Phát triển sản xuất sợi, vải, nhuộm, hoàn tất đạt chuẩn môi trường và phụ liệu trong nước là yêu cầu cấp thiết để doanh nghiệp dệt may tận dụng ưu đãi của các hiệp định thương mại tự do (FTA) và giữ ổn định đơn hàng…

Phát biểu khai mạc Triển lãm Quốc tế Ngành Công nghiệp Dệt May - Thiết bị, Nguyên Phụ liệu & Vải 2026 (HanoiTex & HanoiFabric) diễn ra ngày 21/10/2026, ông Phạm Văn Quân, Phó Cục trưởng Cục Công nghiệp (Bộ Công Thương), nhấn mạnh dệt may là ngành xuất khẩu chủ lực và tạo ra nhiều việc làm cho nền kinh tế.

Năm 2025, kim ngạch xuất khẩu toàn ngành đạt gần 46,2 tỷ USD, tăng 6% so với năm 2024; xuất siêu vượt mốc 20,7 tỷ USD. Việt Nam tiếp tục giữ vững vị trí trong nhóm 3 quốc gia xuất khẩu dệt may lớn nhất thế giới, với giá trị gia tăng của sản phẩm xuất khẩu đạt 52%.

Bước sang 9 tháng đầu năm 2026, dù thị trường thế giới nhiều biến động, kim ngạch xuất khẩu ước đạt trên 36,4 tỷ USD (tăng 3,2% so với cùng kỳ năm 2025); trong đó xuất khẩu xơ, sợi dệt tăng 13,1%, còn nguyên phụ liệu dệt, may, da, giày tăng 9,4%.

KHƠI THÔNG CHUỖI CUNG ỨNG NỘI ĐỊA

Tuy nhiên, đằng sau những con số ấn tượng đó, ông Quân chỉ rõ thực tế ngành dệt may vẫn phụ thuộc lớn vào nguồn nguyên phụ liệu nhập khẩu; sản xuất chủ yếu tập trung ở khâu gia công nên giá trị gia tăng và năng lực cạnh tranh chưa thực sự cao. Trong khi đó, các thị trường nhập khẩu lớn ngày càng siết chặt yêu cầu về sản xuất xanh, minh bạch chuỗi cung ứng, truy xuất nguồn gốc và quy tắc xuất xứ.

“Các con số trên cho thấy khả năng thích ứng của ngành, song cũng đặt ra yêu cầu phải chuyển từ tăng trưởng dựa vào quy mô đơn hàng sang tăng trưởng dựa vào năng suất, công nghệ và giá trị gia tăng tạo ra tại Việt Nam”, ông Quân nhấn mạnh.

Theo đó, doanh nghiệp cần chủ động nguồn nguyên liệu nhằm đáp ứng quy tắc xuất xứ, duy trì ổn định sản xuất trước những biến động bên ngoài và giữ lại phần giá trị gia tăng lớn hơn trong nước. Trọng tâm là ưu tiên phát triển lĩnh vực vải, dệt nhuộm, hoàn tất đạt chuẩn môi trường; cung cấp phụ liệu, hóa chất phù hợp quy định; đồng thời thúc đẩy ngành cơ khí, tự động hóa, chế tạo thiết bị kiểm tra và phần mềm chuyên dụng. Việc đầu tư vào các khâu này phải gắn liền với hệ thống xử lý nước thải, sử dụng năng lượng hiệu quả và bám sát nhu cầu thực tế của các doanh nghiệp may.

Đặc biệt, khi Liên minh châu Âu (EU) đã đưa dệt may vào nhóm ưu tiên của khung Quy định Thiết kế sinh thái cho sản phẩm bền vững và đang chuẩn bị áp dụng lộ trình hộ chiếu sản phẩm số, việc phát triển sản xuất sợi, vải, nhuộm, hoàn tất và phụ liệu trong nước càng trở thành yêu cầu sống còn để tận dụng ưu đãi từ các FTA.

Nhằm đón đầu xu thế mới, ông Quân nhấn mạnh doanh nghiệp cần khẩn trương chuẩn hóa dữ liệu về nguyên liệu, hóa chất, năng lượng và xuất xứ. Cụ thể, các đơn vị phải chủ động xây dựng bản đồ rủi ro nguồn cung, đa dạng hóa thị trường, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa khi đáp ứng đủ tiêu chuẩn về chất lượng, giá thành và tiến độ.

Bên cạnh đó, việc thúc đẩy hợp tác liên ngành giữa doanh nghiệp dệt may với các đơn vị cơ khí, điện tử và công nghệ số sẽ giúp từng bước làm chủ thiết bị, linh kiện cùng công nghệ sản xuất. Đặc biệt, trí tuệ nhân tạo (AI) cần được ứng dụng một cách thiết thực vào các khâu: dự báo nhu cầu, thiết kế mẫu, tối ưu giác sơ đồ, kiểm tra lỗi vải bằng thị giác máy tính, bảo trì dự báo và điều độ dây chuyền. Song hành với đó là quá trình đào tạo lại nguồn nhân lực, bảo vệ dữ liệu và kiểm soát chặt chẽ chất lượng quyết định từ hệ thống AI.

LIÊN KẾT CHUỖI GIÁ TRỊ VÀ ĐẦU TƯ CHIỀU SÂU ĐỂ BỨT PHÁ

Đồng quan điểm trên, ông Vũ Đức Giang, Chủ tịch Hiệp hội Dệt May Việt Nam (VITAS), khẳng định ngành đang đứng trước những cơ hội lớn từ các FTA thế hệ mới - điều kiện nền tảng cho chiến lược phát triển ổn định, dài hạn. Đồng thời, làn sóng công nghệ, tự động hóa, robot hóa và trí tuệ nhân tạo cũng mở ra không gian phát triển hoàn toàn mới.

Thông qua các sự kiện như HanoiTex & HanoiFabric, cộng đồng doanh nghiệp có thêm cơ hội kết nối với các nhà đầu tư trong các lĩnh vực kéo sợi, dệt nhuộm và may mặc, từ đó hình thành chuỗi cung ứng khép kín ngay tại nội địa. Sự liên kết chuỗi này chính là chìa khóa để đáp ứng các điều khoản ngặt nghèo về quy tắc xuất xứ sợi và vải trong các Hiệp định thương mại thế hệ mới, giúp tối ưu hóa lợi ích kinh tế cho doanh nghiệp Việt.

Dưới góc độ doanh nghiệp, ông Cao Hữu Hiếu, Tổng Giám đốc Tập đoàn Dệt May Việt Nam (Vinatex), cho biết dù thị trường toàn cầu năm 2026 đối mặt với nhiều khó khăn, kim ngạch xuất khẩu 9 tháng đầu năm 2026 của Tập đoàn vẫn ghi nhận mức tăng trưởng khoảng 7% so với cùng kỳ năm 2025 nhờ sự linh hoạt và khả năng ứng phó linh hoạt theo kịch bản thị trường.

Tuy nhiên, bước sang năm 2027 và những năm tiếp theo, kinh tế thế giới dự báo sẽ còn nhiều biến động khó lường do xung đột địa chính trị, cạnh tranh thương mại và các rào cản thuế quan. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải đầu tư nghiêm túc hơn cho công tác quản trị, đặt trọng tâm vào số hóa và ứng dụng AI trong bối cảnh thời đại số phát triển nhanh chóng.

“Chúng ta phải nghiên cứu để đầu tư mở rộng, khơi thông những điểm nghẽn và tạo ra năng lực cạnh tranh đủ lớn. Đồng thời phải đầu tư chiều sâu để tăng năng suất và tăng giá trị gia tăng của sản phẩm. Đầu tư vào số hóa quá trình sản xuất để tạo ra năng lực cộng hưởng giữa công nghệ và năng lực con người, tạo những bước phát triển vượt bậc, mở ra không gian mới cho ngành dệt may Việt Nam”, ông Hiếu nhấn mạnh.

Theo đánh giá của các chuyên gia và lãnh đạo ngành, những sự kiện như HanoiTex & HanoiFabric đóng vai trò là "sân chơi" thiết thực, kết nối hiệu quả nhu cầu của doanh nghiệp với các nhà cung cấp thiết bị và giải pháp công nghệ tiên tiến. Qua đó, không chỉ thúc đẩy tiến trình chuyển đổi số mà còn mở ra những cơ hội hợp tác, đầu tư chiến lược giữa doanh nghiệp dệt may Việt Nam và các đối tác quốc tế.