Trong nỗ lực thu hẹp khoảng cách công nghệ và thúc đẩy tiến trình chuyển đổi số toàn diện tại địa phương, Đoàn xã Bắc Hà, tỉnh Lào Cai mới đây đã chính thức ra mắt mô hình đầy sáng tạo mang tên “1+10 - Một đoàn viên, mười công dân số”. Đây được xem là bước đi mang tính đột phá, phát huy vai trò xung kích của tuổi trẻ nhằm đưa các kỹ năng, tiện ích số thiết yếu chạm tới từng hộ gia đình, người dân nơi cao nguyên trắng…

Lễ ra mắt mô hình đã thu hút sự tham gia sôi nổi của gần 300 đoàn viên, thanh niên cùng đông đảo người dân, các hộ kinh doanh, chủ homestay và thành viên Tổ công nghệ số cộng đồng tại các thôn trọng điểm như Nậm Sắt, Na Quang. Không chỉ dừng lại ở một chiến dịch tuyên truyền mang tính phong trào, “1+10” được thiết kế với phương châm hành động rõ ràng: “Cầm tay chỉ việc”, hỗ trợ trực tiếp và đồng hành cùng người dân cho đến khi họ thành thạo các thao tác trên không gian mạng.

CHIẾN LƯỢC “CẦM TAY CHỈ VIỆC” ĐẾN TỪNG NHÀ

Chuyển đổi số ở các vùng đồng bào dân tộc thiểu số và khu vực miền núi luôn đối mặt với không ít rào cản, từ hạ tầng kỹ thuật, thiết bị thông minh cho đến thói quen sinh hoạt và tâm lý e ngại công nghệ của người dân. Thấy rõ thực trạng này, Đoàn xã Bắc Hà đã xác định lực lượng đoàn viên, thanh niên chính là "chìa khóa" mở ra sự thay đổi. Với sự nhanh nhạy, năng động và khả năng làm chủ công nghệ sẵn có, mỗi đoàn viên sẽ trở thành một "hạt nhân" số, có trách nhiệm lan tỏa kiến thức và kỹ năng đến cộng đồng xung quanh.

Theo cơ chế vận hành của mô hình “1+10”, mỗi đoàn viên thanh niên đăng ký nhận trách nhiệm trực tiếp hỗ trợ, hướng dẫn ít nhất 10 công dân trên địa bàn. Trong đó, nhóm đối tượng được ưu tiên hàng đầu là người cao tuổi, đồng bào dân tộc thiểu số, các hộ sản xuất - kinh doanh nhỏ lẻ, chủ homestay, hộ làm dịch vụ du lịch và những người chưa từng hoặc ít có cơ hội tiếp xúc với thiết bị thông minh.

Nội dung hỗ trợ được thiết kế thực tế, bám sát các nhu cầu thiết yếu hàng ngày của người dân thay vì các lý thuyết chung chung. Các bạn trẻ tập trung hướng dẫn bà con cài đặt và kích hoạt tài khoản định danh điện tử (VNeID), truy cập và thực hiện các thủ tục hành chính trên Cổng dịch vụ công trực tuyến, mở tài khoản ngân hàng số và thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt khi mua bán hàng hóa. Bên cạnh đó, việc đăng ký và đi khám chữa bệnh bằng thẻ bảo hiểm y tế điện tử tích hợp trên ứng dụng cũng được đẩy mạnh nhằm giúp bà con tiết kiệm thời gian, giảm thiểu thủ tục giấy tờ.

Đặc biệt, Đoàn xã Bắc Hà cũng đã triển khai việc hướng dẫn cài đặt và sử dụng ứng dụng công dân số địa phương LÀO CAI – S. Đây là kênh tương tác trực tiếp giữa chính quyền và người dân, giúp phản ánh các vấn đề bất cập tại cơ sở, cập nhật tin tức chính thống cũng như tra cứu các thông tin tiện ích trên địa bàn tỉnh một cách nhanh chóng.

Không chỉ dừng lại ở các tiện ích cơ bản, đoàn viên thanh niên còn trang bị cho bà con những kỹ năng quan trọng về an toàn thông tin trên không gian mạng. Trong bối cảnh các chiêu trò lừa đảo trực tuyến ngày càng tinh vi, việc nhận biết các đường link lạ, bảo mật mật khẩu, bảo vệ dữ liệu cá nhân hay phòng tránh cuộc gọi lừa đảo là "lá chắn" cẩn thiết giúp người dân vùng cao tự bảo vệ tài sản và thông tin của mình.

Bên cạnh đó, việc ứng dụng Trí tuệ nhân tạo (AI) trong học tập, công việc và sản xuất cũng được các bạn trẻ lồng ghép chia sẻ, mở ra những góc nhìn hoàn toàn mới về công nghệ cho thế hệ trẻ và lực lượng lao động tại địa phương. Phương châm “không hình thức”, “đến từng nhà, gặp từng người”, hỗ trợ đến khi người dân tự mình thực hiện thành thạo đã giúp mô hình nhanh chóng nhận được sự đồng thuận và ủng hộ nhiệt tình từ phía quần chúng nhân dân.

ĐỘNG LỰC MỚI PHÁT TRIỂN KINH TẾ SỐ VÀ HOÀN THIỆN CHIÊU CHÍ “THÔN THÔNG MINH”

Bắc Hà không chỉ là vùng đất có nét văn hóa độc đáo mà còn là trọng điểm phát triển du lịch, nông nghiệp đặc sản của tỉnh Lào Cai. Do đó, việc nâng cao kỹ năng số cho người dân không đơn thuần là phục vụ công tác quản lý hành chính, mà còn là "đòn bẩy" trực tiếp thúc đẩy phát triển kinh tế địa phương, nâng cao thu nhập cho bà con.

Thông qua mô hình “1+10”, lực lượng đoàn viên thanh niên tích cực hỗ trợ các hộ sản xuất, kinh doanh, chủ homestay ứng dụng công nghệ để quảng bá sản phẩm nông nghiệp địa phương (như mận Tả Van, tương ớt Mường Khương, trà ngô...), kết nối tiêu thụ trên các sàn thương mại điện tử và nền tảng mạng xã hội. Đối với các hộ làm du lịch cộng đồng tại các thôn như Nậm Sắt, Na Quang, việc biết cách chụp ảnh, viết bài đưa thông tin phòng nghỉ lên các trang đặt phòng trực tuyến (OTA), sử dụng mã QR để nhận thanh toán từ du khách... đã giúp nâng cao chuyên nghiệp hóa dịch vụ, thu hút đông đảo du khách trong và ngoài nước.

Mô hình “1+10” còn mang ý nghĩa chiến lược trong việc thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia xây dựng Nông thôn mới nâng cao và Nông thôn mới kiểu mẫu tại Bắc Hà. Cụ thể, kết quả triển khai mô hình là nền tảng quan trọng giúp hoàn thiện tiêu chí Thôn số nâng cao tại thôn Na Quang và hướng tới xây dựng Thôn thông minh tại thôn Nậm Sắt. Việc xây dựng thành công các mô hình điểm này sẽ tạo đà để nhân rộng ra toàn bộ các thôn, bản còn lại trên địa bàn xã.

Để đảm bảo tính hiệu quả và bền vững, Đoàn xã Bắc Hà đã thành lập Ban Điều hành mô hình, tiến hành phân công nhiệm vụ cụ thể cho từng chi đoàn, đoàn trường trực thuộc và tổ chức ký cam kết thực hiện. Theo kế hoạch đặt ra, 100% chi đoàn và đoàn trường trên địa bàn xã sẽ đồng loạt triển khai mô hình, bảo đảm mỗi đoàn viên đều đăng ký và hoàn thành chỉ tiêu hỗ trợ tối thiểu 10 công dân.

Giai đoạn cao điểm của chương trình được triển khai liên tục từ tháng 9 đến tháng 11/2026. Đến tháng 12/2026, Ban Điều hành sẽ tiến hành tổng kết, đánh giá rút kinh nghiệm, đồng thời chuẩn bị các phương án để duy trì, cải tiến và nhân rộng mô hình trong những năm tiếp theo.

Sự ra đời của mô hình "1+10" tại xã Bắc Hà là minh chứng sinh động cho tư duy đổi mới, sáng tạo của lực lượng thanh niên vùng cao. Không cờ đèn kèn trống rầm rộ, chính những buổi hướng dẫn tận tình bên bếp lửa hay tại các gian hàng chợ phiên đã và đang biến những khái niệm công nghệ vốn xa lạ trở thành công cụ quen thuộc hàng ngày của người dân. Hành trình đưa kỹ năng số đến với bà con Bắc Hà không chỉ góp phần thu hẹp khoảng cách vùng miền mà còn đang đặt những gạch đá vững chắc cho một xã hội số, nền kinh tế số phát triển bền vững nơi cao nguyên.