Một trong những điểm sáng nổi bật của kinh tế Việt Nam 10 tháng năm 2026 là sản xuất công nghiệp tiếp tục duy trì tốc độ tăng cao. Chỉ số sản xuất công nghiệp (IIP) tăng 12,4% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn mức tăng 9,2% của cùng kỳ năm 2025. Kết quả này cho thấy năng lực sản xuất công nghiệp tiếp tục được duy trì, đóng góp quan trọng vào tăng trưởng kinh tế.

Tuy nhiên, để đánh giá đầy đủ sức khỏe của khu vực sản xuất, cần xem xét đồng thời diễn biến của chỉ số nhà quản trị mua hàng (PMI). Tháng 10/2026, PMI ngành sản xuất Việt Nam đạt 52,3 điểm, tăng so với mức 51,9 điểm của tháng 9/2026, đánh dấu tháng thứ 16 liên tiếp chỉ số duy trì trên ngưỡng 50 điểm. Điều này phản ánh hoạt động sản xuất tiếp tục mở rộng.

Dù vậy, những thành phần cấu thành PMI lại phát đi một số tín hiệu cần lưu ý. Tổng số đơn đặt hàng mới tăng tháng thứ sáu liên tiếp, nhưng tốc độ tăng thấp nhất trong chuỗi tăng hiện nay. Sản lượng tiếp tục tăng để đáp ứng nhu cầu khách hàng, nhưng tốc độ tăng giảm xuống mức thấp nhất trong sáu tháng. Đáng chú ý, đơn đặt hàng xuất khẩu mới tiếp tục suy giảm; các doanh nghiệp gặp khó khăn trong tiếp cận nguyên vật liệu cũng như trong hoạt động xuất nhập khẩu hàng hóa.

Chi phí đầu vào tăng với tốc độ nhanh nhất kể từ tháng 6/2026. Thời gian giao hàng của nhà cung cấp kéo dài đáng kể do những trở ngại trong vận tải, chi phí nhiên liệu và điều kiện thời tiết bất lợi. Các yếu tố này làm tăng chi phí sản xuất, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng thực hiện đơn hàng, tiến độ giao hàng và sức cạnh tranh của doanh nghiệp.

Ông Andrew Harker, Giám đốc Kinh tế tại S&P Global Market Intelligence, nhận định các doanh nghiệp Việt Nam đang chật vật duy trì tăng trưởng trước những yếu tố bất lợi khiến hoạt động sản xuất trở nên khó khăn hơn. Đơn hàng mới và sản lượng vẫn tăng, nhưng tốc độ tăng đều chậm lại so với tháng trước.

Bức tranh sản xuất công nghiệp chế biến, chế tạo cho thấy IIP tăng cao trong khi những tín hiệu về đơn hàng và điều kiện cung ứng bắt đầu kém thuận lợi. Hai diễn biến này không mâu thuẫn, bởi sản lượng hiện tại còn được hỗ trợ bởi các đơn hàng đã ký trước đó, năng lực sản xuất được mở rộng và nhu cầu tích lũy hàng hóa của khách hàng. Tuy nhiên, nếu đơn hàng mới, đặc biệt là đơn hàng xuất khẩu tiếp tục suy giảm, đà tăng sản xuất trong những tháng tiếp theo có thể bị hạn chế.

Vì vậy, các nhà quản lý không nên chỉ nhìn vào việc PMI vượt ngưỡng 50 điểm, mà cần quan tâm đến chất lượng đơn hàng, khả năng mở rộng sản lượng, việc làm, chi phí đầu vào và triển vọng kinh doanh. Sức khỏe của nền sản xuất không chỉ được phản ánh ở mức tăng sản lượng hiện tại, mà còn ở khả năng duy trì đơn hàng, bảo đảm nguồn cung và nâng cao năng suất trong tương lai.

Yêu cầu đặt ra cần phải củng cố năng lực cung ứng nguyên vật liệu trong nước, phát triển công nghiệp hỗ trợ, đa dạng hóa nguồn nhập khẩu, cải thiện hạ tầng logistics và giảm chi phí vận chuyển. Đây vừa là giải pháp tháo gỡ khó khăn trước mắt cho doanh nghiệp, vừa là điều kiện nâng cao tính tự chủ và sức chống chịu của nền kinh tế. Tăng sản lượng trong hiện tại là cần thiết, nhưng sức khỏe của nền sản xuất phải được đo bằng khả năng duy trì đơn hàng, bảo đảm nguồn cung và nâng cao năng suất trong tương lai.

Thu hút đầu tư nước ngoài tiếp tục là điểm sáng nổi bật của nền kinh tế. Tính đến ngày 31/10/2026, tổng vốn FDI đăng ký vào Việt Nam đạt 54,85 tỷ USD, tăng 74% so với cùng kỳ năm trước, mức cao nhất kể từ năm 2009. Trong đó, vốn đăng ký cấp mới đạt 30,73 tỷ USD với 3.478 dự án; vốn đăng ký điều chỉnh đạt 16,13 tỷ USD; vốn góp và mua cổ phần đạt 7,99 tỷ USD.

Đáng chú ý, vốn đăng ký bình quân một dự án cấp mới đạt khoảng 8,83 triệu USD, gần gấp đôi mức bình quân của cùng kỳ năm 2025. Đây là tín hiệu tích cực, phản ánh quy mô dự án mới được mở rộng và sức hấp dẫn của môi trường đầu tư trong nước đối với các nhà đầu tư quốc tế.

Vốn FDI thực hiện trong 10 tháng năm 2026 đạt 24,08 tỷ USD, tăng 13,1% so với cùng kỳ năm 2025, mức cao nhất trong cùng kỳ 10 tháng của 5 năm qua. Đây là nguồn lực quan trọng bổ sung vốn, mở rộng năng lực sản xuất, tạo việc làm, thúc đẩy xuất khẩu.

Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực, cần phân tích kỹ hơn cơ cấu dòng vốn này. Trong 7,99 tỷ USD vốn góp và mua cổ phần, có 1.788 lượt giao dịch không làm tăng vốn điều lệ của doanh nghiệp, với giá trị 4,71 tỷ USD, chiếm 58,9% tổng giá trị góp vốn và mua cổ phần. Những giao dịch này chủ yếu phản ánh sự thay đổi quyền sở hữu đối với doanh nghiệp và tài sản hiện có, không trực tiếp tạo ra lượng vốn mới tương ứng để mở rộng sản xuất. Điều đó không có nghĩa các giao dịch mua bán, sáp nhập doanh nghiệp không mang lại lợi ích cho nền kinh tế.

Nhà đầu tư mới có thể đem đến công nghệ, phương thức quản trị, mạng lưới phân phối, thị trường và nguồn lực tài chính tốt hơn. Tuy nhiên, cũng cần xem xét tác động của những giao dịch này đối với cơ cấu sở hữu, quyền kiểm soát, cạnh tranh và khả năng tự chủ của các ngành, lĩnh vực có ý nghĩa chiến lược.

Vì vậy, không nên đồng nhất toàn bộ dòng vốn FDI đăng ký với năng lực sản xuất mới sẽ được hình thành. Cần phân biệt vốn đầu tư tạo thêm năng lực sản xuất với vốn đầu tư thông qua chuyển nhượng quyền sở hữu năng lực hiện có. Hai dòng vốn này có cơ chế tác động khác nhau và cần được đánh giá bằng những tiêu chí phù hợp.

Vấn đề quan trọng hơn nằm ở khả năng lan tỏa của khu vực FDI đến doanh nghiệp trong nước. Nếu doanh nghiệp trong nước vẫn chủ yếu cung cấp dịch vụ và đầu vào có hàm lượng giá trị gia tăng thấp, không tham gia được vào các khâu thiết kế, công nghệ, chế tạo linh kiện và phát triển sản phẩm, khi đó tăng trưởng của khu vực FDI chưa thể chuyển hóa đầy đủ thành năng lực nội sinh của nền kinh tế.

Do đó, chính sách thu hút FDI cần chuyển mạnh từ tư duy ưu tiên quy mô vốn đăng ký sang lựa chọn những dự án tạo ra năng lực sản xuất mới, có công nghệ tiên tiến, có khả năng kết nối với doanh nghiệp trong nước, đào tạo nhân lực và tạo giá trị gia tăng cao. Thành công của thu hút FDI không chỉ là thu hút được bao nhiêu vốn, mà quan trọng hơn là nền kinh tế có thêm năng lực gì, doanh nghiệp trong nước nhận được bao nhiêu giá trị lan tỏa.

Cùng với các động lực từ sản xuất, FDI và xuất nhập khẩu, đầu tư công tiếp tục đóng vai trò quan trọng đối với tăng trưởng. Mười tháng năm 2026, vốn đầu tư thực hiện từ ngân sách nhà nước đạt 783,9 nghìn tỷ đồng, tăng 19,8% so với cùng kỳ năm trước, bằng 69,0% kế hoạch năm. Mức tăng này cho thấy nỗ lực thúc đẩy giải ngân và triển khai các dự án đầu tư công. Tuy nhiên, tỷ lệ vốn thực hiện mới đạt 69% kế hoạch, đồng nghĩa khoảng 31% kế hoạch vốn còn phải thực hiện trong hai tháng cuối năm. Áp lực giải ngân là rất lớn.

Điều cần quan tâm không chỉ là tốc độ giải ngân, mà còn là hiệu quả chuyển hóa vốn đầu tư công thành năng lực mới của nền kinh tế. Hoàn thành một dự án hạ tầng giao thông có khả năng giảm chi phí logistics; hoàn thành một công trình năng lượng có thể nâng cao năng lực cung ứng điện; hạ tầng số hay một cảng biển đưa vào hoạt động giúp giảm chi phí giao dịch, nâng cao năng lực kết nối đều có thể tạo ra giá trị lan tỏa lâu dài cho nền kinh tế.

Nếu chỉ tập trung vào tỷ lệ giải ngân mà không chú trọng hiệu quả đầu tư, nguồn lực đầu tư công có thể không được chuyển hóa thành năng suất và năng lực sản xuất tương xứng.

Cùng với đầu tư công, cần đặc biệt quan tâm đến sức khỏe của khu vực doanh nghiệp trong nước. Doanh nghiệp là lực lượng trực tiếp tạo việc làm, thu nhập, sản phẩm, dịch vụ và giá trị gia tăng. Tuy nhiên, số doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động cần được đặt cạnh số doanh nghiệp rút khỏi thị trường để đánh giá đầy đủ sức sống của khu vực này.

Trong 10 tháng năm 2026, có hơn 243,6 nghìn doanh nghiệp thành lập mới và quay trở lại hoạt động, trong khi số doanh nghiệp rút khỏi thị trường là 182 nghìn. Những con số này cho thấy số doanh nghiệp gia nhập và quay trở lại thị trường vẫn lớn, nhưng sức chống chịu và khả năng tồn tại của doanh nghiệp cần tiếp tục được củng cố.

Vì vậy, Chính sách hỗ trợ doanh nghiệp cần chuyển từ hỗ trợ gia nhập thị trường sang tạo điều kiện để doanh nghiệp tồn tại, phát triển và lớn mạnh. Cần giảm chi phí tuân thủ, cải thiện khả năng tiếp cận vốn, đất đai, công nghệ và nhân lực chất lượng cao; đồng thời, mở rộng cơ hội tham gia vào chuỗi cung ứng của các doanh nghiệp FDI.

Giải ngân đầu tư công chỉ thực sự có ý nghĩa khi vốn được chuyển hóa thành hạ tầng, năng suất và năng lực sản xuất mới; doanh nghiệp chỉ thực sự mạnh khi có thể tồn tại, phát triển và lớn lên.

Mười tháng năm 2026, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng theo giá so sánh tăng 7,7% so với cùng kỳ năm trước, cao hơn mức tăng 7,4% của cùng kỳ năm 2025. Đây là tín hiệu tích cực, cho thấy tiêu dùng trong nước đang phục hồi và đóng góp ngày càng rõ hơn vào tăng trưởng.

Động lực đáng chú ý là du lịch quốc tế. Việt Nam đón 19,5 triệu lượt khách quốc tế trong 10 tháng năm 2026, tăng 13,8% so với cùng kỳ năm 2025. Hoạt động du lịch tạo thêm nhu cầu đối với lưu trú, ăn uống, vận tải, thương mại, vui chơi giải trí và nhiều ngành dịch vụ khác. Du lịch quốc tế trực tiếp tạo doanh thu cho nền kinh tế, đồng thời thúc đẩy việc làm, thu nhập và sự phát triển của các doanh nghiệp cung ứng dịch vụ trong nước.

Tuy nhiên, cần phân biệt sự gia tăng doanh thu dịch vụ nhờ khách du lịch quốc tế với sức mua thường xuyên của người dân. Khách quốc tế là nguồn cầu bổ sung quan trọng, nhưng không thể thay thế vai trò của tiêu dùng hộ gia đình đối với một nền kinh tế có quy mô dân số lớn.

Mức tăng 7,7% của tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng rất đáng ghi nhận. Tuy vậy, nền kinh tế cần tiếp tục củng cố sức mua của các hộ gia đình, nhất là khi chi phí sinh hoạt, nhà ở, giáo dục, y tế và các dịch vụ thiết yếu có thể ảnh hưởng đến thu nhập khả dụng của người dân.

Tiêu dùng cuối cùng là một động lực quan trọng của tăng trưởng. Khi thu nhập thực tế và niềm tin tiêu dùng được cải thiện, doanh nghiệp có thêm thị trường, có cơ sở mở rộng sản xuất và đầu tư. Ngược lại, nếu sản xuất tăng nhưng sức mua trong nước phục hồi chậm, nền kinh tế sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào thị trường bên ngoài.

Do đó, cần gắn chính sách kích cầu tiêu dùng với tạo việc làm bền vững, nâng cao thu nhập thực tế, phát triển thị trường dịch vụ, cải thiện chất lượng hàng hóa trong nước và bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng. Mục tiêu không chỉ là tăng tổng mức bán lẻ, mà còn phải hình thành thị trường trong nước có sức mua ổn định, có khả năng hấp thụ sản phẩm, tạo động lực cho doanh nghiệp trong nước phát triển.

Thị trường trong nước có sức mua ổn định tạo động lực cho tiêu dùng, là điểm tựa để doanh nghiệp mở rộng sản xuất và giảm phụ thuộc vào thị trường bên ngoài.

Dấu mốc đặc biệt của kinh tế Việt Nam trong 10 tháng năm 2026 là tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa lần đầu tiên vượt mốc 1.000 tỷ USD, đạt 1.010,55 tỷ USD, tăng 32,3% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, xuất khẩu đạt 499,24 tỷ USD, tăng 27,5%; nhập khẩu đạt 511,31 tỷ USD, tăng 37,4%.

Đây là kết quả cho thấy quy mô thương mại hàng hóa quốc tế của Việt Nam tiếp tục mở rộng, năng lực kết nối với thị trường thế giới được nâng lên, vị trí của Việt Nam trong chuỗi cung ứng toàn cầu ngày càng quan trọng.

Tuy nhiên, phía sau dấu mốc 1.000 tỷ USD là những nghịch lý cần được nhìn nhận thẳng thắn.

Thứ nhất, nhập khẩu tăng nhanh hơn xuất khẩu. Mười tháng năm 2026, cán cân thương mại hàng hóa nhập siêu 12,07 tỷ USD, trái ngược với mức xuất siêu 19,49 tỷ USD của cùng kỳ năm trước. Mặc dù tháng 9 và tháng 10/2026 liên tiếp xuất siêu, lần lượt 1,30 tỷ USD và 7,31 tỷ USD, nhưng kết quả này chưa đủ bù đắp mức nhập siêu tích lũy của những tháng trước đó. Như vậy, cán cân thương mại đã thay đổi với mức chênh lệch hơn 32 tỷ USD chỉ sau một năm.

Thứ hai, chênh lệch giữa hai khu vực kinh tế tiếp tục rất lớn. Khu vực FDI chiếm 81,2% kim ngạch xuất khẩu, trong khi khu vực kinh tế trong nước chỉ chiếm 18,8%. Đáng chú ý, khu vực kinh tế trong nước nhập siêu 37,83 tỷ USD, còn khu vực FDI xuất siêu 25,76 tỷ USD.

Những con số này phản ánh thực tế: quy mô xuất khẩu của Việt Nam tăng mạnh nhưng năng lực tham gia trực tiếp vào hoạt động xuất khẩu của doanh nghiệp trong nước còn rất hạn chế. Nền kinh tế có độ mở lớn, trở thành mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng toàn cầu, nhưng phần lớn năng lực xuất khẩu vẫn tập trung ở khu vực doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài.

Thứ ba, cơ cấu hàng hóa xuất nhập khẩu cho thấy sự phụ thuộc lớn vào nguồn cung đầu vào bên ngoài. Mười tháng năm 2026, nhóm hàng tư liệu sản xuất chiếm 94,1% tổng kim ngạch nhập khẩu. Nhập khẩu máy móc, thiết bị, linh kiện và nguyên vật liệu là nhu cầu tất yếu của nền kinh tế đang mở rộng sản xuất. Không thể coi toàn bộ mức tăng nhập khẩu là dấu hiệu tiêu cực.

Tuy nhiên, nếu nhập khẩu đầu vào tăng nhanh mà năng lực sản xuất nguyên vật liệu, linh kiện và công nghiệp hỗ trợ trong nước không phát triển tương xứng, nền kinh tế sẽ tiếp tục phụ thuộc vào nguồn cung bên ngoài. Khi thị trường quốc tế biến động, chi phí đầu vào tăng hoặc chuỗi cung ứng bị gián đoạn, doanh nghiệp trong nước sẽ chịu tác động trực tiếp.

Cần phân biệt tác động của nhập siêu đối với tăng trưởng trong kỳ với lợi ích tiềm năng của nhập khẩu tư liệu sản xuất trong tương lai. Nhập siêu làm giảm đóng góp của xuất khẩu ròng vào tăng trưởng GDP trong kỳ đó; nhưng nếu hàng nhập khẩu là máy móc, thiết bị, nguyên vật liệu phục vụ đầu tư, mở rộng sản xuất, nâng cao năng suất, chúng có thể tạo ra năng lực mới và đóng góp vào tăng trưởng trong các kỳ tiếp theo.

Điều quan trọng không phải là giảm nhập khẩu bằng mọi giá, mà là nâng cao khả năng sản xuất trong nước, giảm dần hàm lượng nhập khẩu trong mỗi đơn vị sản phẩm xuất khẩu và tăng tỷ lệ giá trị gia tăng được tạo ra tại Việt Nam.

Dấu mốc 1.000 tỷ USD cần được nhìn nhận như một thành tựu về quy mô thương mại, đồng thời là lời nhắc nhở về yêu cầu nâng cao chất lượng hội nhập. Mục tiêu trong giai đoạn tới không chỉ là xuất khẩu nhiều hơn, mà phải tạo ra nhiều giá trị hơn từ mỗi đồng kim ngạch xuất khẩu.

Thành công của thương mại quốc tế không chỉ nằm ở kim ngạch xuất nhập khẩu, mà ở năng lực doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị và phần giá trị gia tăng được tạo ra, giữ lại trong nước.

Mười tháng năm 2026, CPI bình quân tăng 4,57% so với cùng kỳ năm trước, lạm phát cơ bản tăng 4,24%. Riêng tháng 10/2026, CPI tăng 0,2% so với tháng trước, tăng 5,09% so với cùng kỳ năm trước và tăng 4,41% so với tháng 12/2025.

Số liệu lạm phát tháng 10/2026 cho thấy công tác điều hành giá đã đạt được những kết quả đáng ghi nhận trong bối cảnh nền kinh tế phải đồng thời thực hiện mục tiêu tăng trưởng cao và giữ ổn định kinh tế vĩ mô.

Tuy nhiên, không thể vì CPI bình quân vẫn nằm trong khoảng dự báo mà xem nhẹ áp lực giá cả. CPI tháng 10/2026 tăng 5,09% so với cùng kỳ năm trước cho thấy mặt bằng giá đã cao hơn đáng kể so với cùng kỳ năm 2025. Chênh lệch giữa CPI bình quân và lạm phát cơ bản cũng cho thấy cần tiếp tục theo dõi diễn biến giá của các nhóm hàng hóa, dịch vụ và những yếu tố chi phí có thể lan tỏa vào mặt bằng giá chung.

Đặc biệt, diễn biến PMI tháng 10/2026 cho thấy chi phí đầu vào của doanh nghiệp sản xuất đang tăng nhanh. Giá nhiên liệu, chi phí vận tải, nguyên vật liệu và thời gian giao hàng kéo dài có thể làm gia tăng chi phí sản xuất, tạo áp lực tăng giá bán và ảnh hưởng đến sức mua của người dân.

Trong hai tháng cuối năm, nhu cầu tiêu dùng và sản xuất thường tăng theo yếu tố mùa vụ. Nếu tổng cầu tăng nhanh trong khi năng lực cung ứng không được mở rộng tương ứng, áp lực giá cả có thể gia tăng. Vì vậy, điều hành lạm phát cần tiếp tục chủ động, linh hoạt, phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tài khóa, tiền tệ, thương mại và quản lý giá.

Quan trọng hơn, kiểm soát lạm phát bền vững không thể chỉ dựa vào các biện pháp quản lý giá bán, mà cần nâng cao năng lực cung ứng năng lượng, nguyên vật liệu, logistics, hạ tầng và năng suất lao động. Khi năng lực sản xuất tăng nhanh hơn chi phí và tổng cầu, nền kinh tế mới có thể duy trì tăng trưởng cao mà không tạo ra áp lực lạm phát tương ứng. Tăng trưởng cao và ổn định giá cả không phải là hai mục tiêu đối lập, nếu nền kinh tế có đủ năng lực cung ứng và sử dụng nguồn lực hiệu quả.

Kiểm soát lạm phát bền vững không chỉ là kiềm chế giá cả, mà trước hết phải nâng cao năng lực cung ứng và năng suất của nền kinh tế.

Nhìn tổng thể, kinh tế Việt Nam 10 tháng năm 2026 có nhiều điểm sáng: sản xuất công nghiệp tăng cao; vốn FDI đăng ký và thực hiện đều tăng; đầu tư công được thúc đẩy; tiêu dùng và du lịch phục hồi; xuất nhập khẩu đạt mốc lịch sử; lạm phát vẫn trong tầm kiểm soát.

Tuy vậy, nền kinh tế cũng bộc lộ một số giới hạn mang tính cơ cấu.

Thứ nhất, năng lực sản xuất tăng nhưng khả năng chủ động về nguyên vật liệu, công nghệ và chuỗi cung ứng trong nước còn hạn chế.

Thứ hai, vốn đầu tư nước ngoài tăng mạnh nhưng khả năng lan tỏa công nghệ, nâng cấp năng lực và kết nối với doanh nghiệp trong nước chưa tương xứng.

Thứ ba, xuất khẩu tăng nhanh nhưng tỷ trọng của khu vực kinh tế trong nước còn thấp, năng lực giữ lại giá trị gia tăng của nền kinh tế còn hạn chế.

Thứ tư, tổng cầu tiêu dùng phục hồi nhưng sức mua trong nước chưa trở thành động lực đủ mạnh để tạo thế cân bằng với sản xuất và xuất khẩu.

Thứ năm, đầu tư công tăng nhưng yêu cầu chuyển hóa vốn thành hạ tầng, năng suất và năng lực cung ứng mới ngày càng cấp thiết.

Những giới hạn này có mối liên hệ chặt chẽ với nhau. Nếu doanh nghiệp trong nước không đủ năng lực thì sẽ rất khó tham gia sâu vào chuỗi giá trị của khu vực FDI. Công nghiệp hỗ trợ chậm phát triển khiến nhập khẩu đầu vào tiếp tục tăng. Giá trị gia tăng trong nước của hàng xuất khẩu thấp làm cho kim ngạch xuất khẩu lớn chưa tạo ra mức đóng góp tương xứng cho GDP và tích lũy trong nước. Nếu đầu tư không được chuyển hóa thành năng suất, tăng trưởng sẽ khó duy trì trong dài hạn.

Vì vậy, điều hành kinh tế trong hai tháng cuối năm 2026 cần tập trung vào một số định hướng trọng tâm.

Một là, tiếp tục thúc đẩy sản xuất, kinh doanh; chú trọng tháo gỡ những nút thắt về nguyên vật liệu, năng lượng, logistics và đơn hàng, tạo điều kiện để doanh nghiệp duy trì sản xuất và nâng cao năng suất.

Hai là, đẩy nhanh đầu tư công đi đôi với nâng cao chất lượng đầu tư, ưu tiên các dự án có khả năng tạo ra năng lực mới, giảm chi phí sản xuất và tăng sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Ba là, chuyển mạnh chính sách thu hút FDI từ ưu tiên quy mô vốn sang chất lượng dòng vốn, hiệu quả lan tỏa và khả năng hình thành năng lực sản xuất mới. Cần có cơ chế thúc đẩy doanh nghiệp trong nước trở thành nhà cung ứng đủ năng lực cho các tập đoàn đa quốc gia.

Bốn là, phát triển công nghiệp hỗ trợ, nâng cao năng lực sản xuất linh kiện, nguyên vật liệu và các sản phẩm đầu vào có hàm lượng công nghệ cao. Đây là con đường căn bản để giảm phụ thuộc vào nhập khẩu và nâng tỷ lệ giá trị gia tăng trong nước.

Năm là, củng cố sức mua trong nước thông qua tạo việc làm, nâng cao thu nhập thực tế, phát triển thị trường hàng hóa và dịch vụ, đồng thời khai thác hiệu quả hơn động lực từ du lịch và các ngành dịch vụ.

Sáu là, duy trì ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, phối hợp chặt chẽ các chính sách và đặc biệt chú trọng nâng cao năng lực cung ứng của nền kinh tế. Không đánh đổi ổn định kinh tế vĩ mô để lấy tăng trưởng trước mắt.

Những điểm nghẽn của nền kinh tế không tồn tại riêng lẻ, chúng liên kết với nhau và cùng đặt ra yêu cầu chuyển từ mở rộng nguồn lực sang nâng cao năng lực chuyển hóa nguồn lực.

Kết quả 10 tháng năm 2026 cho thấy kinh tế Việt Nam có khả năng huy động và mở rộng các nguồn lực tăng trưởng. Tuy nhiên, thách thức lớn nhất của giai đoạn tới không chỉ là tiếp tục mở rộng quy mô nguồn lực, mà là nâng cao năng lực chuyển hóa chúng thành giá trị gia tăng, năng suất và sức cạnh tranh.

Nền kinh tế đạt kim ngạch xuất nhập khẩu 1.000 tỷ USD, thu hút hàng chục tỷ USD vốn FDI và duy trì tốc độ tăng trưởng công nghiệp cao, những thành tựu đó chỉ thực sự tạo ra sức mạnh phát triển khi doanh nghiệp trong nước lớn mạnh, công nghệ được làm chủ tốt hơn, năng lực cung ứng được nâng cao, năng suất lao động được cải thiện, phần giá trị hàng hóa xuất khẩu được giữ lại trong nước ngày càng lớn.

Điều cần hướng tới trong giai đoạn 2026-2030 không đơn thuần là tăng trưởng nhanh hơn bằng cách huy động nhiều nguồn lực hơn, mà là tăng trưởng dựa trên năng lực chuyển đổi và năng lực nội sinh mạnh hơn.

Chất lượng tăng trưởng cần được đánh giá bằng những năng lực mới mà nền kinh tế tạo ra. Mỗi điểm phần trăm tăng trưởng phải gắn với sự gia tăng năng lực sản xuất; mỗi dự án FDI cần mở ra cơ hội để doanh nghiệp trong nước tiếp nhận công nghệ và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng; mỗi tỷ USD kim ngạch xuất khẩu cần tạo ra nhiều hơn giá trị gia tăng và được giữ lại nhiều hơn trong nước; mỗi đồng vốn đầu tư công phải góp phần nâng cao năng suất và cải thiện khả năng kết nối của nền kinh tế. Đây cần trở thành những thước đo quan trọng để đánh giá thực chất chất lượng tăng trưởng.

Tăng trưởng chỉ thực sự có ý nghĩa khi nền kinh tế không chỉ lớn hơn, mà phải mạnh hơn, tự chủ hơn, có khả năng tạo ra những động lực phát triển mới từ chính năng lực bên trong của mình.

Thước đo cao nhất của tăng trưởng không chỉ là nền kinh tế tạo ra bao nhiêu GDP, mà là sau mỗi chu kỳ tăng trưởng, năng lực nội sinh, sức cạnh tranh và khả năng tự chủ của nền kinh tế được nâng lên đến đâu.

Nội dung đầy đủ bài viết được đăng tải trên Tạp chí Kinh tế Việt Nam số 45-2026 phát hành ngày 9/11/2026. Kính mời Quý độc giả tìm đọc tại đây: 

Link: https://premium.vneconomy.vn/dat-mua/an-pham/tap-chi-kinh-te-viet-nam-so-45-2026.html