EU đã giảm dần nhập khẩu năng lượng từ Nga kể từ khi chiến tranh giữa Nga và Ukraine nổ ra vào năm 2022...

Nỗ lực của Liên minh châu Âu (EU) nhằm thoát khỏi sự phụ thuộc vào dầu thô và khí đốt của Nga đang chững lại, đúng vào thời điểm khối gồm 27 quốc gia này chuẩn bị bước vào mùa đông với lượng khí đốt dự trữ thấp bất thường - các nhà kiểm toán nhận định trong một báo cáo gần đây.

Theo tin từ hãng tin Reuters, báo cáo của Tòa án Kiểm toán châu Âu (ECA) vào tuần trước cho biết EU chưa đầu tư đủ mức cần thiết để đạt được mục tiêu thay thế hoàn toàn năng lượng Nga bằng các nguồn cung nhiên liệu hóa thạch đa dạng, cũng như để mở rộng năng lượng tái tạo và cơ sở hạ tầng lưới điện nhằm tăng cường luân chuyển năng lượng giữa các nước thành viên trong những năm tới.

EU đã giảm dần nhập khẩu năng lượng từ Nga kể từ khi chiến tranh giữa Nga và Ukraine nổ ra vào năm 2022. Thông qua các biện pháp trừng phạt nhằm vào dầu thô vận chuyển bằng đường biển của Nga, EU đã loại bỏ gần như hoàn toàn việc nhập khẩu dầu thô từ nước này. Cùng với đó, tỷ trọng khí đốt nhập khẩu từ Nga vào EU hiện chỉ còn 12%, giảm mạnh so với mức 45% trước năm 2022.

Tuy nhiên, các kiểm toán viên cho rằng kế hoạch từ bỏ năng lượng Nga của EU "đang chững lại đúng lúc an ninh năng lượng châu Âu phải đối mặt với những mối đe dọa mới từ tình trạng bất ổn ở Trung Đông".

Ở thời điểm hiện tại, châu Âu đang gặp khó khăn trong việc lấp đầy các kho dự trữ khí đốt trước thềm mùa đông, do xung đột quân sự ở Vùng Vịnh gây áp lực lên nguồn cung toàn cầu. Dữ liệu từ tổ chức Gas Infrastructure Europe (GIE) cho thấy các kho dự trữ khí đốt của EU hiện chỉ đạt 67% công suất, thấp hơn nhiều so với mức 80% ghi nhận cùng kỳ năm ngoái.

Giới chuyên gia cảnh báo tình trạng này có thể khiến các quốc gia châu Âu đối mặt với nguy cơ giá khí đốt tăng mạnh trong mùa đông tới, nhất là với lộ trình loại bỏ khí đốt Nga của EU bao gồm lệnh cấm nhập khẩu khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) từ Nga kể từ ngày 1/1/2027.

Các kiểm toán viên nhận định rằng việc EU thay thế được một phần khí đốt Nga là nhờ thời tiết ấm hơn và giá năng lượng cao làm giảm nhu cầu tiêu thụ, chứ không hẳn nhờ vào các biện pháp chính sách. Họ khuyến nghị Brussels cần can thiệp mạnh mẽ hơn để đảm bảo các quốc gia tiếp tục thực hiện đúng lộ trình loại bỏ nguồn cung từ Nga.

Người phát ngôn của Ủy ban châu Âu (EC) cho biết các hành động và nguồn tài chính của EU đã thúc đẩy tiến độ các dự án năng lượng tái tạo, đồng thời góp phần cắt giảm mạnh lượng khí đốt nhập khẩu từ Nga."Ủy ban sẽ theo sát việc thực hiện các khuyến nghị của ECA”, người phát ngôn cho biết thêm.

Ban đầu, EC ước tính kế hoạch chấm dứt sự phụ thuộc vào năng lượng Nga sẽ cần khoản đầu tư 300 tỷ euro và đã bố trí nguồn vốn này từ ngân sách EU. Tuy nhiên, các quốc gia cho đến nay mới chỉ cam kết giải ngân 54,3 tỷ euro trong số đó. Theo các kiểm toán viên, điều này cho thấy EC đã ước tính sai nhu cầu đầu tư, hoặc các quốc gia đang gặp khó khăn trong việc triển khai kế hoạch.

Giá khí đốt giao sau trên sàn TTF ở Hà Lan hiện ở mức 80 euro/MWH, tăng gấp 2,5 lần so với cùng kỳ năm ngoái và cao nhất kể từ cuối năm 2022.

Vào giữa tuần trước, người phát ngôn Điện Kremlin, ông Dmitry Peskov, cho rằng châu Âu đang tự gây thiệt hại cho chính mình khi mua khí đốt giá cao trên thị trường giao ngay thay vì chọn các nguồn cung rẻ hơn từ Nga.

"Tất nhiên, người châu Âu nên tìm kiếm các nguồn năng lượng rẻ hơn. Khí đốt Nga, dù là khí đốt qua đường ống hay LNG lẽ ra đã có thể trở thành lựa chọn rẻ hơn cho họ từ lâu”, ông Peskov nói trong một cuộc họp báo thường kỳ.

Ngân hàng HSBC dự báo đến ngày 1/11, lượng khí đốt dự trữ của châu Âu sẽ đạt mức 73%, song đây vẫn là mức thấp nhất ghi nhận vào thời điểm này trong năm kể từ khi dữ liệu bắt đầu được thu thập vào năm 2009.

Theo ước tính của Reuters, xuất khẩu khí đốt qua đường ống từ Nga sang châu Âu đã giảm 44% trong năm ngoái xuống còn 18 tỷ mét khối, mức thấp nhất kể từ giữa thập niên 1970, sau khi đường ống trung chuyển khí đốt Nga qua Ukraine bị đóng cửa.

Xuất khẩu khí đốt qua đường ống từ Nga sang châu Âu từng đạt đỉnh ở mức khoảng 180 tỷ mét khối mỗi năm vào các năm 2018 và 2019.

Các vụ nổ trên hệ thống đường ống dẫn khí đốt dưới biển Nord Stream vào năm 2022 cũng đã làm hạn chế hoạt động xuất khẩu khí đốt của Nga sang châu Âu. Một nhánh của đường ống Nord Stream 2 nằm dưới Biển Baltic hiện vẫn còn nguyên vẹn, không bị hư hại, nhưng đường ống này chưa bao giờ được đưa vào hoạt động thương mại.

Ông Peskov phát biểu: "Tất nhiên là châu Âu đã có thể sử dụng đường ống Nord Stream từ lâu rồi. Một trong các nhánh đường ống vẫn còn nguyên vẹn và có thể vận hành, đồng thời có thể được đưa trở lại hoạt động một cách rất nhanh chóng”.