Hơn 20 năm gắn bó với nông dân Vĩnh Châu, kỹ sư Thạch Thu Hiền đã xây dựng, chuyển giao nhiều mô hình sản xuất nông nghiệp theo hướng hữu cơ, ứng dụng kỹ thuật hiện đại vào canh tác hành tím và lúa, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng nông sản và thu nhập cho đồng bào Khmer....

Tại thị phường Vĩnh Châu (TP. Cần Thơ), nơi hội tụ nét văn hóa của ba dân tộc Kinh - Khmer - Hoa, đời sống của đồng bào Khmer gắn bó mật thiết với hoạt động sản xuất nông nghiệp. Vĩnh Châu được mệnh danh là “thủ phủ” hành tím, nhưng trước đây, phần lớn nông dân địa phương vẫn canh tác theo phương pháp truyền thống.

Gắn bó với đồng ruộng từ nhỏ, nhiều phụ nữ Khmer thấu hiểu những vất vả của nghề nông và luôn mong muốn giúp bà con giảm công sức lao động, nâng cao thu nhập trên chính mảnh đất của mình. Vượt qua khó khăn, định kiến trên hành trình chinh phục tri thức, họ trở về quê hương, vận dụng kiến thức chuyên môn vào thực tiễn sản xuất, góp phần cải thiện đời sống đồng bào dân tộc.

Kỹ sư Thạch Thu Hiền là một trong những người lựa chọn gắn bó với nông nghiệp tại địa phương. Hơn 20 năm qua, chị đồng hành cùng nông dân xây dựng các mô hình sản xuất, phòng, chống dịch bệnh hiệu quả; đồng thời đưa tiến bộ kỹ thuật vào canh tác hành tím, lúa, hướng dẫn nông dân thay đổi phương thức sản xuất nhằm nâng cao năng suất và thu nhập.

Ông Thạch Soal, ở ấp Âu Thọ B, xã Vĩnh Hải, nhớ lại những ngày được chị Hiền vận động áp dụng kỹ thuật trồng hành tím trong nhà lưới, kết hợp hệ thống tưới phun tự động.

“Khi chị Hiền đến chuyển giao kỹ thuật trồng hành tím trong nhà lưới, sử dụng phân hữu cơ, tôi chưa tin lắm về hiệu quả vì tôi đã có hơn 20 năm trồng hành tím truyền thống. Vậy mà, vụ trồng hành tím trong nhà lưới đầu tiên làm theo kỹ sư Hiền, dù là mùa mưa, ít sử dụng phân, thuốc hóa học, nhưng hành ít sâu bệnh, vẫn đạt năng suất khá cao, bán được giá”, ông Soal kể.

Theo ông Soal, phương pháp trồng hành tím trong nhà lưới theo hướng hữu cơ, kết hợp hệ thống tưới nước tự động, giúp tiết kiệm chi phí, công sức, phân bón và thuốc hóa học, đồng thời tạo ra sản phẩm an toàn, chất lượng. Gia đình ông đã áp dụng phương pháp này trong nhiều năm qua. Nhờ trồng hành tím, đời sống gia đình ông được cải thiện.

Theo kỹ sư Thạch Thu Hiền, vận động nông dân Khmer thay đổi thói quen sử dụng nhiều phân bón, thuốc bảo vệ thực vật, nhất là thuốc trừ sâu trong canh tác hành tím, là việc không dễ dàng. Vì vậy, chị thường xuyên gặp gỡ, khảo sát, tuyên truyền, đồng thời xây dựng mô hình sản xuất hữu cơ làm mẫu, hỗ trợ giống, vật tư nông nghiệp và trực tiếp hướng dẫn kỹ thuật cho nông dân.

Khi mô hình đạt hiệu quả, nhiều nông dân Khmer đã mạnh dạn chuyển sang trồng hành tím theo hướng hữu cơ. Theo chị Hiền, để giúp nông dân thay đổi phương thức sản xuất truyền thống, tiếp cận kỹ thuật hiện đại, điều quan trọng là phải để họ trực tiếp chứng kiến và kiểm chứng hiệu quả thực tế.

Không chỉ với cây hành tím, chị Hiền còn hướng dẫn nông dân chuyển đổi phương thức canh tác lúa. Trước đây, phần lớn nông dân Vĩnh Châu trồng giống lúa Thần Nông để lấy rơm, rạ phục vụ sản xuất hành tím. Giống lúa này có chu kỳ sinh trưởng trên 5 tháng, nở bụi to, năng suất cao nhưng gạo cứng cơm, hiệu quả sản xuất không cao.

Nhằm giúp nông dân Khmer vừa có gạo ngon để sử dụng, vừa tăng thu nhập từ cây lúa, chị Hiền đề xuất xây dựng cánh đồng mẫu lớn 50 ha trồng lúa chất lượng cao theo hướng hữu cơ, trực tiếp hướng dẫn kỹ thuật canh tác giống lúa ST25. Các hộ tham gia dự án được hỗ trợ giống, phân bón, thuốc trừ bệnh và thuốc trừ sâu sinh học.

Trong vụ lúa năm 2022, nông dân tại khóm Cà Săng, phường 2, đồng loạt xuống giống và áp dụng kỹ thuật theo hướng dẫn của chị Hiền.

Ông Thạch Dân cho biết: “Tôi tham gia đều các lớp tập huấn và áp dụng đúng theo kỹ thuật mà kỹ sư Hiền hướng dẫn nên lúa phát triển tốt; hiệu quả mang lại hơn mong đợi... Nhờ có cô Hiền mà bà con Khmer ở đây biết cách trồng lúa chất lượng cao thay thế cho giống lúa Thần Nông truyền thống để nâng cao thu nhập”.

Trong quá trình công tác, kỹ sư Thạch Thu Hiền có nhiều sáng kiến kinh nghiệm. Các sáng kiến như kỹ thuật tưới phun tự động trên cây màu bằng phương pháp điều khiển qua điện thoại thông minh; mô hình phòng trừ sâu xanh da láng bằng biện pháp thắp đèn trên cây hành tím; mô hình trồng hành tím xen canh gối vụ ớt sừng vàng châu Phi trong nhà lưới, ứng dụng công nghệ tưới tự động.

Những kết quả này gắn với quá trình phấn đấu và sự gắn bó với nghề nông của chị Hiền. Chị cho biết gia đình đều làm ngành y nên việc chị lựa chọn theo học ngành Nông học ban đầu không được chấp nhận. Chị phải tự xoay xở chi phí sinh hoạt và học tập. 

Theo chị Hiền, Vĩnh Châu là vùng trồng hành tím và lúa, nhưng phương thức sản xuất truyền thống khiến nông dân thường xuyên đối mặt với tình trạng “trúng mùa, mất giá”, thu nhập bấp bênh. Đặc biệt, nhiều hộ nông dân Khmer có ít đất sản xuất, đời sống còn khó khăn.

“Tôi chọn Vĩnh Châu là muốn đưa kỹ thuật, phương pháp sản xuất mình học được, nghiên cứu được đến với bà con Khmer để tăng gia sản xuất, thu nhập cao trên cùng một diện tích đất. Mong muốn lớn nhất của tôi là giúp nông dân thay đổi phương thức sản xuất truyền thống để áp dụng sản xuất theo hữu cơ, VietGAP, GLOBALGAP…”, chị Hiền chia sẻ.