Bộ Công Thương vừa ban hành khung giá phát điện mặt trời năm 2026, nâng mức trần cả ba miền và lần đầu phân loại phương án có pin lưu trữ. Quy định mới tạo cơ sở rõ ràng để doanh nghiệp tính toán đầu tư, mở đường gia tăng nguồn cung điện sạch phục vụ cho sản xuất công nghiệp bền vững...

Bộ Công Thương vừa ban hành Quyết định số 2946/QĐ-BCT ngày 5/11/2026 phê duyệt khung giá phát điện loại hình nhà máy điện mặt trời năm 2026. Quyết định căn cứ Luật Điện lực, các nghị định, thông tư liên quan, báo cáo của Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) và đề nghị của Cục Điện lực. Mức giá tối đa chưa bao gồm thuế giá trị gia tăng, áp dụng theo ba khu vực miền Bắc, miền Trung và miền Nam.

MẶT BẰNG GIÁ MỚI Ở CẢ 3 MIỀN, MIỀN BẮC TĂNG MẠNH HƠN CẢ

So với khung giá được duyệt năm 2025, mức trần giá điện mặt trời 2026 tăng ở toàn bộ 12 nhóm loại hình và khu vực, trong đó mức tăng cao nhất ở miền Trung, thấp nhất ở miền Nam; đồng thời điện mặt trời nổi tiếp tục có mức trần cao hơn điện mặt trời mặt đất.

Cụ thể, với điện mặt trời mặt đất không sử dụng hệ thống pin lưu trữ, mức giá tối đa là 1.591,02 đồng/kWh tại miền Bắc, 1.293,17 đồng/kWh tại miền Trung và 1.104,32 đồng/kWh tại miền Nam. So với khung giá 2025, mức trần tăng lần lượt 208,32 đồng/kWh, 186,07 đồng/kWh và 92,32 đồng/kWh, tương ứng khoảng 15,1%, 16,8% và 9,1%.

Điện mặt trời nổi không có pin lưu trữ có mức trần 1.939,74 đồng/kWh ở miền Bắc, 1.560,63 đồng/kWh ở miền Trung và 1.340,21 đồng/kWh ở miền Nam. Mức tăng tương ứng là 253,94 đồng/kWh, 224,53 đồng/kWh và 112,01 đồng/kWh, tức khoảng 15,1%, 16,8% và 9,1%. Như vậy, tỷ lệ tăng của hai loại hình này gần như trùng nhau theo từng khu vực.

Đối với các nhà máy kết hợp hệ thống pin lưu trữ, điện mặt trời mặt đất có mức trần 1.813,48 đồng/kWh tại miền Bắc, 1.469,90 đồng/kWh tại miền Trung và 1.254,97 đồng/kWh tại miền Nam, tăng lần lượt 241,50 đồng/kWh, 212,85 đồng/kWh và 105,11 đồng/kWh, khoảng 15,4%, 16,9% và 9,1%. Điện mặt trời nổi kết hợp pin lưu trữ ở mức 2.120,31 đồng/kWh, 1.703,21 đồng/kWh và 1.461,39 đồng/kWh, tăng 243,74 đồng/kWh, 216,03 đồng/kWh và 94,26 đồng/kWh, tương đương khoảng 13,0%, 14,5% và 6,9%.

Tính tổng thể, mức tăng nằm trong khoảng từ 6,9% đến 16,9% tùy loại hình và khu vực. Chênh lệch giữa các miền phản ánh cách phân vùng giá của khung giá, trong đó miền Bắc và miền Trung được xác định ở mức cao hơn miền Nam. Quyết định phân 34 tỉnh, thành phố vào ba khu vực: 18 địa phương thuộc miền Bắc, từ Điện Biên đến Hà Tĩnh; 8 địa phương thuộc miền Trung, từ Quảng Trị đến Lâm Đồng; và 8 địa phương thuộc miền Nam, từ Đồng Nai đến Cà Mau.

Một điểm đáng chú ý là quy định về pin lưu trữ. Mức giá tối đa cho phương án có pin được tính toán với hệ thống công suất tối thiểu bằng 10% công suất nhà máy điện mặt trời, thời gian lưu trữ và xả là 2 giờ. Theo số liệu công bố, phần chênh lệch giữa phương án có và không có pin dao động từ 121,18 đồng/kWh đến 222,46 đồng/kWh, tương ứng khoảng 9% đến 14% tùy loại hình và khu vực.

THÚC ĐẨY SẢN SUẤT ĐIỆN MẶT TRỜI VÀ CHUYỂN ĐỔI XANH TRONG SẢN XUẤT QUY MÔ CÔNG NGHIỆP

Việc điều chỉnh khung giá năm 2026 đưa ra tín hiệu rõ ràng hơn về giá trần cho điện mặt trời, đặc biệt với dự án kết hợp pin lưu trữ. So sánh với khung giá năm 2025, khung giá mới sẽ có những tác động như sau tới thị trường sản xuất, kinh doanh và tiêu thụ điện mặt trời tại Việt Nam.

Thứ nhất, mặt bằng giá trần cao hơn có thể cải thiện bài toán kinh tế của các dự án điện mặt trời mới. Việc nâng mức giá tối đa giúp mở rộng dư địa tính toán dòng tiền và khả năng thu hồi vốn, nhất là ở miền Bắc và miền Trung, nơi mức tăng đạt trên 15% với phần lớn loại hình. Tuy nhiên, mức trần chỉ là giới hạn trên: giá bán điện cụ thể còn phụ thuộc điều kiện của từng dự án, nên tác động thực tế cần thời gian để kiểm chứng.

Thứ hai, khung giá riêng cho phương án có pin lưu trữ tạo cơ chế để nhà đầu tư cân nhắc tích hợp pin ngay từ giai đoạn thiết kế. Điện mặt trời có đặc thù chỉ phát điện vào ban ngày, trong khi nhu cầu của hệ thống thường tăng vào giờ tối. Việc chấp nhận mức trần cao hơn 9–14% cho phương án có pin, với thông số tối thiểu 10% công suất và 2 giờ lưu trữ, cho thấy định hướng khuyến khích nguồn điện tái tạo vận hành ổn định hơn. Mức độ hấp dẫn thực tế còn phụ thuộc chi phí đầu tư pin và hiệu quả vận hành của từng dự án.

Thứ ba, chênh lệch giữa điện mặt trời nổi và mặt đất, giữa các khu vực, cho thấy khung giá hướng tới phản ánh điều kiện đầu tư khác nhau. Điện mặt trời nổi có mức trần cao hơn mặt đất khoảng 21–22% khi so cùng khu vực và cùng điều kiện không pin. Mức chênh này cho thấy khung giá ghi nhận chi phí đầu tư khác nhau giữa hai loại hình. Sự khác biệt giữa ba miền cũng đòi hỏi nhà đầu tư cân nhắc vị trí dự án dựa trên cả mức giá trần áp dụng lẫn điều kiện kết nối lưới điện tại địa phương.

Thứ tư, với sản xuất công nghiệp, tác động nằm ở nguồn cung điện sạch về trung và dài hạn. Các doanh nghiệp sản xuất đang chịu áp lực giảm phát thải, trong khi điện là đầu vào của hầu hết các ngành, từ thép, xi măng đến chế biến, chế tạo. Nếu khung giá mới thúc đẩy thêm dự án điện mặt trời và pin lưu trữ, nguồn điện sạch cho khu công nghiệp có thể đa dạng hơn, tạo điều kiện để doanh nghiệp từng bước thực hiện mục tiêu sản xuất bền vững.

Mặt khác, mức trần cao hơn cũng kéo theo câu hỏi về chi phí điện vốn là đầu vào cho sản suất, đặc biệt là sản suất công nghiệp quy mô lớn. Do đó, với ngành sản xuất công nghiệp đang chuyển đổi xanh, tín hiệu này chỉ thực sự có ý nghĩa khi đi cùng các điều kiện triển khai về kết nối lưới điện, cơ chế mua bán và minh bạch chi phí, những yếu tố sẽ quyết định điện mặt trời góp được bao nhiêu vào sản xuất bền vững.

Là người có kinh nghiệm phát triển nhiều dự án điện mặt trời tại Việt Nam và Lào, ông Nguyễn Ngọc Cường, CEO Eversolar nhận định: “Quyết định phê duyệt khung giá phát điện mặt trời năm 2026 được kỳ vọng sẽ tạo thêm động lực cho thị trường, mở ra cơ hội phát triển các dự án điện mặt trời quy mô lớn, đặc biệt là các nhà máy điện mặt trời (solar farm) và hệ thống điện mặt trời phục vụ sản xuất công nghiệp, thương mại".

Sau khi cơ chế giá FIT (biểu giá điện hỗ trợ) ưu đãi trước đây kết thúc, việc ban hành khung giá mới giúp nhà đầu tư có thêm cơ sở để cân nhắc bài toán tài chính, đánh giá khả năng thu hồi vốn và quyết định có nên triển khai dự án hay không.

Theo ông Cường, điểm đáng chú ý là khung giá điện được phân chia theo từng khu vực địa lý, loại hình nhà máy và phương án có hoặc không tích hợp hệ thống pin lưu trữ. Cách phân chia này giúp phản ánh rõ hơn sự khác biệt về điều kiện đầu tư, công nghệ và chi phí giữa các dự án. Nhà đầu tư có thể căn cứ vào đó để xây dựng phương án đầu tư phù hợp, đồng thời có thêm cơ sở đàm phán giá bán điện.

Tuy nhiên, cần hiểu rằng đây là mức giá trần, không phải mức giá mua điện cố định được bảo đảm cho tất cả các dự án. Vì vậy, hiệu quả đầu tư vẫn phụ thuộc vào khả năng kiểm soát chi phí, năng lực triển khai và phương án kinh doanh của từng doanh nghiệp.