Nghệ An: Từ lợi thế hạ tầng đến mục tiêu trung tâm logistics Bắc Trung bộ

UBND tỉnh Nghệ An vừa tổ chức cuộc họp để nghe và cho ý kiến vào dự thảo Đề án “Phát triển tỉnh Nghệ An thành trung tâm logistics của vùng Bắc Trung bộ đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”. Đây được xem là bước cụ thể hóa các định hướng chiến lược của Trung ương, đồng thời tháo gỡ những điểm nghẽn lâu nay trong hoạt động logistics trên địa bàn tỉnh và khu vực.

NGUỒN HÀNG DỒI DÀO, CHI PHÍ LOGISTICS CÒN CAO

Nghệ An hiện là tỉnh có diện tích lớn thứ 4 cả nước, với hơn 16.490 km², dân số gần 3,4 triệu người. Tỉnh giữ vị trí chiến lược quan trọng khi vừa là cửa ngõ kết nối Bắc Lào, Đông Bắc Thái Lan ra biển, vừa nằm trên trục giao thương Bắc – Nam. Đây là lợi thế nổi bật để hình thành một trung tâm logistics quy mô vùng.

Nằm tại trung điểm giữa Hà Nội và Đà Nẵng, Nghệ An sở hữu hệ thống giao thông tương đối đồng bộ gồm cao tốc Bắc – Nam, quốc lộ 1A, các tuyến quốc lộ 7, 46, 48, đường sắt Bắc – Nam, cảng Cửa Lò, sân bay quốc tế Vinh và các cửa khẩu Nậm Cắn, Thanh Thủy, Thông Thụ. Những yếu tố này tạo nền tảng thuận lợi cho việc phát triển logistics đa phương thức.

Cùng với hạ tầng giao thông, hệ thống khu công nghiệp và khu kinh tế trên địa bàn tỉnh đang tạo ra nguồn hàng hóa lớn cho hoạt động logistics. Các khu công nghiệp như VSIP Nghệ An, WHA, Khu kinh tế Đông Nam, Hoàng Mai, Đông Hồi, Nam Cấm được định hướng phát triển logistics công nghiệp và logistics xuất khẩu.

Bên cạnh đó, khu vực Nghĩa Đàn – Quỳnh Lưu – Diễn Châu là trung tâm nông nghiệp, thủy sản của tỉnh, với nhu cầu lớn về logistics nông nghiệp và logistics lạnh, nhất là bảo quản và vận chuyển sản phẩm có giá trị gia tăng cao.

Tuy nhiên, chi phí logistics của Nghệ An và toàn vùng Bắc Trung bộ hiện vẫn ở mức cao, khoảng 18–21% doanh thu. Nguyên nhân chủ yếu do thiếu trung tâm logistics tích hợp quy mô lớn, hệ thống kho bãi còn nhỏ lẻ, chưa hình thành cảng cạn và ga hàng hóa tầm vùng, khả năng kết nối liên phương thức còn hạn chế. Cảng Cửa Lò hiện cũng chưa được container hóa mạnh, làm giảm hiệu quả khai thác.

Trong bối cảnh đó, việc đầu tư xây dựng các trung tâm logistics được xác định là yêu cầu cấp thiết nhằm giảm chi phí cho doanh nghiệp, nâng cao năng lực cạnh tranh và tăng khả năng kết nối hàng hóa của Nghệ An với khu vực và quốc tế.

HÌNH THÀNH MẠNG LƯỚI LOGISTICS CẤP VÙNG

Đề án phát triển Nghệ An thành trung tâm logistics vùng Bắc Trung bộ bám sát Nghị quyết số 39-NQ/TW của Bộ Chính trị và Quy hoạch tổng thể quốc gia. Theo đó, Nghệ An được xác định là trung tâm thương mại – logistics của vùng, gắn với các hành lang kinh tế Bắc – Nam và Đông – Tây.

Trung tâm logistics cấp vùng dự kiến đặt tại Khu kinh tế Đông Nam – Cửa Lò, với quy mô khoảng 30–50 hecta, phục vụ toàn vùng Bắc Trung bộ và Bắc Lào. Đồng thời, hình thành các trung tâm logistics vệ tinh tại VSIP Nghệ An (logistics công nghiệp, thương mại điện tử), Đông Hồi – Hoàng Mai (logistics hàng rời, vật liệu xây dựng) và Nghĩa Đàn gắn với logistics nông nghiệp, logistics lạnh.

Mục tiêu đến năm 2030, có khoảng 60–70% hàng hóa thông qua cảng Cửa Lò và Đông Hồi được xử lý qua hệ thống logistics; chi phí logistics nội tỉnh giảm 15–20%. Sản lượng hàng container qua Nghệ An đạt khoảng 250.000 TEU mỗi năm; tỷ lệ doanh nghiệp sử dụng dịch vụ logistics thuê ngoài tăng lên trên 55%.

Tổng mức đầu tư dự kiến cho việc xây dựng Trung tâm logistics khoảng 18.800–21.300 tỷ đồng, từ nguồn ngân sách Nhà nước và xã hội hóa.

Tại cuộc họp, các đại biểu đã cho ý kiến vào thực trạng, quy hoạch, kết nối giao thông và lộ trình thực hiện Đề án; đề nghị đơn vị tư vấn cập nhật đầy đủ các quy hoạch liên quan, tận dụng hệ thống cảng biển hiện có và nghiên cứu chính sách thu hút nguồn hàng.

Kết luận cuộc họp, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Nghệ An Phùng Thành Vinh đề nghị đơn vị tư vấn tiếp thu đầy đủ ý kiến, rà soát cơ sở pháp lý, đánh giá đúng hiện trạng hạ tầng, làm rõ các hạn chế để Đề án có tính khả thi cao. Đồng thời, nghiên cứu lựa chọn vị trí đầu tư hợp lý, tiến độ linh hoạt, đề xuất chính sách thuế, phí phù hợp, bảo đảm mức độ số hóa logistics theo đúng quy định và có tính cập nhật, gắn kết hiệu quả với hệ thống giao thông và cửa khẩu trên địa bàn.