ECB đang đối mặt với những thách thức lớn gồm lạm phát tăng cao theo giá năng lượng và thị trường trái phiếu chính phủ Pháp bán tháo...

Ngân hàng Trung ương châu Âu (ECB) ngày 29/10 đưa ra quyết định giữ nguyên lãi suất chủ chốt chỉ vài giờ sau khi Chủ tịch Christine Lagarde thông báo bà sẽ từ nhiệm sớm, trong bối cảnh áp lực lạm phát ở khu vực eurozone tăng cao và thị trường trái phiếu chính phủ Pháp biến động mạnh trong thời gian gần đây.

Cuộc họp chính sách tiền tệ lần này của ECB diễn ra trong bầu không khí ảm đạm khi bà Lagarde tuyên bố sẽ từ nhiệm vào tháng 2 năm tới, sớm hơn 8 tháng so với thời điểm nhiệm kỳ 8 năm của bà chính thức kết thúc vào tháng 10/2027. Thông báo về việc bà Lagarde rời cương vị chủ tịch ECB được đưa ra chỉ vài giờ trước khi ECB công bố quyết định giữ nguyên lãi suất cho vay ở mức 2,5%, một kết quả không nằm ngoài dự báo của thị trường và đồng điệu với quyết định duy trì lãi suất mà Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đưa ra trước đó một ngày.

Quyết định giữ nguyên lãi suất của Hội đồng Điều hành ECB - cơ quan ấn định lãi suất cho 21 quốc gia sử dụng đồng euro - được đưa ra sau hai đợt tăng lãi suất trong năm nay, với lần tăng gần nhất là vào tháng 9 vừa qua.

ECB đang đối mặt với những thách thức lớn khi làn sóng bán tháo trái phiếu chính phủ Pháp đang đẩy chi phí vay vốn trên toàn eurozone tăng cao, và tốc độ lạm phát hàng năm ở khu vực này trong tháng 9 là 3,8%, cao gần gấp đôi mục tiêu 2% mà ECB đề ra và tăng tốc mạnh so với mức 3,2% của tháng 8.

Giá năng lượng leo thang mạnh do cuộc chiến tranh giữa Mỹ và Iran đã đẩy lạm phát leo thang trên toàn cầu, và châu Âu là một trong những khu vực bị ảnh hưởng nhiều nhất do mức độ phụ thuộc lớn vào năng lượng nhập khẩu. Giá khí đốt trên sàn TTF ở Hà Lan - giá tham chiếu của thị trường khí đốt châu Âu - trong tuần này có lúc vượt 100 euro/MWh, cao gấp gần 4 lần so với đầu năm.

Trong tuyên bố sau cuộc họp, ECB cho biết giá năng lượng "tiếp tục tăng, tạo ra rủi ro khiến lạm phát cao hơn dự kiến, đồng thời gây áp lực suy giảm đối với triển vọng tăng trưởng kinh tế". ECB cũng lưu ý rằng lạm phát cơ bản "cho đến nay vẫn tương đối ổn định và tiền lương chưa có phản ứng đáng kể nào ở giai đoạn này". Tuy nhiên, ngân hàng này cảnh báo rằng quy mô và thời gian kéo dài của cú sốc năng lượng "nhiều khả năng sẽ đẩy lạm phát tăng lên và làm chậm tốc độ tăng trưởng kinh tế".

Các nhà hoạch định chính sách tiền tệ cũng thừa nhận rằng điều kiện tài chính "đã thắt chặt hơn kể từ cuộc họp trước, dẫn tới khả năng gây áp lực lên lạm phát và tăng trưởng", đồng thời nhắc lại rằng ECB "không cam kết trước về một lộ trình lãi suất cụ thể".

Về việc bà Lagarde từ nhiệm sớm, ECB không đưa ra lý do, nhưng các thông tin xuất hiện từ tháng 2 đã liên kết sự việc này với cuộc bầu cử tổng thống Pháp vào tháng 4/2027.

Động thái từ nhiệm sớm của bà Lagarde được cho là sẽ tạo điều kiện cho các nhà lãnh đạo Liên minh châu Âu (EU) có thời gian rộng rãi hơn để chọn người kế nhiệm trước khi cuộc bầu cử tổng thống Pháp diễn ra - cuộc bầu cử mà theo các cuộc thăm dò, ứng cử viên cực hữu Marine Le Pen đang chiếm ưu thế. Bà Le Pen là một người có quan điểm hoài nghi về hội nhập trong EU, nên một chiến thắng thuộc về bà có thể gây trở lại cho việc bổ nhiệm một chủ tịch ECB mới.

Hai ứng cử viên Pablo Hernandez de Cos của Tây Ban Nha và Klaas Knot của Hà Lan, đều là những cựu thống đốc ngân hàng trung ương mỗi nước, đang được xem là những ứng cử viên sáng giá nhất thay thế bà Lagarde.

Vấn đề ở Pháp - quốc gia đang trải qua cuộc khủng hoảng chính trị và tài khóa - có thể tác động không nhỏ tới chính sách của ECB trong thời gian tới.

Chi phí vay nợ kỳ hạn 10 năm của chính phủ Pháp đã tăng lên trên 5% vào tuần trước, lần đầu tiên kể từ năm 2002. Trong phiên ngày 29/10, lợi suất trái phiếu chính phủ Pháp kỳ hạn 10 năm ở mức khoảng 5%, chênh cao hơn khoảng 1,55 điểm phần trăm so với lợi suất trái phiếu chính phủ Đức cùng kỳ hạn.

Tuần trước, tổ chức xếp hạng tín nhiệm Moody’s vẫn giữ nguyên xếp hạng Aa3 đối với Pháp nhưng đưa ra triển vọng tiêu cực, trong bối cảnh quốc hội nước này đang chia rẽ và gặp khó khăn trong việc thông qua ngân sách cho năm tới.

Trong một báo cáo, ngân hàng ING của Hà Lan ước tính rằng sự gia tăng lợi suất trái phiếu chính phủ ở châu Âu kể từ tháng 9 đã tạo ra tác động tương đương với việc tăng lãi suất 0,25 điểm phần trăm ở Đức và gần 0,5 điểm phân trăm ở Pháp. Các nhà phân tích của ING cho rằng bằng cách đẩy lợi suất tăng, thị trường trái phiếu đã làm bớt phần việc thắt chặt của ECB.

Cho đến nay, bà Lagarde đã dập tắt hy vọng về một gói cứu trợ dành cho Pháp. Phát biểu tại Bangkok hồi đầu tháng này, bà cho biết: "Giải pháp chính và ưu tiên hàng đầu nằm ngay tại nước Pháp, thông qua các chính sách tài khóa".