Nga đã áp lệnh cấm xuất khẩu dầu diesel đối với các nhà sản xuất ở nước này từ tháng 7, và Mỹ cũng đang cân nhắc đưa ra lệnh cấm tương tự...

Ngày 30/9, Chính phủ Nga công bố gia hạn lệnh cấm xuất khẩu phần lớn mặt hàng dầu diesel đến hết tháng 10 - một động thái khiến thị trường diesel toàn cầu càng thêm thắt chặt trong bối cảnh nhu cầu tăng cao trước mùa đông ở bán cầu Bắc và Mỹ cũng đang cân nhắc biện pháp tương tự.

Nga đã áp lệnh cấm xuất khẩu dầu diesel đối với các nhà sản xuất ở nước này từ tháng 7, khi một loạt các cuộc tấn công của Ukraine nhằm vào các nhà máy lọc dầu Nga khiến công suất chế biến dầu của nước này giảm xuống mức thấp nhất trong nhiều năm. Các biện pháp hạn chế xuất khẩu này - theo dự kiến lúc đầu sẽ chỉ kéo dài vài tuần - sau đó đã được gia hạn đến hết tháng 8 và tiếp tục kéo dài đến cuối tháng 9 khi các cuộc tấn công của Ukraine vẫn tiếp diễn.

"Quyết định này được đưa ra nhằm hỗ trợ sự ổn định của thị trường nhiên liệu trong nước, đồng thời tính đến nhu cầu cao hơn đối với nhiên liệu động cơ trong mùa thu hoạch”, một tuyên bố của Chính phủ Nga cho biết. Lệnh cấm xuất khẩu phần lớn các loại nhiên liệu tàu biển cũng được gia hạn đến hết tháng 10.

Trước khi các biện pháp hạn chế được áp dụng và Ukraine thực hiện các cuộc tấn công dữ dội vào các nhà máy lọc dầu của Nga, Nga chiếm khoảng 10% nguồn cung dầu diesel vận chuyển bằng đường biển trên toàn cầu. Việc rút bỏ khối lượng lớn này khỏi thị trường đã làm trầm trọng thêm tác động từ sự gián đoạn dòng chảy nhiên liệu qua eo biển Hormuz, đẩy giá dầu diesel - loại nhiên liệu vốn được sử dụng cho xe tải, máy móc nông nghiệp và các ngành công nghiệp trên toàn thế giới - tăng cao.

Khi giá diesel tại các trạm bơm ở Mỹ chạm mức kỷ lục trong thời gian gần đây, Tổng thống Donald Trump đã cân nhắc việc cấm xuất khẩu diesel từ Mỹ. Các nhà phân tích cảnh báo rằng một lệnh cấm như vậy của Mỹ có thể khiến giá nhiên liệu ở các thị trường khác tăng dữ dội thêm, đặc biệt là tại châu Âu.

Dữ liệu do hãng tin Bloomberg tổng hợp cho thấy mức chênh lệch giá giữa dầu diesel và dầu thô tại châu Âu hiện ở mức khoảng 82 USD/thùng. Con số này cao hơn nhiều so với mức khoảng 28 USD/thùng vào cuối tháng 2, thời điểm trước khi Mỹ và Israel phát động cuộc chiến chống Iran và Ukraine đẩy mạnh các cuộc tấn công vào các nhà máy lọc dầu của Nga.

Đầu tháng này, ông Trump đã đổ lỗi cho cuộc xung đột Nga-Ukraine là nguyên nhân gây ra tình trạng tăng giá dầu diesel, đồng thời cho biết Moscow và Kyiv đã đồng ý ngừng tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng của nhau. Tuy nhiên, không bên nào xác nhận thỏa thuận ngừng bắn như vậy, và các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng năng lượng vẫn tiếp diễn sau đó.

Cuối tuần trước, ông Trump cho biết ông đang xem xét "rất nghiêm túc" việc thực hiện lệnh cấm xuất khẩu dầu diesel, trong bối cảnh ông chịu áp lực ngày càng lớn về việc kiềm chế giá nhiên liệu trong nước trước thềm cuộc bầu cử Quốc hội giữa nhiệm kỳ vào đầu tháng 11.

Theo nghiên cứu từ công ty Oxford Economics và ngân hàng Goldman Sachs, giá dầu diesel tại châu Âu có thể tăng tới 50% nếu Mỹ cấm xuất khẩu loại nhiên liệu này và khu vực này có thể phải sử dụng đến nguồn dự trữ khẩn cấp.

Canada cũng đã lên tiếng bày tỏ lo ngại về khả năng Mỹ cấm xuất khẩu dầu diesel.

Bộ trưởng Bộ Năng lượng Canada Tim Hodgson ngày 30/9 cho biết nước này đã có các phương án dự phòng cho tình trạng gián đoạn nguồn cung dầu diesel, bao gồm cả khả năng Mỹ cấm xuất khẩu loại nhiên liệu này.

Do Canada là nước xuất khẩu ròng dầu diesel, nên "trong tình huống cấp bách, chúng tôi hoàn toàn có thể xoay xở được”, Bloomberg dẫn lời ông Hodgson trong một cuộc trả lời phỏng vấn tại Vancouver. Ông cũng bày tỏ sự ủng hộ đối với quan điểm của Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright - người trong tháng 9 vừa qua từng nhận định rằng việc áp lệnh cấm xuất khẩu dầu diesel sẽ không mang lại hiệu quả.

"Khi trao đổi với những người am hiểu sâu sắc về vấn đề này tại Mỹ, chẳng hạn như Bộ trưởng Wright, chúng tôi nhận thấy sự đồng thuận rằng biện pháp đó sẽ không mang lại lợi ích gì”, ông Hodgson chia sẻ.

Vị Bộ trưởng cho biết mặc dù giá nhiên liệu tại các trạm bán lẻ ở Canada đang ở mức cao, nhưng nước này không gặp tình trạng thiếu hụt do gián đoạn nguồn cung - vấn đề đã khiến nhiều quốc gia khác phải áp dụng các biện pháp kiểm soát nhu cầu, chẳng hạn như đóng cửa nhà máy.

Ông Hodgson cũng bày tỏ hy vọng sẽ thúc đẩy sự mở rộng mạnh mẽ của ngành công nghiệp năng lượng và hoạt động xuất khẩu năng lượng của Canada. Ông cho biết chiến lược của Thủ tướng Mark Carney nhằm đưa Canada trở thành "siêu cường năng lượng" và một đối tác tin cậy càng được củng cố thêm bởi tình trạng gián đoạn và thiệt hại nguồn cung do các cuộc xung đột toàn cầu gây ra.

"Sự quan tâm từ các khách hàng tiềm năng trên khắp thế giới đang ngày càng gia tăng," ông Hodgson nói.

Những phát biểu này được ông Hudson đưa ra sau khi có thông báo rằng cơ sở xuất khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) lớn nhất của Canada sẽ tăng gấp đôi công suất để đẩy mạnh cung cấp cho các khách hàng châu Á.