Các chuyên gia đang ngày càng lo ngại rằng áp lực tăng giá sẽ ăn sâu và lan rộng, vượt xa phạm vi tác động của giá năng lượng leo thang do xung đột ở Trung Đông...

Theo dự báo của hàng trăm nhà kinh tế tham gia một cuộc khảo sát của hãng tin Reuters, tình trạng lạm phát cao trong nền kinh tế toàn cầu sẽ còn tiếp diễn đến tận năm sau.

Các chuyên gia này đang ngày càng lo ngại rằng áp lực tăng giá sẽ ăn sâu và lan rộng, vượt xa phạm vi tác động của giá năng lượng leo thang do xung đột ở Trung Đông.

Tính từ năm ngoái, một lượng vốn hơn 1 nghìn tỷ USD đã được đầu tư vào lĩnh vực trí tuệ nhân tạo (AI) trên toàn cầu, giúp một số nền kinh tế trở nên kiên cường hơn trong bối cảnh áp lực chi phí sinh hoạt đang đè nặng lên các hộ gia đình và định hình lại bức tranh chính trị quốc gia.

Cùng với đó, giá dầu thô đã duy trì trên mức 100 USD/thùng từ ngày 7/10 đến nay và chạm mức cao nhất trong sáu tháng là hơn 117 USD/thùng vào tuần trước, tăng hơn 60% kể từ khi cuộc xung đột giữa Mỹ và Iran bắt đầu cách đây 8 tháng.

Ngay cả những chuyên gia từng dự báo cuộc xung đột sẽ không sớm kết thúc giờ đây đang cũng tỏ ra lo ngại hơn về khả năng lạm phát tăng tốc, nhất là khi tăng trưởng toàn cầu vẫn cho thấy sự bền bỉ đáng kể.

Để ứng phó với sức ép lạm phát lớn, nhiều ngân hàng trung ương đã tiến hành tăng lãi suất. Tuy nhiên, hầu hết các ngân hàng trung ương mới chỉ tăng lãi suất vài lần hoặc thậm chí chưa thực hiện đợt tăng nào. Bởi vậy, nếu áp lực lạm phát lan rộng, các đợt tăng lãi suất mới là điều có thể xảy ra. Tình trạng bán tháo trên thị trường trái phiếu chính phủ toàn cầu trong những tháng gần đây cũng đã gây hiệu ứng thắt chặt điều kiện tài chính thông qua việc đẩy lợi suất trái phiếu lên cao.

Trong tháng này, hơn 500 chuyên gia kinh tế trên toàn cầu được Reuters khảo sát đã điều chỉnh tăng dự báo lạm phát năm 2027 đối với 31 trong số 50 nền kinh tế được nghiên cứu, đồng thời nâng dự báo tăng trưởng cho 23 nền kinh tế trong số đó.

Bà Janet Henry, chuyên gia kinh tế trưởng toàn cầu tại ngân hàng HSBC, cho biết: "Tôi đang ngày càng lo ngại về vấn đề lạm phát. Căng thẳng tại Trung Đông càng kéo dài và leo thang, cùng với áp lực giá cả trên diện rộng ngày càng gia tăng, thì khả năng chúng ta phải đối mặt với tình trạng lạm phát không chỉ cao hơn mà còn dai dẳng hơn sẽ càng lớn”.

Các chuyên gia kinh tế đã nâng dự báo lạm phát năm 2027 đối với 15 trong số 21 nền kinh tế phát triển được đưa vào khảo sát. Điều này cho thấy những lo ngại về lạm phát đang lan rộng, tác động đến cả những nền kinh tế vốn thường có áp lực giá cả ở mức độ thấp.

Tính chung, qua ba cuộc khảo sát hàng quý gần nhất của Reuters về lạm phát toàn cầu, dự báo trung vị về lạm phát năm 2027 đã tăng 0,7 điểm phần trăm đối với Anh, 0,5 điểm phần trăm đối với khu vực đồng euro và 0,2 điểm phần trăm đối với Mỹ. Con số dự báo lạm phát cũng đã tăng thêm 0,4 điểm phần trăm đối với Ấn Độ và 0,5 điểm phần trăm đối với Brazil.

"Giá năng lượng tăng cao đang tiếp tục lan tỏa tác động khắp nền kinh tế toàn cầu, nhưng các hoạt động kinh tế vẫn cho thấy khả năng chống chịu tốt, nhờ vào chu kỳ đầu tư được thúc đẩy bởi AI cùng mức độ hoạt động kinh tế mạnh mẽ hơn dự kiến tại nhiều khu vực", ông Seth Carpenter, chuyên gia kinh tế trưởng toàn cầu tại ngân hàng Morgan Stanley, nhận định trong một báo cáo.

Ông Carpenter cho rằng bức tranh lạm phát đã trở nên phức tạp hơn khi bắt đầu xuất hiện những dấu hiệu cho thấy giá năng lượng đang tác động đến lạm phát lõi - chỉ số không bao gồm giá thực phẩm và năng lượng.

Tác động của giá cả leo thang đến ngân sách hộ gia đình đã trở thành vấn đề trọng tâm trong nhiều chiến dịch tranh cử chính trị trên khắp thế giới. Các cuộc thăm dò dư luận cho thấy cử tri Mỹ trước thềm cuộc bầu cử quốc hội giữa nhiệm kỳ vào ngày 3/11 đặc biệt quan tâm đến vấn đề này. Tương tự, cuộc bầu cử tổng thống tại Brazil - nơi ông Luiz Inacio Lula da Silva giành chiến thắng bất ngờ để bắt đầu nhiệm kỳ thứ tư không liên tục - cũng phản ánh rõ sức nóng của vấn đề chi phí sinh hoạt.

Trái ngược với hai cuộc khảo sát trước đó vào tháng 4 và tháng 7 - với kết quả vẽ ra kịch bản tăng trưởng yếu đi kèm lạm phát cao, các dự báo trong cuộc khảo sát mới nhất của Reuters lại nghiêng về một kịch bản trong đó áp lực giá cả song hành cùng tăng trưởng kinh tế mạnh mẽ hơn.

Các chuyên gia kinh tế đã nâng dự báo tăng trưởng toàn cầu cho cả năm nay và năm tới, lần lượt lên mức 3% và 3,2% - so với các con số tương ứng 2,9% và 3,1% trong đợt khảo sát tháng 7. Tuy nhiên, dự báo cho năm 2027 vẫn thấp hơn mức 3,4% mà Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) đưa ra.

Nền kinh tế Mỹ - quốc gia dẫn đầu về đầu tư cơ bản cho AI, yếu tố hiện đã trở thành động lực chính thúc đẩy tăng trưởng trong nước - được dự báo sẽ tăng trưởng 2,3% trong năm nay và 2,1% vào năm 2027.