Ngành xây dựng trước cuộc chuyển đổi công nghệ mới

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Phạm Minh Hà yêu cầu cần có thêm những kết quả nghiên cứu về công nghệ mới, vật liệu và kết cấu mới, cũng như các thiết bị, giải pháp kỹ thuật tốt hơn trong bối cảnh Việt Nam đang và sẽ triển khai nhiều công trình hạ tầng lớn...

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Phạm Minh Hà. Ảnh: Bạch Dương.
Thứ trưởng Bộ Xây dựng Phạm Minh Hà. Ảnh: Bạch Dương.

Ngày 16/11/2026, trong khuôn khổ chuỗi sự kiện khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, Bộ Xây dựng khai mạc Triển lãm sản phẩm khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo ngành Xây dựng.

Phát biểu khai mạc, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Phạm Minh Hà cho hay trong những năm tới, ngành xây dựng sẽ tiếp tục triển khai nhiều công trình, dự án lớn liên quan đến các lĩnh vực như đường sắt tốc độ cao, đường sắt đô thị, sân bay, bến cảng và nhiều dự án hạ tầng quan trọng khác.

Những công trình này đòi hỏi trình độ kỹ thuật và công nghệ xây dựng ngày càng cao, hiện đại, đồng thời phải bảo đảm chất lượng, tiến độ và hiệu quả đầu tư.

Bên cạnh đó, công tác quản lý quy hoạch, phát triển đô thị, nhà ở, hệ thống giao thông và kết cấu hạ tầng cũng đặt ra yêu cầu phải đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, khai thác dữ liệu hiệu quả hơn nhằm nâng cao chất lượng quản lý, điều hành, phục vụ tốt hơn người dân và doanh nghiệp.

Vì vậy, nghiên cứu, ứng dụng khoa học, công nghệ và thúc đẩy chuyển đổi số có ý nghĩa thiết thực đối với ngành xây dựng.

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Phạm Minh Hà nhấn mạnh cần có thêm những kết quả nghiên cứu về công nghệ mới, vật liệu và kết cấu mới, cũng như các thiết bị, giải pháp kỹ thuật tốt hơn. Đồng thời, cần nâng cao năng lực của doanh nghiệp và đội ngũ nhân lực hoạt động trong lĩnh vực xây dựng.

Việt Nam phấn đấu đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026-2030 và những năm tiếp theo. Để hiện thực hóa mục tiêu này, khoa học, công nghệ và chuyển đổi số có vai trò đặc biệt quan trọng đối với tăng trưởng của từng ngành, từng lĩnh vực.

Trong thời gian qua, Bộ Xây dựng đã có những bước chuẩn bị quan trọng về thể chế, tiêu chuẩn, dữ liệu. Năng lực của các doanh nghiệp trong nước cũng từng bước được nâng cao.

Tuy nhiên, tại Hội nghị sơ kết 9 tháng đầu năm 2026, Bộ Xây dựng cũng nhận định rằng, bên cạnh những kết quả tích cực đã đạt được, việc triển khai công nghệ chiến lược, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trong toàn ngành vẫn đang ở giai đoạn đầu. Nhiều kết quả nghiên cứu chưa được đưa vào ứng dụng trong thực tiễn.

Trong khi đó, ông Nguyễn Mạnh Thắng, Phó Cục trưởng Cục Đường bộ Việt Nam, cho hay Kết luận số 18 đặt ra yêu cầu tập trung mọi nguồn lực, đẩy mạnh phát triển kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại, hướng tới mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số.

Nghị quyết số 57-NQ/TW xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là đột phá chiến lược hàng đầu nhằm nâng cao năng suất.

"Trên cơ sở đó, yêu cầu hành động của chúng tôi là chuyển đổi mạnh mẽ từ mô hình quản lý truyền thống sang mô hình quản lý dựa trên tri thức, công nghệ và dữ liệu số", ông Thắng nhấn mạnh. 

Hiện nay, vận tải đường bộ chiếm 75,4% thị phần vận tải hàng hóa, với mức tăng trưởng gần 20%. Đối với vận tải hành khách, đường bộ chiếm tới 91,8% thị phần, mức tăng trưởng đạt 18%.

Về quy mô quản lý, hiện nay cả nước có khoảng 600.000 km đường bộ, trong đó có 26.452 km quốc lộ và 3.345 km đường cao tốc; còn lại là đường địa phương và các tuyến đường chuyên dùng khác.

Trước năm 2021, cả nước mới có khoảng 1.100 km đường cao tốc. Đến cuối năm 2025, con số này đã tăng lên khoảng 3.000 km. Mục tiêu đến năm 2030 là cả nước có 5.000 km đường cao tốc.

Để triển khai các nhiệm vụ nêu trên, Phó Cục trưởng Cục Đường bộ Việt Nam cho biết tập trung vào ba trụ cột chiến lược, hướng tới chuyển đổi từ mô hình quản lý truyền thống sang mô hình quản lý thông minh dựa trên dữ liệu số.

Trụ cột thứ nhất là tăng cường ứng dụng công nghệ mới, vật liệu mới và vật liệu thân thiện với môi trường.

Trụ cột thứ hai là xây dựng cơ sở dữ liệu đường bộ quốc gia và đẩy mạnh quản lý số.

Trụ cột thứ ba là phát triển giao thông thông minh (ITS), thu phí điện tử không dừng và kiểm soát tải trọng xe.

Đối với trụ cột thứ nhất, Cục Đường bộ Việt Nam đã ứng dụng các loại vật liệu tái chế trong xây dựng và bảo trì đường bộ, như nhựa đường đã qua khai thác, sử dụng; tận dụng phế thải công nghiệp và vật liệu thải để tái chế thành vật liệu làm móng, mặt đường. Trong đó, tỷ lệ sử dụng bê tông nhựa tái chế có thể đạt tới 75%.

Ông Thắng cho biết giải pháp này giúp hạn chế khai thác đá tự nhiên, tiết kiệm năng lượng và bảo vệ môi trường. Giải pháp khác là ứng dụng bê tông tính năng siêu cao UHPC. Công nghệ này đã được sử dụng trong dự án sửa chữa mặt cầu Thăng Long. Đến nay, sau hơn 6 năm đưa vào sử dụng, công trình vẫn bảo đảm yêu cầu về độ bền.

Việc ứng dụng UHPC giúp tăng tuổi thọ công trình và rút ngắn thời gian sửa chữa. Sau khi áp dụng thành công, trong thời gian tới, chúng tôi định hướng sử dụng vật liệu này trong chế tạo các dầm cầu có khẩu độ lớn. Hiện nay, chiều dài dầm cầu lớn nhất được đề cập là khoảng 40 m, nhưng với công nghệ UHPC, có thể nâng lên khoảng 60 m.

Đối với mặt đường bê tông nhựa sau khoảng 5-7 năm khai thác, nhựa đường thường bắt đầu lão hóa, do đó, việc sử dụng công nghệ này để chủ động bảo trì, phòng ngừa hư hỏng, kéo dài tuổi thọ kết cấu áo đường mềm và giảm phát thải khí nhà kính.

Phó Cục trưởng Cục Đường bộ Việt Nam cũng cho biết trong thời gian tới sẽ tăng cường sử dụng thiết bị bay không người lái (UAV) để khảo sát các khu vực có nguy cơ sạt lở cao.

Đặc biệt, tại những vị trí đèo cao, địa hình hiểm trở, khó tiếp cận, UAV sẽ hỗ trợ phát hiện sớm nguy cơ, qua đó có giải pháp xử lý kịp thời.

Ông Thắng báo cáo đối với việc xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia, hiện nay,  đã hoàn thành việc chuẩn hóa và làm sạch dữ liệu, với tỷ lệ đồng bộ đạt 99%; theo số liệu cập nhật thực tế, tỷ lệ này hiện đã đạt 100%. Kết quả vượt 19% so với chỉ tiêu đề ra và hoàn thành sớm hơn tiến độ quy định.

Trong đó, dữ liệu tập trung trước hết vào hệ thống đường cao tốc và quốc lộ. Đối với các tuyến đường địa phương, chúng tôi sẽ tiếp tục phối hợp chuẩn hóa, làm sạch và đồng bộ dữ liệu trong thời gian tới.

Đại diện Cục cũng cho biết hiện đang ứng dụng AI trong bảo trì đường bộ. "Trước mắt, chúng tôi sẽ sử dụng các thiết bị khảo sát chuyên dụng để đo đạc những chỉ số cơ bản của mặt đường như độ bằng phẳng, độ hằn vệt bánh xe và mức độ nứt vỡ bề mặt. Những dữ liệu này sẽ được xây dựng thành cơ sở dữ liệu phục vụ công tác đánh giá hiện trạng và lập kế hoạch sửa chữa theo quy định", ông Thắng cho hay. 

Bên cạnh đó, AI sẽ được ứng dụng để dự báo quá trình suy giảm chất lượng mặt đường. Nếu thực hiện bảo trì sớm và phòng ngừa tốt, có thể giảm đáng kể chi phí đại tu công trình.

Cục Đường bộ Việt Nam cũng đã ứng dụng mô hình 3D trong quản lý, khai thác công trình cầu, điển hình là mô hình cầu dây văng. Thông qua hệ thống cảm biến, các thông số của công trình được theo dõi theo thời gian thực, giúp nâng cao hiệu quả giám sát và quản lý khai thác.

Đối với trụ cột thứ ba, Cục tập trung triển khai và vận hành khung kiến trúc giao thông thông minh quốc gia (ITS).

Hiện nay, Cục Đường bộ Việt Nam đang vận hành, khai thác các trung tâm điều hành trên tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông, đồng thời triển khai hệ thống thu phí điện tử giao thông đường bộ.

Việc ứng dụng hệ thống giao thông thông minh (ITS) trong quản lý giao thông cho phép tự động phát hiện sự cố, rút ngắn 35-45% thời gian phát hiện và xử lý sự cố. Hệ thống còn hỗ trợ cảnh báo từ xa thông qua biển báo điện tử VMS, giúp các đơn vị quản lý và bảo trì chủ động ứng phó với những tình huống phát sinh.

Trong giai đoạn 2026-2030, Cục Đường bộ Việt Nam định hướng phát triển hệ thống quản lý thông minh, hướng tới mục tiêu quản lý 5.000 km đường cao tốc bằng công nghệ giao thông thông minh, góp phần thúc đẩy tăng trưởng hai con số.

Còn thiếu chia sẻ dữ liệu giữa các doanh nghiệp để chống lừa đảo trực tuyến

Lãnh đạo doanh nghiệp nhiều lĩnh vực cùng chỉ ra điểm nghẽn trong công tác phòng, chống lừa đảo trực tuyến, đó là tội phạm phải thực hiện nhiều bước để lừa nạn nhân, nhưng các tổ chức trung gian lại thiếu sự kết nối, dù mỗi đơn vị đều có hệ thống giám sát, dữ liệu và biện pháp xử lý riêng...

Đào tạo nhân lực công nghệ qua thực hành từ bậc phổ thông để làm chủ tự động hóa

Làn sóng ứng dụng trí tuệ nhân tạo và robot trong sản xuất đang đặt ra yêu cầu cấp thiết về nguồn nhân lực công nghệ cao. Để đáp ứng nhu cầu thực tiễn và hiện thực hóa các mục tiêu chuyển đổi số quốc gia, giáo dục cần chuyển dịch mạnh mẽ từ truyền thụ lý thuyết sang thực hành, hình thành tư duy công nghệ xuyên suốt cho người học ngay từ bậc phổ thông...

Báo cáo tình hình kinh tế - xã hội 10 tháng đầu năm 2026 ghi nhận nhiều con số kỷ lục. Tổng kim ngạch xuất nhập khẩu lần đầu tiên vượt mốc 1.000 tỷ USD, vốn FDI đăng ký đạt mức cao nhất kể từ năm 2009 đến nay (54,85 tỷ USD), vốn FDI thực hiện cũng đạt mức cao nhất trong 5 năm qua (24,08 tỷ USD). Cùng với sự phục hồi mạnh mẽ của sản xuất công nghiệp, bán lẻ và du lịch, nền kinh tế Việt Nam đang chứng tỏ đà tăng trưởng vững chắc…

Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI

Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI

Kỳ họp thứ 2, Quốc hội khoá XVI dự kiến kéo dài 28 ngày bắt đầu từ 17/10/2026. Kỳ họp với khối lượng công việc lớn, dự kiến xem xét, thông qua 43 luật, nghị quyết quy phạm pháp luật và quyết định...

Việt Nam: Khát vọng quốc gia biển mạnh

Việt Nam: Khát vọng quốc gia biển mạnh

Yêu cầu cốt lõi mà Nghị quyết 20 đặt ra là phải biến nước ta từ một quốc gia có biển thành một quốc gia biển mạnh, với kinh tế biển phát triển hiện đại, có năng lực cạnh tranh cao, đồng thời giữ vững...

VnEconomy Interactive

VnEconomy Interactive

Interactive là một sản phẩm báo chí mới của VnEconomy vừa được ra mắt bạn đọc từ đầu tháng 3/2023 đã gây ấn tượng mạnh với độc giả bởi sự mới lạ, độc đáo. Đây cũng là sản phẩm độc quyền chỉ có trên...

VnEconomy
VnEconomy