vào tuần trước, Chủ tịch ECB Christine Lagarde cảnh báo rằng một cú sốc năng lượng lớn hơn và kéo dài hơn “nhiều khả năng sẽ đẩy lạm phát tăng cao và làm chậm tăng trưởng kinh tế”. Bà cho biết các nhà hoạch định chính sách sẵn sàng tăng lãi suất thêm 0,25 điểm phần trăm tại cuộc họp tiếp theo vào tháng 12, sau khi giữ nguyên lãi suất trong cuộc họp kết thúc vào ngày 29/10.

Số liệu được công bố ngày 4/11 cũng cho thấy tốc độ lạm phát lõi hàng năm - thước đo loại trừ hai nhóm hàng hóa thường xuyên biến động mạnh là thực phẩm và năng lượng - vẫn giữ nguyên ở mức 2,5% trong tháng 10, không thay đổi so với tháng 9.

Lạm phát trong lĩnh vực dịch vụ - một chỉ số được theo dõi sát sao - tăng lên 3,3% từ mức 3,2% trong tháng 9. Chỉ số này - vốn phản ánh áp lực giá cả xuất phát từ các yếu tố trong nước - đã duy trì ở mức cao hơn nhiều so với mục tiêu của ECB trong hơn 3 năm qua.

Trao đổi với tờ báo Finanancial Times, ông Kamil Kovar, chuyên gia kinh tế tại công ty Moody’s Analytics, nhận định rằng “giá năng lượng là yếu tố trọng tâm” dẫn đến sự gia tăng lạm phát ở eurozone trong tháng 10. Ông cảnh báo rằng tác động này sẽ còn tiếp diễn trong những tháng tới, khi “mức giảm của giá dầu thô và dầu diesel bán buôn sẽ chỉ vừa đủ, thậm chí là không đủ để bù lại việc giá khí đốt và điện tăng cao”.

Trên cơ sở này, ông Kovar dự báo ECB sẽ không chỉ tăng lãi suất vào tháng 12 tới mà “nhiều khả năng sẽ tiếp tục tăng vào tháng 3/2027”.

Ông Carsten Brzeski, Giám đốc bộ phận vĩ mô toàn cầu tại ngân hàng ING, nhận định: “Các số liệu lạm phát hôm nay đã đưa ECB tiến thêm một bước gần hơn tới quyết định tăng lãi suất vào tháng 12”. Ông cũng lưu ý đến “áp lực lạm phát lõi không quá lớn”, và cho rằng đây là cơ sở để tin rằng “đợt tăng lãi suất vào tháng 12 có thể cũng là đợt tăng cuối cùng” của ECB trong chu kỳ thắt chặt này.

Các chuyên gia phân tích tại công ty Pantheon Macroeconomics cho rằng thay đổi nhân sự cấp cao sắp tới tại ECB đang tạo ra một “yếu tố khó đoán” đối với triển vọng chính sách tiền tệ của cơ quan này trong năm tới. Họ nói nếu Chủ tịch Lagarde và thành viên hội đồng điều hành Isabel Schnabel được thay thế bởi những người có quan điểm thiên về nới lỏng chính sách, ECB có thể sẽ chọn phương án “thận trọng, tạm dừng” đối với việc tăng lãi suất vượt mức 2,75%.

Hiện tại, lãi suất chủ chốt của ECB là 2,5%. Kể từ khi cuộc chiến tranh Mỹ - Iran bắt đầu vào cuối tháng 2, kéo theo giá dầu và khí đốt tăng manh, ECB đã có hai đợt tăng lãi suất, mỗi đợt tăng 0,25 điểm phần trăm, vào tháng 6 và tháng 9.

Mối lo ngại về lạm phát cao hơn và nợ công gia tăng đã khiến chi phí vay vốn tại eurozone tăng mạnh trong những tuần gần đây. Tháng trước, lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 10 năm của Pháp lần đầu tiên vượt mốc 5% kể từ năm 2002, dù hiện tại đã giảm nhẹ trở lại.

Tăng trưởng kinh tế mạnh hơn dự kiến có thể là lý do củng cố cho một đợt tăng lãi suất khác của ECB. Tổng sản phẩm trong nước (GDP) của eurozone đã tăng 0,4% trong quý 3, gấp đôi tốc độ mà các nhà kinh tế dự báo.

Thị trường hiện đang đặt cược khả năng 70% ECB sẽ tăng lãi suất thêm 0,25 điểm phần trăm lên 2,75% vào tháng 12.

Trước khi dữ liệu lạm phát tháng 10 của ECB được công bố, chuyên gia kinh tế Peder Beck-Friis của công ty đầu tư Pimco đã dự báo ECB sẽ nâng lãi suất vào tháng tới. Tuy nhiên, ông cho rằng “rất khó để ECB tiếp tục tăng lãi suất sau đó nếu không có bằng chứng rõ ràng hơn cho thấy giá năng lượng cao đang tạo ra các tác động lan tỏa - hay còn gọi là hiệu ứng vòng hai - lên lạm phát lõi”.