Sự phát triển của AI và các công nghệ tài chính mới đang mở ra nhiều cơ hội, đồng thời đặt ra thách thức về an ninh mạng. Việc hoàn thiện hành lang pháp lý, phát triển hạ tầng dữ liệu và nâng cao năng lực bảo vệ hệ thống được đặt ra nhằm xây dựng niềm tin số, tạo nền tảng cho tài chính số phát triển...

Sáng 6/11, Diễn đàn và Triển lãm An ninh Tài chính số Việt Nam 2026 với chủ đề “AI và Niềm tin số: Kiến tạo lá chắn An ninh Tài chính Việt Nam” , đã diễn ra tại TP. Hồ Chí Minh.

Phát biểu khai mạc sự kiện, Thiếu tướng Lê Minh Mạnh, nguyên Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng (A05), Bộ Công an, Chi hội trưởng Chi hội phía Nam, Hiệp hội An ninh mạng quốc gia, cho biết chuyển đổi số quốc gia đang tạo ra những bước phát triển mạnh mẽ. Trong đó, lĩnh vực tài chính - ngân hàng được ví như mạch máu của nền kinh tế.

Tuy nhiên, song hành với sự phát triển này là những thách thức ngày càng lớn về an ninh mạng, an toàn dữ liệu và tội phạm công nghệ cao. Các nguy cơ ngày càng tinh vi, đặt ra yêu cầu tăng cường năng lực bảo vệ hệ thống và tài sản của người dùng.

THÚC ĐẨY THỬ NGHIỆM CÁC MÔ HÌNH TÀI CHÍNH SỐ MỚI

Trong khuôn khổ diễn đàn, Phó Chủ tịch UBND TP. Hồ Chí Minh Trương Minh Huy Vũ nhấn mạnh trong lĩnh vực tài chính, tiền tệ và tài sản số, nền tảng công nghệ và an ninh mạng đóng vai trò quyết định trong việc xây dựng niềm tin.

Để hiện thực hóa các mục tiêu phát triển, ông Vũ đề xuất tập trung giải quyết bốn nhóm vấn đề cốt lõi nhằm chuyển từ định hướng chung sang các giải pháp triển khai cụ thể.

Thứ nhất, về hành lang pháp lý, dù đã có những bước tiến trong xây dựng thể chế về công nghệ số, dữ liệu và định danh, nhưng việc cụ thể hóa thành các sản phẩm và đầu việc thực tế vẫn còn hạn chế.

Trong đó, Thành phố cần nghiên cứu sâu hơn để triển khai các mô hình thử nghiệm có kiểm soát (sandbox) trong lĩnh vực du lịch, thanh toán đa tiền tệ và blockchain. Mục tiêu là tạo ra những bước đi chi tiết, khả thi để phục vụ trực tiếp cho người dân và khách du lịch tại địa bàn, thay vì chỉ dừng lại ở những trao đổi lý thuyết chung chung.

Thứ hai, về phát triển trung tâm dữ liệu gắn với trí tuệ nhân tạo (AI), nhu cầu đầu tư hạ tầng dữ liệu ngày càng lớn. TP. Hồ Chí Minh được xác định là một trong những địa bàn quan trọng trong phát triển hạ tầng dữ liệu quốc gia.

“Vấn đề đặt ra là cần hoàn thiện khung pháp lý, tập trung đầu tư, kết nối các trung tâm dữ liệu và nâng cao năng lực xử lý dữ liệu, đáp ứng nhu cầu số hóa và ứng dụng AI ngày càng tăng”, Phó Chủ tịch UBND Thành phố cho biết.

Thứ ba, về an ninh mạng, bảo vệ dữ liệu, thách thức lớn là xác định nguồn vốn đầu tư, huy động. Việc kết nối với các quỹ đầu tư chuyên đề là cần thiết, nhưng cần lưu ý rằng các lĩnh vực như tài sản số và blockchain đòi hỏi cơ chế chính sách riêng và nguồn lực rất lớn, khác với các ngành truyền thống.

Thứ tư, về nguồn nhân lực, đây là một trong những yếu tố then chốt. Nguồn nhân lực không chỉ bao gồm đội ngũ chuyên gia kỹ thuật từ các trường đại học, mà còn là nhận thức của doanh nghiệp và toàn xã hội.

“Niềm tin của cộng đồng chỉ được hình thành khi có sự kết hợp giữa năng lực thực thi và phương pháp triển khai đúng đắn, biến những mục tiêu chiến lược thành kết quả cụ thể”, ông Vũ nhấn mạnh.

BẢO ĐẢM AN NINH MẠNG LÀ ĐIỀU KIỆN TIÊN QUYẾT ĐỂ PHÁT TRIỂN TÀI CHÍNH SỐ

Theo Đại tá Nguyễn Bá Sơn, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng (A05), Bộ Công an, trong bối cảnh hiện nay, sự phát triển của các công nghệ mới, AI, dữ liệu lớn, điện toán đám mây và chuỗi khối mang lại nhiều cơ hội tối ưu hóa dịch vụ tài chính nhưng đồng thời cũng tạo ra những thách thức an ninh phức tạp.

Đại tá cho biết hệ thống giám sát của Ngân hàng Nhà nước đã kết nối với gần 100 tổ chức tài chính, ghi nhận hơn 668.000 tài khoản ngân hàng, ví điện tử và trung gian thanh toán có dấu hiệu vi phạm pháp luật. Các ngân hàng cũng đã phát đi hàng triệu cảnh báo, thu hồi, tạm dừng các hoạt động và dòng tiền liên quan đến tội phạm mạng với giá trị hàng nghìn tỷ đồng

Tình hình tội phạm mạng an ninh mạng đang diễn biến ngày càng nghiêm trọng với số lượng tấn công tăng cao, hiện có bốn phương thức tấn công an ninh mạng phổ biến hiện nay.

Thứ nhất là tấn công mạng chiếm đoạt thông tin, sử dụng công nghệ. Tội phạm sử dụng AI để rút ngắn thời gian tìm kiếm lỗ hổng và xác định điểm yếu của các hệ thống ngân hàng quy mô lớn, biến những quy trình trước đây mất hàng tháng nay chỉ còn diễn ra trong thời gian ngắn.

Thứ hai là tấn công bằng mã độc tống tiền (ransomware), nơi dữ liệu bị mã hóa và khóa lại để yêu cầu tiền chuộc, nhắm trực tiếp vào các tổ chức tài chính.

Thứ ba là phát tán thông tin sai sự thật nhằm gây nhiễu loạn hoạt động của hệ thống tài chính, ngân hàng, tạo ra sự bất ổn trong xã hội.

Thứ tư là các hành vi phạm tội trực tiếp liên quan đến vận hành tài chính;  điển hình như thủ đoạn đánh cắp chip thẻ ngân hàng tại các nhà hàng, khách sạn để thực hiện giao dịch trái phép.

“Cùng với ba nhiệm vụ trên, cần tiếp tục nâng cao nhận thức, kỹ năng số và ý thức bảo vệ dữ liệu cá nhân cho người dân, doanh nghiệp; xây dựng văn hóa an toàn, văn minh trên không gian mạng để mỗi tổ chức, cá nhân trở thành một chủ thể tích cực trong công tác bảo vệ an ninh mạng.

An ninh mạng là cơ sở của niềm tin số, niềm tin số là nền tảng của tài chính số. Một nền tảng tài chính số an toàn sẽ trở thành động lực quan trọng để hiện thực hóa khát vọng phát triển đất nước Việt Nam hùng cường trong Kỷ nguyên mới”.

Đại tá Nguyễn Bá Sơn nhận định để phát huy thành tựu khoa học công nghệ và ứng phó với các nguy cơ trong kỷ nguyên số, lực lượng chuyên trách bảo vệ an ninh mạng thuộc Bộ Công an cần sự phối hợp của các cơ quan, tổ chức, doanh nghiệp, đặc biệt trong lĩnh vực tài chính, ngân hàng.

Đồng thời, ông đề xuất ba nhiệm vụ trọng tâm nhằm bảo đảm an ninh mạng, phục vụ chuyển đổi số và phát triển tài chính số.

Thứ nhất, xác định bảo đảm an ninh mạng là điều kiện tiên quyết của chuyển đổi số và phát triển tài chính số. Theo đó, cần chuyển từ tư duy bảo vệ sau khi triển khai sang bảo đảm an ninh ngay từ khâu thiết kế, xây dựng và vận hành các hệ thống công nghệ.

Thứ hai, tiếp tục hoàn thiện cơ chế phối hợp, tăng cường chia sẻ thông tin giữa các cơ quan quản lý nhà nước và lực lượng thực thi pháp luật.

Thứ ba, đẩy mạnh nghiên cứu, làm chủ và ứng dụng các công nghệ chuyên sâu. Trong đó, sử dụng các công nghệ như AI phục vụ phòng, chống tội phạm mạng, các giải pháp mật mã học lượng tử và sản phẩm an ninh mạng do doanh nghiệp Việt Nam phát triển.