Đối mặt thách thức nhu cầu điện tăng cao, thiếu nguồn điện nền mới, El Niño kéo dài và rủi ro gián đoạn cung ứng nhiên liệu giai đoạn 2027-2028, ngành Công Thương kiên quyết triển khai đồng bộ các kịch bản vận hành, không lùi tiến độ công trình, bảo đảm cung ứng điện…

Chủ trì Hội nghị về phương thức vận hành hệ thống điện quốc gia và công tác bảo đảm cung ứng điện năm 2027-2028 diễn ra ngày 7/11/2026, Bộ trưởng Bộ Công Thương Lê Mạnh Hùng nhấn mạnh mục tiêu kiên quyết cấp đủ điện cho phát triển kinh tế và đời sống nhân dân giai đoạn 2027-2028; yêu cầu toàn ngành chủ động kịch bản, không lùi tiến độ công trình.

Hội nghị được tổ chức theo hình thức trực tiếp kết hợp trực tuyến với UBND 34 tỉnh, thành phố.

NĂM 2026: CHỦ ĐỘNG VƯỢT KHÓ, BẢO ĐẢM ĐỦ ĐIỆN

Theo báo cáo của Công ty Vận hành hệ thống điện và thị trường điện Quốc gia (NSMO) và các đơn vị tại hội nghị, năm 2026, công tác cung ứng điện chịu tác động bất lợi chưa có tiền lệ. Khủng hoảng tại Trung Đông và xung đột tại Ukraina làm đứt gãy chuỗi cung ứng, đẩy giá năng lượng sơ cấp tăng rất cao, tác động lớn tới Việt Nam khi nước ta nhập khẩu ròng năng lượng sơ cấp với tỷ lệ xấp xỉ 44%.

Riêng các tháng 4, 5, 6, hệ thống phải xử lý cùng lúc nắng nóng, gián đoạn nguồn cung nhiên liệu, biến động giá LNG và khó khăn than nhập khẩu. Phụ tải cực đại vượt đỉnh năm trước 6,4%, nhu cầu điện cả năm tăng trên 10%, áp lực lớn nhất dồn vào miền Bắc.

Thời tiết diễn biến cực đoan, xuất hiện nhiều đợt nắng nóng kéo dài trong các tháng 7, 8, 9. Nhiệt độ trung bình toàn quốc tháng 10 cao hơn trung bình nhiều năm, riêng miền Bắc cao hơn 2 tới 3°C, ở mức kỷ lục trong chuỗi quan trắc kể từ năm 196.

Hiện tượng El Niño tác động từ nửa cuối tháng 10 khiến lượng nước về các hồ thủy điện chỉ còn khoảng 80% trung bình nhiều năm; sản lượng thủy điện cả năm dự kiến thấp hơn năm 2025 khoảng 18,5 tỷ kWh. Nguồn nhiệt điện chịu áp lực lớn do sự cố, sửa chữa, trong khi việc đưa nguồn điện nền mới vào vận hành rất khó khăn, hạn chế.

Trước bối cảnh đó, dưới sự chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Bộ Công Thương đã chỉ đạo toàn ngành triển khai đồng bộ các giải pháp, bảo đảm cung ứng đủ điện cho phát triển kinh tế - xã hội và đời sống Nhân dân, không chỉ đủ điện mà còn tối ưu về kinh tế.

Cụ thể, điện sản xuất và nhập khẩu năm 2026 ước đạt 356,2 tỷ kWh, tăng 10,3% so với năm 2025, cao hơn kịch bản cơ sở (tăng 8,5%) khoảng 6,2 tỷ kWh. Công suất cực đại đạt 57.537 MW vào tháng 6/2026. Sản lượng miền Bắc đạt khoảng 170,8 tỷ kWh, tăng 11,9%; miền Trung đạt 33,7 tỷ kWh, tăng 8,4%; miền Nam đạt 151,8 tỷ kWh, tăng 8,8%. Riêng quý 4/2026, phụ tải toàn quốc dự kiến tăng 13%, miền Bắc tăng 14%, nhiều tỉnh miền Bắc và Bắc Trung Bộ tăng xấp xỉ 20%, song hệ thống vẫn đáp ứng đủ.

Theo Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN), 10 tháng năm 2026, điện thương phẩm tăng 9,84%, lần đầu tiên ở mức xấp xỉ tốc độ tăng trưởng GDP, trong đó nhóm thương mại, dịch vụ tăng 13,8%, nhóm quản lý và tiêu dùng dân cư tăng 9,91%, nhóm công nghiệp, xây dựng tăng 8,84%.

Cùng với đó, việc phát triển điện mặt trời mái nhà tại miền Bắc tăng tốc rõ rệt. Nhà máy nhiệt điện Quảng Trạch I đang vận hành thử nghiệm, dự kiến chính thức đưa vào vận hành thương mại cuối năm 2026; nhiều công trình lưới truyền tải trọng điểm cấp điện cho miền Bắc đã được đóng điện, phát huy hiệu quả.

Ngay từ đầu năm, công tác điều hành bám sát Chỉ thị số 01/CT-TTg ngày 18/01/2026 của Thủ tướng Chính phủ và Chỉ thị số 04/CT-BCT ngày 13/02/2026 của Bộ Công Thương. Đây là cơ sở, tiền đề để Bộ Công Thương, các đơn vị trong ngành điện triển khai đồng bộ các giải pháp bảo đảm cung ứng điện năm 2026.

Để chuẩn bị cho năm 2027, hệ thống đã chủ động huy động tối đa các nguồn than, khí, LNG, hoãn các đợt sửa chữa lớn, tăng cường nhập khẩu điện và lần đầu tiên Bộ Công Thương cùng Bộ Nông nghiệp và Môi trường thống nhất cho các hồ thủy điện tiếp tục tích, giữ nước đến hết quý 1/2027.

Đáng chú ý, tài chính ngành Điện được củng cố khi EVN quản trị tốt, xóa được lỗ, từng bước củng cố tình hình tài chính trong bối cảnh vừa phải bảo đảm đủ điện, vừa tối ưu về kinh tế.

“Kết quả năm 2026 là đóng góp của cả hệ thống, đặc biệt các doanh nghiệp: NSMO, EVN, các tổng công ty điện lực, Tập đoàn Công nghiệp – Năng lượng Quốc gia (Petrovietnam), Tập đoàn công nghiệp Than – Khoáng sản Việt Nam (TKV), Tổng công ty Đông Bắc”, Bộ trưởng biểu dương; đồng thời khẳng định: “Bài học điều hành lớn nhất của năm 2026 là luôn chủ động nhận diện rủi ro, kiểm soát kịch bản và phối hợp đồng bộ”.

 CHỦ ĐỘNG KỊCH BẢN, KHÔNG LÙI TIẾN ĐỘ

Đây là cuộc họp lần thứ năm về phương thức vận hành hệ thống điện giai đoạn 2027 - 2028. Ngay từ tháng 5/2026, lãnh đạo Bộ Công Thương đã chỉ đạo Cục Điện lực và NSMO tính toán, đánh giá khả năng cung ứng điện cho hai năm tới.

Hội nghị nhận định công tác vận hành hệ thống điện năm 2027 sẽ đối mặt nhiều thách thức và năm 2028 còn khó khăn hơn khi nhu cầu điện tiếp tục tăng khoảng 10% trên nền cao của năm 2026, trong khi các nguồn điện nền mới chưa kịp vận hành; hiện tượng El Niño có thể kéo dài tới tháng 6/2027 khiến thủy văn biến động phức tạp, tạo áp lực kép vừa bảo đảm an ninh năng lượng vừa cấp nước hạ du; tình hình địa chính trị thế giới tiềm ẩn bất ổn, có thể tác động tới chuỗi cung ứng và giá than, LNG nhập khẩu.

Trên cơ sở tính toán các kịch bản, NSMO đề xuất 8 nhóm giải pháp và kiến nghị thành lập Ban Chỉ đạo cung ứng điện ngành Công Thương giai đoạn 2027-2028, xem xét đến năm 2030.

Kết luận hội nghị, Bộ trưởng Lê Mạnh Hùng nhấn mạnh trong mọi trường hợp, phải cung ứng đủ năng lượng nói chung, đặc biệt là điện, cho nhu cầu phát triển kinh tế và đời sống Nhân dân bằng các giải pháp cụ thể, khả thi. Đồng thời yêu cầu xây dựng ma trận công việc gắn liền ma trận trách nhiệm và rủi ro để quản trị, kiên quyết hoàn thành các công trình nguồn, lưới điện bắt buộc vận hành năm 2027 mà không tính phương án lùi.

Về các nhiệm vụ cụ thể, Bộ trưởng giao NSMO chủ trì phối hợp Cục Điện lực khẩn trương hoàn thiện phương thức vận hành năm 2027, có tính đến năm 2028 và nhìn xa hơn; đề xuất cụ thể kịch bản cơ sở, điều hành, kiểm tra cho cao điểm mùa khô, tính toán rủi ro sự cố kép, đẩy nhanh ứng dụng bản sao số (Digital Twins) vào quý 1/2027 và ban hành Chỉ thị cung ứng điện.

Về thủy văn, các đơn vị phối hợp với các cơ quan chuyên môn của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, các địa phương tích nước tối đa tới 31/12/2026, tiếp tục giữ nước đến 31/3/2027; quản trị đồng bộ, tối ưu, tiết kiệm tài nguyên nước cho phát điện.

“NSMO, Cục Điện lực phối hợp Cục Kỹ thuật an toàn và Môi trường công nghiệp xây dựng kế hoạch khai thác, sử dụng nước hạ du, trình hai Bộ thống nhất trước ngày 31/12/2026”, Bộ trưởng yêu cầu; đồng thời đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường khẩn trương trình Thủ tướng Chính phủ điều chỉnh các quy trình vận hành hồ chứa.

Để duy trì công suất khả dụng, các nhà máy điện ưu tiên bảo dưỡng nhiệt điện từ tháng 1 đến tháng 4, tránh dừng máy cao điểm và siết chặt kỷ luật vận hành, không để xảy ra sự cố chủ quan.

Cục Năng lượng và Dầu khí phối hợp Petrovietnam, PV GAS, TKV, Binh đoàn 19 lập biểu đồ than, khí, dầu, hoàn thiện cơ chế LNG, kết nối kho LNG Cái Mép với Thị Vải và bảo đảm dự trữ trước mùa khô.

Cục Điện lực đôn đốc tiến độ nguồn và lưới đồng bộ, đẩy nhanh các trạm 500 kV cấp điện cho miền Bắc; đẩy mạnh nhập khẩu điện.

Nhằm bổ sung công suất đỉnh, phát triển hệ thống pin lưu trữ năng lượng (BESS) theo quy mô và khung giá đã xác định; EVN, Petrovietnam, TKV và các chủ đầu tư rà soát, đăng ký quy mô đầu tư lưu trữ. Cùng với đó, các địa phương thúc đẩy điện mặt trời mái nhà tại khu công nghiệp, công sở.

Bộ trưởng yêu cầu toàn ngành thực hiện hiệu quả Chỉ thị số 10/CT-TTg về tiết kiệm điện; thực hiện điều chỉnh phụ tải giảm tối thiểu 3.000 MW công suất đỉnh tại miền Bắc năm 2027, phân định rõ trách nhiệm từng cơ quan, đơn vị. Đồng thời đề nghị Bộ Nông nghiệp và Môi trường, Bộ Tài chính cùng các địa phương phối hợp chặt chẽ, đẩy mạnh truyền thông, thông tin đầy đủ kết quả năm 2026, nhận diện khách quan thách thức năm 2027-2028 và động viên các đơn vị hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao.