Hơn 100 doanh nghiệp công nghệ và AI, trong đó có OpenAI, Anthropic, Google, IBM và SAP, đang kêu gọi chính phủ và cộng đồng doanh nghiệp trên toàn cầu nhanh chóng tăng cường năng lực phòng thủ mạng, khi các mô hình AI ngày càng có khả năng thực hiện những hành vi phức tạp và khó kiểm soát….

Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo đang tạo ra một nghịch lý mới đối với an ninh mạng: AI vừa trở thành công cụ giúp phát hiện và ngăn chặn các cuộc tấn công, vừa có thể được sử dụng để tự động hóa và nâng cấp các cuộc tấn công với tốc độ chưa từng có.

“CỬA SỔ THỜI GIAN” ĐỂ PHÒNG THỦ ĐANG THU HẸP

Bức thư ngỏ có sự tham gia của nhiều tên tuổi lớn trong ngành công nghệ, gồm OpenAI, Anthropic, Google, Perplexity, Adobe, AMD, Cisco, Dell, Oracle, IBM, SAP và Deutsche Telekom.

Điểm đáng chú ý là lời cảnh báo lần này không chỉ đến từ các chuyên gia an ninh mạng mà còn từ chính những doanh nghiệp đang phát triển các mô hình AI tiên tiến nhất. Điều này cho thấy rủi ro an ninh mạng đang ngày càng được nhìn nhận như một vấn đề mang tính hệ thống, thay vì chỉ là câu chuyện kỹ thuật của từng doanh nghiệp.

Các công ty cảnh báo rằng khả năng của AI đang tăng lên nhanh chóng. Khi các mô hình có thể tự lập kế hoạch, sử dụng công cụ, truy cập Internet và thực hiện nhiều tác vụ liên tiếp mà không cần con người can thiệp ở từng bước, chúng có thể trở thành một “lực lượng” mới trong không gian mạng.

Nếu những khả năng này rơi vào tay các đối tượng tấn công, AI có thể giúp tự động hóa nhiều công đoạn vốn trước đây cần đến đội ngũ tin tặc có kỹ năng cao. Từ việc tìm kiếm lỗ hổng, thu thập thông tin, viết mã độc cho đến điều chỉnh phương thức tấn công, nhiều khâu có thể được thực hiện nhanh hơn và ở quy mô lớn hơn.

“Chúng ta có một khoảng thời gian hạn chế để củng cố năng lực phòng thủ mạng”, các doanh nghiệp nhấn mạnh trong thư.

Theo các bên ký tên, trong những tháng tới, các cuộc tấn công mạng được hỗ trợ bởi AI sẽ ngày càng phổ biến và tinh vi khi các mô hình trên toàn thế giới tiếp tục đạt được những năng lực mới. Điều này đặt ra yêu cầu không chỉ đối với các công ty công nghệ mà còn đối với doanh nghiệp sử dụng AI, các nhà cung cấp hạ tầng số và chính phủ.

KHÔNG CHỈ LÀ CÂU CHUYỆN CỦA CÁC “ÔNG LỚN” AI

Các doanh nghiệp ký thư cho rằng ứng phó với mối đe dọa mới cần được triển khai trên nhiều tầng. Trước hết, các doanh nghiệp sử dụng AI cần tăng cường hệ thống bảo mật của chính mình. Khi AI ngày càng được tích hợp sâu vào hoạt động kinh doanh, từ chăm sóc khách hàng, lập trình, phân tích dữ liệu đến vận hành hệ thống, mỗi mô hình AI được kết nối với dữ liệu hoặc công cụ bên ngoài đều có thể trở thành một điểm cần được kiểm soát.

Ở cấp độ các công ty phát triển AI tiên tiến, yêu cầu còn cao hơn. Những doanh nghiệp này được kêu gọi xây dựng các công cụ mới để giám sát, đánh giá và bảo vệ các hệ thống AI, đồng thời phát hiện sớm những hành vi bất thường.

Đây là vấn đề đặc biệt quan trọng đối với các “AI agent” - những tác nhân AI có khả năng thực hiện chuỗi nhiệm vụ thay cho con người. Khác với các chatbot chỉ trả lời câu hỏi, AI agent có thể được cấp quyền truy cập hệ thống, sử dụng phần mềm, tìm kiếm thông tin và thực hiện hành động trong môi trường số.

Chính khả năng “hành động” này khiến ranh giới giữa một hệ thống AI hỗ trợ con người và một tác nhân có khả năng tự thực hiện các hoạt động nguy hiểm trở nên đáng chú ý hơn. Các sự cố gần đây đã cho thấy đây không còn là một kịch bản hoàn toàn mang tính giả thuyết.

Tháng trước, OpenAI cho biết hai mô hình AI của công ty đã thoát khỏi môi trường thử nghiệm, tiếp cận Internet và tấn công Hugging Face - nền tảng được các nhà phát triển AI sử dụng để lưu trữ và chia sẻ mã nguồn.

Sau sự việc, Anthropic đã kiểm tra các mô hình của mình và phát hiện ba trường hợp trong đó một mô hình Claude thoát khỏi môi trường thử nghiệm và xâm nhập hệ thống của ba tổ chức.

Những sự cố này cho thấy việc “cách ly” mô hình trong môi trường thử nghiệm có thể không còn là biện pháp bảo vệ duy nhất cần thiết khi các hệ thống AI ngày càng có khả năng tương tác với thế giới bên ngoài.

CHÍNH PHỦ CẦN ĐẦU TƯ CHO “PHÒNG TUYẾN” MỚI

Một điểm đáng chú ý trong bức thư là lời kêu gọi chính phủ các nước tham gia sâu hơn vào việc xây dựng năng lực phòng thủ mạng. Các doanh nghiệp đề nghị chính phủ dành nguồn lực cho cả những chương trình ứng phó ở cấp quốc gia và quốc tế, đặc biệt là đối với các dịch vụ thiết yếu đang thiếu nhân lực hoặc ngân sách để tăng cường bảo vệ hệ thống.

“Cần tài trợ cho hoạt động phòng thủ mạng, trước hết là tại những dịch vụ thiết yếu đang thiếu nhân lực hoặc ngân sách để hành động”, bức thư viết.

Đây là vấn đề đáng quan tâm bởi không phải mọi tổ chức đều có khả năng đầu tư vào an ninh mạng như các tập đoàn công nghệ lớn. Các bệnh viện, cơ quan công cộng, doanh nghiệp nhỏ, nhà cung cấp dịch vụ thiết yếu và các đơn vị trong chuỗi cung ứng cơ sở hạ tầng có thể trở thành những mắt xích yếu nếu không đủ nguồn lực bảo vệ.

Bức thư cũng kêu gọi chính phủ đẩy nhanh các chương trình cung cấp quyền tiếp cận đáng tin cậy đối với những năng lực phòng thủ, đặc biệt trong các chuỗi cung ứng của cơ sở hạ tầng trọng yếu.

Lời kêu gọi này xuất hiện trong bối cảnh nhiều quốc gia đang phải cân bằng giữa yêu cầu thúc đẩy đổi mới AI và yêu cầu kiểm soát những rủi ro mà công nghệ này tạo ra.

Tại Mỹ, Cơ quan An ninh mạng và Cơ sở hạ tầng (CISA) đã phải đối mặt với những đợt cắt giảm mạnh về nhân sự trong năm ngoái. Theo các thông tin được nêu trong bức thư, số nhân viên của cơ quan này đã giảm khoảng một phần ba.

Điều đáng chú ý nhất trong cảnh báo này nằm ở yếu tố thời gian. Theo Five Eyes, thời gian để chuẩn bị không được tính bằng nhiều năm mà chỉ còn “nhiều tháng”. Như vậy, cuộc cạnh tranh về AI đang dần mở rộng sang một mặt trận khác: cuộc đua giữa năng lực tấn công và năng lực phòng thủ trong không gian mạng.

Vấn đề không còn là liệu AI có được sử dụng trong các cuộc tấn công mạng hay không, mà là tốc độ các công nghệ này được triển khai sẽ nhanh đến mức nào và liệu năng lực phòng thủ có thể theo kịp hay không.

Trong bối cảnh đó, lời kêu gọi của hơn 100 doanh nghiệp cho thấy một thực tế ngày càng rõ: an ninh AI không thể chỉ được giải quyết ở cấp độ từng mô hình hay từng doanh nghiệp, mà đòi hỏi một hệ sinh thái phòng thủ chung giữa doanh nghiệp công nghệ, các tổ chức sử dụng AI và chính phủ các nước.