Việc Bộ Công Thương chính thức ban hành khung giá phát điện năm 2026 dành cho loại hình nhà máy điện mặt trời, lần đầu tiên phân tách rõ ràng giữa mô hình truyền thống và mô hình có tích hợp hệ thống pin lưu trữ năng lượng (BESS), đang tạo ra một cú hích quan trọng cho thị trường năng lượng tái tạo Việt Nam...

Bộ Công Thương vừa ban hành Quyết định số 2946/QĐ-BCT về phê duyệt khung giá phát điện loại hình nhà máy điện mặt trời năm 2026. Theo đó, khung giá phát điện tối đa (chưa bao gồm VAT) năm 2026 cho các nhà máy điện mặt trời được xây dựng chi tiết theo ba vùng miền Bắc, Trung, Nam và phân định rõ hai nhóm công nghệ có hoặc không đi kèm hệ thống lưu trữ. 

Cụ thể, đối với nhóm dự án không sử dụng BESS, mức giá trần cho điện mặt trời mặt đất tại miền Bắc đạt 1.591,02 đồng/kWh, miền Trung là 1.293,17 đồng/kWh và miền Nam là 1.104,32 đồng/kWh. Với loại hình điện mặt trời nổi không lưu trữ, mức giá tương ứng là 1.939,74 đồng/kWh tại miền Bắc, 1.560,63 đồng/kWh tại miền Trung và 1.340,21 đồng/kWh tại miền Nam.

Điểm nhấn đáng chú ý nhất trong quyết định lần này là việc thiết lập mức giá riêng biệt, cao hơn đáng kể cho các dự án tích hợp BESS. Theo đó, điện mặt trời mặt đất có kèm lưu trữ được áp mức giá tối đa 1.813,48 đồng/kWh tại miền Bắc,1.469,90 đồng/kWh tại miền Trung và 1.254,97 đồng/kWh tại miền Nam. 

Tương tự, điện mặt trời nổi có lưu trữ đạt mức trần 2.120,31 đồng/kWh ở miền Bắc, 1.703,21 đồng/kWh tại miền Trung và 1.461,39 đồng/kWh ở miền Nam. 

Bộ Công Thương cũng lượng hóa cụ thể tiêu chuẩn kỹ thuật làm cơ sở tính giá: hệ thống pin lưu trữ phải có công suất tối thiểu bằng 10% công suất nhà máy điện mặt trời và đảm bảo thời gian lưu trữ, xả điện trong 2 giờ.

Trước đó, Quy hoạch điện VIII điều chỉnh đã đặt mục tiêu đầy tham vọng khi nâng quy mô phát triển BESS lên mức 10.000 đến 16.300 MW vào năm 2030, chiếm tỷ trọng từ 5,5% đến 6,9% tổng công suất nguồn điện toàn hệ thống. 

Tinh thần này cũng xuyên suốt trong Nghị quyết số 70 của Bộ Chính trị về bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và Chỉ thị số 10/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ, vốn xác định công nghệ lưu trữ là cấu phần không thể thiếu trong lộ trình chuyển đổi xanh. Khi hành lang pháp lý đã định hình rõ thông số kỹ thuật và biên độ lợi nhuận kỳ vọng, bài toán của thị trường hiện nay chuyển dịch sang năng lực triển khai thực tế và hiệu quả tối ưu hóa vận hành của doanh nghiệp.

Việc định giá cao hơn cho điện mặt trời kèm lưu trữ giải quyết trực diện bài toán kinh tế vốn kìm hãm các nhà đầu tư suốt thời gian qua, bởi chi phí đầu tư ban đầu (CAPEX) cho BESS luôn chiếm tỷ trọng lớn trong tổng mức đầu tư dự án.

Tuy nhiên, góc nhìn từ thực tiễn thị trường cho thấy khung giá mới chỉ là điều kiện cần; điều kiện đủ để đảm bảo hiệu quả thương mại nằm ở khả năng làm chủ công nghệ tích hợp đa nguồn và quản trị vòng đời thiết bị.

Phân tích về sự dịch chuyển cấu trúc của ngành năng lượng hiện nay, ông Dong Yinming, Tổng Giám đốc Goldwind Đông Nam Á nhận định tại một hội nghị chuyên ngành diễn ra ở Hà Nội trong tháng 11/2026 rằng, sau một thập kỷ công nghệ phát triển nhanh giúp chi phí sản xuất điện quy dẫn (LCOE) liên tục giảm, năng lượng tái tạo đang chuyển dịch từ vai trò nguồn bổ trợ sang nguồn cung chủ lực. 

Hệ thống năng lượng toàn cầu đang bước vào giai đoạn chuyển đổi mới với yêu cầu khắt khe hơn, buộc các giải pháp phát triển trong tương lai phải đồng thời giải quyết ba bài toán cốt lõi: khả năng cung ứng sẵn có, chi phí hợp lý và độ tin cậy vận hành ổn định của toàn hệ thống.

Ông Dong Yinming Tổng Giám đốc Goldwind Đông Nam Á

Thực tế vận hành tại Việt Nam những năm qua đã chỉ ra rằng tỷ trọng lớn các nguồn điện gió và điện mặt trời phát lên lưới theo đặc tính phụ thuộc thời tiết đã tạo ra áp lực lớn lên công tác điều độ, dẫn đến tình trạng cắt giảm công suất cục bộ ở một số thời điểm. Do đó, xu hướng tất yếu mà các đơn vị phát triển dự án hướng tới là kết hợp đa dạng các nguồn phát tái tạo với hệ thống lưu trữ. 

Ông Nguyễn Bá Hải, Trưởng bộ phận Phát triển Kinh doanh Goldwind Việt Nam, đánh giá việc tích hợp điện gió, điện mặt trời cùng BESS thông qua các công nghệ điều khiển nhà máy điện hỗn hợp (HPPC) là giải pháp trọng tâm để phối hợp nhịp nhàng giữa khâu phát và khâu trữ. 

Theo ông Hải, cách tiếp cận này giúp điều tiết công suất phát lên lưới, nâng cao tính linh hoạt trong vận hành và tối ưu hóa hiệu quả khai thác nguồn lực, dù các nhà đầu tư vẫn phải tính toán kỹ lưỡng các biến số về rủi ro thị trường và hiệu quả dòng tiền khi triển khai.