Kinh tế eurozone giảm tốc, nhưng vẫn đạt mức tăng trưởng tốt hơn nhiều so với dự báo trong quý 3, tiếp nối xu hướng bền bỉ từ đầu năm...

Nền kinh tế khu vực sử dụng đồng tiền chung euro (eurozone) giảm tốc trong quý 3/2026, một phần do sự suy giảm của nền kinh tế Pháp.

Tuy nhiên, mức tăng đạt được vẫn cao hơn so với dự báo, cho thấy sự vững vàng nhất định trước một loạt trở ngại gồm giá năng lượng tăng cao, lợi suất trái phiếu chính phủ leo thang và áp lực lạm phát ngày càng lớn.

Số liệu do cơ quan thống kê Eurostat của Liên minh châu Âu (EU) công bố hôm 30/10 cho thấy nền kinh tế eurozone, khu vực gồm 21 quốc gia thành viên, tăng trưởng 0,4% trong quý 3 so với quý trước, giảm so với mức tăng 0,6% của quý 2, nhưng cao hơn nhiều so với mức dự báo tăng 0,2% mà các nhà kinh tế đưa ra trong một cuộc khảo sát của hãng tin Reuters.

Nếu so với cùng kỳ năm ngoái, kinh tế eurozone tăng 1,3% trong quý 3, vượt dự báo là tăng 1,1%.

Kinh tế eurozone đã vượt qua hầu hết các dự báo ảm đạm trong năm nay, duy trì đà tăng trưởng tương đối ổn định. Kết quả này đi ngược lại với những lo ngại về nguy cơ xảy ra một cuộc suy thoái khi giá năng lượng tăng cao gây áp lực lên thu nhập của người dân. Động lực tăng trưởng của khu vực này đang đến từ làn sóng đầu tư vào trí tuệ nhân tạo (AI), quốc phòng và cơ sở hạ tầng, nhu cầu mạnh mẽ từ thị trường nước ngoài thúc đẩy hoạt động sản xuất công nghiệp, và các hộ gia đình vẫn tiếp tục chi tiêu, giảm bớt tỷ lệ tiết kiệm từ mức cao.

Trong số các nền kinh tế lớn nhất khu vực, Đức ghi nhận mức tăng trưởng 0,2% trong quý 3 so với quý 2,Tây Ban Nha và Hà Lan cùng đạt mức tăng 0,6%, trong khi kinh tế Italy đi ngang, còn nền kinh tế Pháp suy giảm 0,1%.

Chính phủ Pháp đang đối mặt với lãi suất đi vay tăng mạnh, khi nhà đầu tư tỏ thái độ e ngại trước cuộc đấu chính trị xoay quanh nỗ lực cắt giảm thâm hụt ngân sách cao cùng khối nợ công ngày càng lớn của Paris. Trong tháng 10, bất ổn lan rộng ở Pháp, khi các cuộc biểu tình về vấn đề chi phí sinh hoạt và một số vấn đề khác có những lúc leo thang thành các cuộc bạo loạn gây thiệt hại nghiêm trọng.

Tốc độ tăng trưởng kinh tế eurozone chỉ bằng chưa đầy một nửa so với Mỹ, nhưng vẫn vượt xa những dự báo u ám từng được đưa ra về khu vực này sau khi chiến tranh giữa Mỹ và Iran bắt đầu vào cuối tháng 2. Châu Âu là khu vực nhập khẩu ròng năng lượng, nên bất kỳ đợt tăng giá dầu nào cũng ngay lập tức làm giảm tốc độ tăng trưởng, thu hẹp biên lợi nhuận của các doanh nghiệp và gây bất lợi cho tỷ lệ trao đổi (terms of trade) của khu vực.

Tuy nhiên, sức bền của kinh tế eurozone có thể không duy trì lâu.

Sau cuộc họp chính sách tiền tệ vào tuần vừa rồi, Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) cảnh báo cán cân rủi ro đang nghiêng về phía các chỉ số kinh tế trở nên tiêu cực hơn, vì sự gia tăng của lãi suất đi vay trong thời gian gần đây chắc chắn sẽ gây trở ngại cho nền kinh tế khu vực.

Trên thực tế, chi phí đi vay tại Đức - quốc gia đóng vai trò tham chiếu cho cả khối - đã tăng lên mức cao nhất trong nhiều thập kỷ trong tháng 10 vừa qua. Đà tăng của lợi suất trái phiếu chính phủ Đức một phần phản ánh xu hướng tương tự tại thị trường Mỹ, và một phần xuất phát từ tâm lý lo ngại của nhà đầu tư về tính bền vững của nợ công trên toàn cầu.

Cùng với đó, chênh lệch lãi suất so với Đức mà các quốc gia trong khu vực đồng euro phải trả để vay vốn - một thước đo về rủi ro - đã tăng mạnh, đặc biệt là đối với Pháp, do các nhà đầu tư hoài nghi về khả năng nước này có thể lập lại ổn định tài khóa trước cuộc bầu cử tổng thống vào năm tới hay không.

Áp lực lạm phát gia tăng có khả năng làm trầm trọng thêm những khó khăn này. Tốc độ tăng giá đã mạnh lên tại hầu hết các quốc gia lớn nhất trong khu vực đồng euro trong 10 vừa qua, cho thấy lạm phát hàng năm của toàn khối có thể vượt mức 3,9% hoặc cao hơn, xấp xỉ gấp đôi mức mục tiêu 2% mà ECB đề ra.

Trên cơ sở này, thị trường đang dự báo ECB sẽ có thêm một đợt tăng lãi suất nữa vào tháng 12 - một động thái có thể gây trở ngại cho tăng trưởng kinh tế. ECB dự báo lạm phát eurozone phải đến năm 2028 mới giảm về mức mục tiêu.

Dù vậy, dữ liệu thống kê cho thấy lạm phát cao ở eurozone hiện vẫn chưa tạo ra những tác động thứ cấp nguy hiểm, và nguyên nhân có khả năng là do thị trường lao động của khu vực đang ở trạng thái tương đối yếu. Tỷ lệ thất nghiệp của eurozone duy trì ổn định ở mức 6,5% trong tháng 8, nhưng đã có xu hướng tăng nhẹ trong phần lớn thời gian một năm qua và hiện cao hơn đáng kể so với mức thấp kỷ lục 6,2% ghi nhận vào cuối năm 2024.

Trao đổi với hãng tin CNBC, ông Joe Nellis, trưởng bộ phận nghiên cứu kinh tế tại công ty kế toán MHA, nhận định khu vực đồng euro đang “cho thấy khả năng chống chịu đáng kinh ngạc trong bối cảnh có nhiều bất ổn về kinh tế và địa chính trị”. Tuy nhiên, ông cảnh báo rằng sự vững vàng này có thể đang che giấu những thách thức mang tính cấu trúc lâu dài, bao gồm tốc độ tăng trưởng năng suất và đầu tư yếu kém, áp lực nhân khẩu học cùng sự suy giảm năng lực cạnh tranh trong lĩnh vực công nghiệp.

“Triển vọng cho năm 2027 trở nên phức tạp hơn do nguy cơ gia tăng áp lực lạm phát. Nếu cuộc khủng hoảng tại Trung Đông không sớm được giải quyết, chi phí năng lượng và vận tải sẽ tiếp tục leo thang, gây thêm áp lực lên chi phí sinh hoạt và tài chính của các hộ gia đình ở eurozone, ngay vào thời điểm niềm tin của người tiêu dùng đang ở mức thấp”, ông Nellis nói.