Đây có thể là một dấu hiệu cho thấy sự bất đồng trong nhóm nền kinh tế này xung quanh vấn đề dư thừa công suất - một nội dung quan trọng liên quan đến chính sách thuế quan của Mỹ...

Vào ngày thứ Sáu (2/10), Văn phòng Đại diện Thương mại Mỹ (USTR) ra tuyên bố cho biết “một số ít” bộ trưởng thương mại thuộc nhóm 20 nền kinh tế phát triển và mới nổi lớn nhất thế giới (G20) đã từ chối lời kêu gọi của Mỹ về việc kiềm chế tình trạng dư thừa công suất công nghiệp và các chính sách "phi thị trường".

Đây có thể là một dấu hiệu cho thấy sự bất đồng trong nhóm nền kinh tế này xung quanh vấn đề dư thừa công suất - một nội dung quan trọng liên quan đến chính sách thuế quan của Mỹ.

Theo hãng tin Reuters, Mỹ - quốc gia giữ chức Chủ tịch G20 năm nay - đưa ra tuyên bố trên một ngày sau cuộc họp bộ trưởng thương mại G20 tại thành phố Milwaukee, bang Wisconsin. Cuộc họp này - diễn ra từ ngày 30/9 đến ngày 1/10 - cho thấy chỉ có hai quốc gia là Mexico và Argentina tham gia ký kết tuyên bố do Mỹ khởi xướng, trong đó kêu gọi tăng cường nỗ lực và hợp tác để loại bỏ hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức khỏi chuỗi cung ứng.

Việc đa số các nước G20 từ chối ủng hộ tuyên bố trên diễn ra sau khi chính quyền Tổng thống Donald Trump áp thuế 10% hoặc 12,5% lên hàng hóa từ 59 quốc gia và vùng lãnh thổ và Liên minh châu Âu (EU), trên cơ sở cáo buộc rằng các đối tác này không thực thi triệt để các biện pháp cấm sử dụng lao động cưỡng bức.

USTR cũng đang tiến hành cuộc điều tra thuế quan thứ hai theo "Mục 301" nhằm vào 16 đối tác thương mại bị cho là có dấu hiệu dư thừa công suất công nghiệp. Nhiều khả năng cuộc điều tra này sẽ dẫn đến việc áp các mức thuế mới trong những tháng tới.

Tuyên bố vừa rồi của USTR không nêu đích danh các quốc gia phản đối tuyên bố về vấn đề dư thừa công suất. Tuy nhiên, Trung Quốc từng phản đối một tuyên bố tương tự của G20 lên án lao động cưỡng bức và các chính sách kinh tế phi thị trường dẫn đến tình trạng xuất khẩu quá mức, tại cuộc họp của các quan chức tài chính G20 diễn ra 1 tháng trước ở bang North Carolina.

"Dự thảo tuyên bố cấp bộ trưởng đã nhận được sự ủng hộ của hầu hết các thành viên, ngoại trừ một số ít kiên quyết bác bỏ việc thiết lập lộ trình hành động chung" nhằm giải quyết vấn đề dư thừa công suất - tuyên bố cho biết. Đồng thời, tuyên bố nói rằng sự phản đối của các quốc gia này đã khiến phía Mỹ "vô cùng thất vọng".

Tình trạng dư thừa công suất công nghiệp và các khoản trợ cấp công nghiệp của Trung Quốc là những chủ đề trọng tâm tại các cuộc họp cấp bộ trưởng G20 do Mỹ chủ trì trong năm nay. Trung Quốc đã bác bỏ cáo buộc cho rằng chính sách công nghiệp của nước này gây ra tình trạng dư thừa công suất, đồng thời cáo buộc các nước phương Tây lợi dụng vấn đề này để biện minh cho các biện pháp bảo hộ thương mại.

Phía Mỹ cho biết các bộ trưởng thương mại G20 đã đạt được sự đồng thuận trong việc lên án hành vi biến thương mại lương thực thành vũ khí. Theo đó, các thành viên nhất trí rằng hoạt động buôn bán lương thực hoặc vật tư nông nghiệp không được phép trở thành công cụ gây sức ép về kinh tế hay chính trị.

Trong tuyên bố chung của G20, các bộ trưởng định nghĩa việc biến lương thực thành vũ khí là các biện pháp nhằm "làm chậm, đình chỉ, ngăn chặn hoặc điều hướng dòng chảy của lương thực và vật tư nông nghiệp" nhằm gây sức ép, qua đó đòi hỏi các nhượng bộ về địa chính trị không liên quan. "Chúng tôi lên án hành vi biến lương thực thành vũ khí, vì điều này gây ra mối đe dọa nghiêm trọng về mặt nhân đạo và kinh tế”, các bộ trưởng thương mại G20 tuyên bố.

Đối mặt sức ép từ Tổng thống Trump, bao gồm cả cảnh báo rằng Mỹ có thể áp lệnh cấm xuất khẩu dầu diesel, các nước thuộc nhóm 7 nền công nghiệp phát triển (G7) vào hôm thứ Sáu đã đồng ý xả khoảng 100 triệu thùng dầu thô và dầu diesel từ dự trữ chiến lược nhằm nỗ lực hạ nhiệt giá dầu diesel tại Mỹ vốn đang ở mức cao kỷ lục.

Hôm thứ Năm, Đại diện Thương mại Mỹ Jamieson Greer cho biết ông không tìm kiếm một tuyên bố chung về chủ đề thảo luận thứ tư của hội nghị bộ trưởng thương mại G20 là cải cách cơ chế "tối huệ quốc" (MFN). Đây là hệ thống thuế quan toàn cầu được công bố công khai và áp dụng vô điều kiện, vốn là nền tảng hoạt động của Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO). Các mức thuế MFN đã định hình hệ thống thương mại toàn cầu kể từ sau Chiến tranh Thế giới thứ hai.

Ông Greer lập luận rằng nguyên tắc MFN đã bị các nền kinh tế không vận hành theo cơ chế thị trường như Trung Quốc - một quốc gia thực hiện trợ cấp công nghiệp - lợi dụng, trong khi cơ chế này lại không cho phép áp dụng các biện pháp đối xử khác biệt đối với những quốc gia đó.

Tuyên bố của USTR cho biết một số thành viên G20 đã bày tỏ sẵn sàng xem xét việc điều chỉnh quy chế MFN, bao gồm việc mở rộng các trường hợp ngoại lệ đối với nguyên tắc này và đưa ra các cách giải thích pháp lý mới nhằm tạo điều kiện sử dụng rộng rãi hơn các ngoại lệ hiện có.