Nỗ lực kiểm soát neo tỷ giá của Hồng Kông đã trở thành một hành động cân bằng đầy khó khăn, có thể đe dọa sự phục hồi kinh tế mong manh của vùng lãnh thổ...

Năm nay, khi Cơ quan Tiền tệ Hồng Kông (HKMA) bơm mạnh tiền mặt vào hệ thống tài chính để chống lại sự leo thang của tỷ giá đồng đôla Hồng Kông (HKD), hiệu quả đã có ngay lập tức - theo hãng tin Bloomberg. Tỷ giá HKD giảm từ 7,75 HKD đổi 1 USD xuống còn 7,85 HKD/USD, chạy từ cận trên xuống cận dưới của biên độ cho phép, và lãi suất cho vay trên thị trường liên ngân hàng cũng sụt mạnh.

Nhưng nỗ lực để hồi phục tỷ giá về vùng giữa của biên độ lại mất nhiều thời gian hơn, một phần vì việc hút bớt tiền khỏi hệ thống đặt ra rủi ro kìm hãm tăng trưởng kinh tế. HKMA đã mua vào 50 tỷ HKD (7,5 tỷ USD) nội tệ trong 2 tuần qua, nhưng tỷ giá HKD so với USD vẫn “cố thủ” ở vùng dưới của biên độ dao động cho phép. Tính đến phiên ngày 9/7, HKD đã có hơn 20 phiên giao dịch đóng cửa trên mức 7,849 HKD đổi 1 USD.

Thực tế này đòi hỏi HKMA có thể phải mất nhiều tháng để hút bớt thanh khoản HKD khỏi hệ thống ngân hàng, đặt ra rủi ro biến động lãi suất cho vay. Các nhà hoạch định chính sách của vùng lãnh thổ này đang rất cần một trạng thái cân bằng: làm thế nào để hút đủ thanh khoản khỏi hệ thống ngân hàng để bảo vệ tỷ giá đồng nội tệ, nhưng không hút quá nhiều tới mức khiến nền kinh tế hay thị trường tài chính Hồng Kông phải hứng chịu tác động tiêu cực.

Việc rút bớt thanh khoản tuy hỗ trợ tỷ giá HKD, nhưng cũng gây áp lực tăng lãi suất vì các ngân hàng sẽ có ít tiền mặt hơn để cho vay. Đó là một bài toán khó đối với một nền kinh tế đang đương đầu với sự suy giảm kéo dài của thị trường bất động sản và mới chỉ có vài tia hy vọng lóe lên khi lãi suất giảm mạnh cách đây chưa lâu.

Lãi suất tăng cũng có thể làm suy yếu nhu cầu phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) ở Hồng Kông, thị trường chứng khoán đang thu hút một lượng lớn doanh nghiệp Trung Quốc tới phát hành cổ phiếu.

Tổng số dư tiền mặt mà các ngân hàng thương mại của Hồng Kông đang gửi ở HKMA là 114 tỷ HKD, giảm khoảng 1/3 trong vòng 1 tháng qua. Theo nhà phân tích Ryan Lam của Shanghai Commercial Bank, số dư này có thể giảm 50 tỷ HKD nữa trong thời gian từ nay đến cuối năm, cho thấy nhà chức trách tiếp tục hút mạnh thanh khoản.

Ngân hàng Standard Chartered Bank dự báo HKD có thể duy trì ở gần ngưỡng 7,85 HKD/USD trong thời gian còn lại của năm, buộc HKMA phải tiếp tục hút tiền về.

“Kinh nghiệm cho thấy tỷ giá chỉ có thể cân bằng khi tổng số dư tiền mặt của các ngân hàng thương mại là 50-60 tỷ HKD”, một báo cáo của ngân hàng Standard Chartered nhận xét.

Hồng Kông duy trì neo tỷ giá thông qua một cơ chế tự động gọi là Hệ thống Tỷ giá Hối đoái Liên kết, trong đó nhà chức trách sẽ điều tiết dòng tiền khi tỷ giá đồng nội tệ chạm một trong hai đầu của biên độ giao dịch. Việc bơm, hút tiền mặt sẽ làm tăng hoặc giảm dự trữ mà các ngân hàng thương mại nắm giữ tại HKMA. Cơ quan quản lý tiền tệ trên thực tế có các lựa chọn khác để hút thanh khoản, bao gồm tăng cường phát hành nợ ngắn hạn, nhưng cho đến nay vẫn chưa sử dụng mạnh mẽ các công cụ này để hút bớt tiền mặt khỏi hệ thống.

Một yếu tố gây áp lực giảm giá lên đồng HKD là khoảng cách giữa lãi suất mà các nhà giao dịch phải trả khi vay HKD và lợi suất mà họ có thể kiếm được khi đầu tư vào các thị trường khác - hay còn gọi là giao dịch chênh lệch lãi suất (carry trade). Chênh lệch giữa lãi suất liên ngân hàng kỳ hạn 1 tháng giữa HKD và USD hiện là hơn 3 điểm phần trăm, tạo ra một cơ hội kiếm lời rõ ràng cho các nhà giao dịch chênh lệch lãi suất vay HKD để mua USD.

“Giải quyết vấn đề đồng HKD được dùng làm đồng tiền cấp vốn cho giao dịch carry-trade sẽ đòi hỏi lãi suất ở Hồng Kông tăng mạnh, mà như thế sẽ gây ra tổn thất cho nền kinh tế. Lựa chọn này có thể kém hấp dẫn hơn nhiều so với việc để cho đồng HKD bị ghìm ở vùng cận dưới của biên độ”, trưởng nghiên cứu vĩ mô châu Á của công ty Mizuho Seucrities, ông Vishnu Varathan, viết trong một báo cáo.

Có khả năng HKMA sẽ nhận được một sự hậu thuẫn từ Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) - ngân hàng trung ương mà HKMA sẽ hành động theo trong các quyết định lãi suất do sự neo buộc tỷ giá của đồng HKD với đồng USD. Giới chức Fed gần đây đã nói nhiều hơn tới việc có thể giảm lãi suất trong ngắn hạn và Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng đang gây áp lực đòi Fed hạ lãi suất.

Đã có những dấu hiệu nhất định cho thấy các ngân hàng ở Hồng Kông đang ứng phó với việc HKMA hút tiền mặt liên tục. Các ngân hàng Hồng Kông đã vay khoảng 4,67 tỷ HKD thông qua cơ chế cửa sổ chiết khấu vào ngày thứ Ba tuần này, mặc dù việc vay này có thể phản ánh nhu cầu thanh khoản nhất thời. Lãi suất liên ngân hàng kỳ hạn 1 tháng cũng đã tăng lên trong tháng qua.

Tuy nhiên, các thước đo thanh khoản khác cho thấy các ngân hàng Hồng Kông vẫn còn rất nhiều tiền mặt. Lãi suất liên ngân hàng Hồng Kông trên thị trường qua đêm hiện ở mức khoảng 0,07% sau khi khởi đầu năm ở mức trên 4% - một dấu hiệu cho thấy việc bơm thanh khoản trước đó của HKMA đã khiến lãi suất sụt giảm như thế nào.

“Thị trường vẫn đang dồi dào thanh khoản từ các đợt bơm thanh khoản và dòng vốn chảy vào trước đó”, ông Freddy Wong - trưởng bộ phận trái phiếu châu Á - Thái Bình Dương tại Invesco - nhận xét. Ông dự báo ​​lãi suất liên ngân hàng ở Hồng Kông sẽ tăng lên từ mức hiện tại, nhưng không đủ để thu hẹp khoảng cách với Mỹ hoặc hồi phục sự sụt giảm từ đầu năm đến nay.