Theo thông tin từ UBND xã Lìa, tỉnh Quảng Trị, những năm gần đây, chuyển đổi số từng bước được địa phương đưa vào đời sống, với mục tiêu giúp người dân, nhất là đồng bào dân tộc thiểu số ở vùng sâu, vùng xa, tiếp cận thuận lợi hơn với các dịch vụ công. Từ những buổi hướng dẫn trực tiếp tại thôn, bản đến việc cầm tay chỉ từng thao tác trên điện thoại, công nghệ đang dần trở nên gần gũi hơn với người dân nơi đây...

Ở một xã vùng cao còn nhiều khó khăn, câu chuyện chuyển đổi số không bắt đầu từ những điều quá lớn. Đó có thể là việc một người dân biết đăng nhập tài khoản VNeID, tự kê khai một biểu mẫu điện tử, tra cứu hồ sơ hoặc theo dõi kết quả giải quyết thủ tục hành chính ngay trên chiếc điện thoại của mình.

TỪ NHỮNG CHIẾC ĐIỆN THOẠI ĐẾN DỊCH VỤ CÔNG TRỰC TUYẾN

Để những thao tác ấy trở nên quen thuộc, xã Lìa đang lựa chọn cách làm gần gũi, sát với thực tế địa bàn. Cán bộ, lực lượng hỗ trợ xuống tận các thôn, bản, hướng dẫn người dân trực tiếp thay vì chỉ tuyên truyền trên giấy tờ hay qua các cuộc họp.

Tại nhiều thôn, bản vùng cao, một thủ tục hành chính vốn quen với việc đi lại trực tiếp nay có thể được thực hiện trên điện thoại thông minh. Tuy nhiên, để người dân tự tin sử dụng dịch vụ công trực tuyến, trước hết phải giúp họ biết bắt đầu từ đâu và thực hiện như thế nào.

Xã Lìa đã triển khai các buổi tuyên truyền, hướng dẫn trực tiếp tại cộng đồng. Nội dung tập trung vào những việc thiết thực như đăng ký, đăng nhập Cổng Dịch vụ công Quốc gia bằng tài khoản VNeID, tìm kiếm thủ tục hành chính, kê khai biểu mẫu điện tử, thanh toán phí, lệ phí và theo dõi tình trạng giải quyết hồ sơ.

Điểm đáng chú ý là người dân không chỉ nghe hướng dẫn mà được thực hành ngay trên điện thoại của mình. Những thao tác còn lúng túng được cán bộ hướng dẫn lại từng bước để người dân có thể tự thực hiện trong những lần sau.

Theo ông Hồ Văn Hóa, Phó Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Lìa, địa phương đã tổ chức hơn 30 buổi tuyên truyền, hướng dẫn về dịch vụ công trực tuyến tại 15/15 thôn, bản. Các buổi tuyên truyền thu hút gần 1.700 lượt người dân tham gia và hỗ trợ thực hiện nhiều hồ sơ thực tế ngay tại chỗ.

Cùng với tuyên truyền trực tiếp, xã Lìa cũng tận dụng hệ thống truyền thanh cơ sở, các nhóm Zalo cộng đồng, video hướng dẫn ngắn và tài liệu trực quan để đưa thông tin đến người dân theo cách dễ tiếp cận hơn.

KIÊN TRÌ ĐỂ NGƯỜI DÂN TỰ TIN TRÊN MÔI TRƯỜNG SỐ

Ở một xã đặc biệt khó khăn, nơi hơn 90% dân số là đồng bào dân tộc thiểu số, khoảng cách số không chỉ nằm ở điều kiện hạ tầng mà còn ở kỹ năng sử dụng công nghệ. Với không ít người dân, việc đăng nhập tài khoản, điền biểu mẫu hay thực hiện một thủ tục trực tuyến vẫn là điều mới mẻ. Bởi vậy, xã Lìa xác định muốn chuyển đổi số đi vào thực chất thì phải có người trực tiếp đồng hành với người dân.

Các Tổ công nghệ số cộng đồng được thành lập và trở thành lực lượng hỗ trợ trực tiếp tại cơ sở. Cùng với đó là sự tham gia của lực lượng Công an, Quân sự xã, Mặt trận, các đoàn thể và phối hợp với Đồn Biên phòng Thanh, Đồn Biên phòng Thuận để tuyên truyền, hướng dẫn người dân.

Ông Trần Đình Dũng, Chủ tịch UBND xã Lìa, cho biết địa phương xác định phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là nhiệm vụ trọng tâm, xuyên suốt. Với đặc thù địa bàn còn nhiều khó khăn, việc sử dụng máy tính, điện thoại thông minh và dịch vụ công trực tuyến của người dân còn hạn chế nên quá trình triển khai cần sự kiên trì và cách làm phù hợp.

Sau thời gian thực hiện, nhận thức của người dân về dịch vụ công trực tuyến đã có chuyển biến. Một số người sau khi được hướng dẫn đã có thể tự đăng nhập hệ thống, kê khai hồ sơ, tra cứu tình trạng giải quyết thủ tục hành chính và theo dõi kết quả xử lý.

Đằng sau những thao tác tưởng như nhỏ ấy là sự thay đổi trong thói quen. Người dân từng bước làm quen với việc giải quyết công việc trên môi trường số, giảm thời gian và công sức đi lại; trong khi cán bộ cơ sở có thêm điều kiện hỗ trợ người dân chủ động tiếp cận các dịch vụ công.

Chuyển đổi số ở Lìa vì thế không bắt đầu bằng những điều quá lớn lao. Đó có thể chỉ là một người dân biết sử dụng VNeID, một hồ sơ được kê khai trực tuyến hay một người biết tự kiểm tra hồ sơ của mình đang được giải quyết đến đâu.

Từ những việc nhỏ ấy, công nghệ đang dần đi vào đời sống vùng cao. Khi người dân có thể tự mình sử dụng các dịch vụ số, khoảng cách giữa khu vực trung tâm và những thôn, bản xa xôi cũng từng bước được thu hẹp.

Con đường chuyển đổi số ở Lìa vẫn còn nhiều việc phải làm. Nhưng từ những buổi hướng dẫn tại cộng đồng, những chiếc điện thoại được mở lên và những thao tác đầu tiên người dân tự thực hiện, một thói quen mới đang dần hình thành. Đó là cách công nghệ trở nên gần gũi hơn với cuộc sống, bắt đầu từ chính những nhu cầu thiết thực của người dân vùng cao.