Với mức độ phổ biến ngày càng gia tăng của xe điện và sự cạnh tranh gay gắt từ các hãng xe Trung Quốc, ngành công nghiệp ô tô Đức đang gặp khó…

Nhà sản xuất linh kiện ô tô Đức Schaeffler ngày 3/11 thông báo sẽ cắt giảm 3.460 việc làm và đóng cửa 5 cơ sở tại châu Âu. Công ty cho biết quyết định này xuất phát từ “cuộc khủng hoảng trong ngành công nghiệp ô tô”, khi doanh nghiệp phải đối mặt với khó khăn kinh tế, sự cạnh tranh từ nước ngoài và những thay đổi về công nghệ.

Trong số việc làm và cơ sở bị ảnh hưởng nói trên, có khoảng 2.660 vị trí công việc và 4 cơ sở đặt tại Đức, bao gồm các nhà máy của Schaeffler ở Dortmund và Morbach, nơi sản xuất linh kiện cho động cơ đốt trong. Các hoạt động tại cơ sở ở Berlin và Schwalbach cũng sẽ bị chấm dứt, trong khi mảng chế tạo công cụ tại Hochstadt sẽ ngừng hoạt động. Công suất tại các cơ sở Haguenau và Toulouse, Pháp, cũng như tại Skalica và Kysuce, Slovakia, sẽ được điều chỉnh lại.

Tính cả các chương trình trước đó cùng 1.800 thỏa thuận nghỉ hưu bán phần đã được ký kết, Schaeffler cho biết khoảng 18% lực lượng lao động cốt lõi tại Đức của hãng sẽ bị cắt giảm trong thời gian từ nay đến năm 2028. Công ty dự báo rằng nhờ những thay đổi này, lợi nhuận hàng năm sẽ tăng thêm khoảng 300 triệu euro, tương đương 336 triệu USD, kể từ năm 2030.

Schaeffler đặt mục tiêu loại bỏ tình trạng dư thừa công suất sản xuất và thực hiện các biện pháp cải thiện hiệu quả toàn diện nhằm ứng phó với nhu cầu sụt giảm trong lĩnh vực linh kiện và hệ thống dành cho động cơ đốt trong.

Trong quý 3, Schaeffler ghi nhận doanh thu đạt 5,8 tỷ euro, giảm 0,2% so với cùng kỳ năm trước. Lợi nhuận trước lãi và thuế đạt 245 triệu euro, giảm 7,2%.

Công ty cho biết thêm rằng các vấn đề hiện tại còn trở nên trầm trọng hơn do “chi phí trên mỗi nhân viên tại Đức cao hơn mức trung bình” và “số lượng cấp quản lý quá nhiều”.

Những thách thức mà Schaeffler đang đối mặt không phải là trường hợp cá biệt. Số lượng ô tô mới đăng ký tại Liên minh châu Âu (EU) đã giảm từ 15,3 triệu chiếc vào năm 2019 xuống còn 10,8 triệu chiếc vào năm 2025.

Hãng xe Volkswagen của Đức hiện đang thực hiện một cuộc cải tổ chiến lược quy mô lớn, dự kiến dẫn đến việc cắt giảm khoảng 100.000 việc làm và đóng cửa nhiều nhà máy, do phải đối mặt với tình trạng lợi nhuận sụt giảm cùng sự cạnh tranh từ các thương hiệu ô tô Trung Quốc.

“Ngành công nghiệp ô tô Đức đang trải qua một quá trình chuyển đổi chưa từng có, một tiến trình không thể đảo ngược”, ông Rico Luman, chuyên gia kinh tế cấp cao phụ trách lĩnh vực ô tô và vận tải tại ngân hàng ING, nhận định với hãng tin CNBC.

Cùng với đó, quá trình chuyển đổi sang xe điện (EV) tại châu Âu đang tăng tốc. Trong vòng 1 năm tính đến tháng 9 vừa qua, xe chạy bằng pin chiếm 22,7% tổng số phương tiện đăng ký mới tại EU. Ông Luman cho biết, các thương hiệu Trung Quốc đang “chiếm ưu thế trong phân khúc” xe điện, còn các nhà cung cấp linh kiện ô tô châu Âu đang phải đối mặt với những khó khăn đặc biệt.

Theo ông Luman, xe điện có cấu tạo đơn giản hơn và ít linh kiện hơn, dẫn đến sự thu hẹp của thị trường linh kiện. Đồng thời, châu Âu vẫn chưa thể cạnh tranh về chi phí sản xuất pin.

Ông nói thêm rằng các thị trường mới như chế tạo robot hay sản phẩm quốc phòng - mà các hãng ô tô châu Âu đang cân nhắc tham gia để bù đắp cho sự suy giảm của mảng hoạt động truyền thống - “không phải là thị trường đại chúng và đòi hỏi ít nhân lực sản xuất hơn”.

Ông Luman cũng bày tỏ sự ngạc nhiên trước quy mô cắt giảm nhân sự trong bộ phận nghiên cứu và phát triển (R&D) của Schaeffler vì “việc phát triển các sản phẩm và thị trường mới đòi hỏi rất nhiều nỗ lực”. Bộ phận này chiếm 30% tổng số việc làm bị cắt giảm, so với 50% thuộc bộ phận sản xuất và 20% ở các vai trò khác.

Schaeffler cùng các doanh nghiệp lớn khác trong ngành ô tô Đức đang tìm cách xoay chuyển tình thế khó khăn bằng cách tìm kiếm cơ hội mới trong lĩnh vực quốc phòng, tranh thủ bối cảnh châu Âu đang đẩy mạnh chi tiêu quân sự.

Trong cuộc trao đổi với CNBC vào ngày 3/11, CEO Klaus Rosenfeld của Schaeffler cho biết châu Âu hoàn toàn có thể khôi phục năng lực cạnh tranh trong sản xuất công nghiệp, nhưng chỉ khi thực hiện đồng thời chiến lược “phòng thủ và tấn công”.

“Chúng tôi muốn duy trì sản xuất tại Đức và muốn chứng minh rằng điều đó là khả thi. Tuy nhiên, điều này chỉ có thể thực hiện được nếu chúng ta giải quyết triệt để các vấn đề hiện hữu: sự suy thoái của ngành công nghiệp ô tô, tình trạng dư thừa công suất tại các nhà máy, năng lực R&D quá lớn, chi phí nhân sự cao, cùng với một cơ cấu tổ chức quá phức tạp”, ông Rosenfeld nói.

“Về cơ bản, chúng tôi đang tái sắp xếp một số năng lực hiện có để tạo dư địa cho những lĩnh vực mới sắp triển khai. Tuy nhiên, tiến độ của các lĩnh vực này không diễn ra đồng bộ như kỳ vọng của chúng tôi. Điều quan trọng là bên cạnh việc thực hiện các điều chỉnh, chúng tôi còn phải hướng tới những cơ hội mới, chẳng hạn như lĩnh vực chế tạo robot, quốc phòng và các mảng khác”, vị CEO nói.

Vào cuối năm 2025, Schaeffler đã thành lập một công ty con chuyên về quốc phòng, đồng thời bổ nhiệm giám đốc điều hành cho mảng “Quốc phòng và Không gian mới” vào tháng 6. Động thái này nhằm tận dụng lợi thế từ việc châu Âu gia tăng chi tiêu cho hai lĩnh vực nêu trên mà năng lực sản xuất trong những lĩnh vực này của châu Âu đang còn hạn chế.

Ông Rosenfeld chia sẻ với CNBC rằng Schaeffler cũng nhìn thấy “nhiều cơ hội để nâng cao hiệu quả” thông qua các giải pháp về chế tạo robot, tự động hóa và trí tuệ nhân tạo (AI).