Ngân hàng Trung ương Trung Quốc (PBOC) đã liên tục mua ròng vàng trong 23 tháng qua, đồng thời nước này cũng đang nhập khẩu vàng với khối lượng lớn chưa từng thấy...

Theo giới phân tích, xu hướng mua vàng mạnh mẽ của Trung Quốc phản ánh nỗ lực của Bắc Kinh nhằm giảm sự phụ thuộc vào đồng USD, cũng như việc các hộ gia đình nước này thiếu các kênh đầu tư an toàn thay thế. Nhu cầu vàng của Trung Quốc được dự báo sẽ tiếp tục duy trì ở mức cao trong bối cảnh nền kinh tế lớn thứ hai thế giới đang gặp nhiều khó khăn.

Số liệu chính thức được công bố gần đây cho thấy PBOC đã bổ sung khoảng 23 tấn vàng vào dự trữ ngoại hối trong tháng 9. Đây là mức mua ròng vàng hàng tháng lớn nhất của PBOC trong gần 3 năm qua, đồng thời kéo dài chuỗi tháng mua ròng vàng của cơ quan này lên 23 tháng, dài nhất kể từ ít nhất năm 2015.

Cùng với đó, các hộ gia đình và doanh nghiệp Trung Quốc cũng đang tìm đến vàng như một “hầm trú ẩn” khi nền kinh tế tăng trưởng chậm lại và cuộc khủng hoảng bất động sản kéo dài. Dữ liệu hải quan cho thấy Trung Quốc đã chi số tiền kỷ lục 158,8 tỷ USD để nhập khẩu hơn 1.000 tấn vàng trong 8 tháng đầu năm 2026. Con số này vượt xa mức 96,5 tỷ USD cho 886 tấn vàng được nhập khẩu trong cả năm 2025.

Trao đổi với hãng tin CNBC, ông Aakash Doshi - Giám đốc chiến lược về vàng tại công ty State Street Investment Management - nhấn mạnh rằng khối lượng vàng nhập khẩu phục vụ nhu cầu tiêu dùng tại Trung Quốc đã đạt mức kỷ lục trong 8 tháng đầu năm nay. Ông chỉ ra rằng việc giá vàng ở Trung Quốc nới rộng chênh lệch với giá vàng quốc tế là dấu hiệu cho thấy "nhu cầu theo mùa vụ vào mùa đông đang mạnh mẽ hơn".

Việc Trung Quốc đẩy mạnh tích trữ vàng, cả ở khu vực chính thức và tư nhân, diễn ra trong bối cảnh giá vàng thế giới đi xuống. Sau khi lập kỷ lục mọi thời đại ở mức gần 5.600 USD/oz vào cuối tháng 1 năm nay, giá vàng hiện đã giảm về vùng 4.100 USD/oz.

Ông Doshi dự báo trong thời gian từ nay đến cuối quý 1/2027, giá vàng sẽ tăng lên mức 4.750 - 5.500 USD/oz, một phần nhờ lực cầu mạnh từ Trung Quốc.

Theo ông Carsten Menke, chuyên gia phân tích tại công ty Julius Baer Group, động cơ chính của việc PBOC tăng dự trữ vàng mang tính chính trị. Ông chỉ ra "việc đồng USD bị biến thành công cụ gây sức ép và mong muốn giảm sự phụ thuộc vào trái phiếu kho bạc Mỹ như một loại tài sản dự trữ".

Các chính phủ phương Tây đã đóng băng tài sản dự trữ của Ngân hàng Trung ương Nga (CBR) sau khi chiến tranh Nga - Ukraine nổ ra vào năm 2022, qua đó cho thấy các khoản dự trữ của một quốc gia cất ở nước ngoài có thể trở thành mục tiêu phong tỏa vào những thời điểm căng thẳng địa chính trị. Trái lại, dự trữ vàng được cất ở chính quốc gia sở hữu vẫn được bảo toàn.

Theo dữ liệu từ Bộ Tài chính Mỹ, Trung Quốc đã giảm lượng nắm giữ trái phiếu chính phủ Mỹ xuống mức thấp nhất trong 18 năm là 618 tỷ USD vào tháng 7 năm nay. Xu hướng giảm nắm giữ trái phiếu kho bạc Mỹ của Trung Quốc diễn ra khi Bắc Kinh tiếp tục đa dạng hóa dự trữ ngoại hối.

Nhu cầu vàng của nhà đầu tư cá nhân tại Trung Quốc được thúc đẩy bởi vị thế kênh đầu tư an toàn của vàng. Lo ngại về tình trạng bấp bênh của nền kinh tế, người Trung Quốc đã tích cực mua vàng trang sức, vàng miếng và tiền xu vàng trong những năm gần đây.

Các nhà đầu tư Trung Quốc có rất ít lựa chọn thay thế khi thị trường bất động sản, từng là kênh tích lũy tài sản chính của các hộ gia đình, vẫn đang chìm trong đợt suy thoái kéo dài nhiều năm. Chỉ số CSI 300 của thị trường chứng khoán đại lục đã giảm khoảng 8% trong năm nay, trái ngược với mức tăng 13% của chỉ số S&P 500 trên thị trường chứng khoán Mỹ.

Lợi tức từ tiền gửi ngân hàng và trái phiếu cũng sụt giảm do nhu cầu vay vốn ảm đạm. Lợi suất trái phiếu chính phủ kỳ hạn 1 năm của Trung Quốc đã giảm xuống còn khoảng 1,2%, so với mức khoảng 4,46% của trái phiếu Mỹ cùng kỳ hạn.

Ông Ole Hansen, trưởng bộ phận chiến lược hàng hóa tại ngân hàng Saxo Bank, nhận định: "Chi phí cơ hội của việc nắm giữ vàng tại Trung Quốc cũng thấp hơn nhiều so với tại nhiều thị trường phương Tây".

Theo ông Menke, một yếu tố khác thúc đẩy xu hướng mua vàng chưa từng có tiền lệ của Trung Quốc là kế hoạch phát triển thị trường vàng nội địa sâu rộng hơn của Bắc Kinh, buộc nước này phải bổ sung kho dự trữ. Ông ước tính PBOC đã mua ròng khoảng 190 tấn vàng trong 8 tháng đầu năm nay, trong đó có 110 tấn không được công bố.

Nhu cầu vàng của Trung Quốc đã giúp kim loại quý này chống đỡ được những áp lực lẽ ra có thể khiến giá vàng giảm sâu hơn. Lãi suất tăng trên toàn cầu, lợi suất trái phiếu chính phủ leo thang, và đồng USD mạnh là những yếu tố đang gây sức ép giảm lớn lên vàng.

Bà Ewa Manthey, nhà chiến lược hàng hóa tại ngân hàng ING, nhận xét với CNBC: "Hoạt động mua vàng của Trung Quốc đã trở thành nguồn hỗ trợ mang tính cấu trúc quan trọng đối với giá vàng". Bà nói thêm rằng các ngân hàng trung ương như PBOC mua vàng để nắm giữ dài hạn và ít nhạy cảm với biến động giá hơn nhiều so với các nhà đầu tư cá nhân.

Đồng tình với quan điểm này, ông Carsten chỉ ra rằng giá vàng hiện vẫn duy trì ở mức cao hơn so với trong mùa hè, bất chấp kỳ vọng về lãi suất cao hơn lâu hơn, lợi suất trái phiếu tiếp tục leo thang, và việc Fed phát tín hiệu về khả năng sẽ có thêm một đợt tăng lãi suất nữa trong năm 2026.

Theo Hội đồng Vàng Thế giới (WGC), Trung Quốc hiện là quốc gia hoặc tổ chức có dự trữ vàng chính thức lớn thứ 5 thế giới, sở hữu 2.387 tấn vàng tại thời điểm cuối tháng 8. Con số này chưa bằng 1/3 dự trữ vàng của Mỹ, đồng nghĩa dư địa PBOC tiếp tục mua vàng là rất lớn.

Ông Hansen nhận định một khi niềm tin vào thị trường bất động sản và thị trường chứng khoán Trung Quốc phục hồi, nhu cầu vàng của nước này có thể giảm bớt. Tương tự, việc đồng nhân dân tệ suy yếu - khiến vàng đắt đỏ hơn đối với người Trung Quốc, hoặc lãi suất ở Trung Quốc tăng cao - khiến tiền gửi trở nên hấp dẫn hơn, cũng có thể gây ra tác động tương tự.

Một sự thay đổi lớn hơn sẽ diễn ra nếu các ngân hàng trung ương không còn mặn mà với việc đa dạng hóa dự trữ và căng thẳng địa chính trị hạ nhiệt Tuy nhiên, ông Hansen nhận định rằng "cả hai kịch bản này đều chưa có dấu hiệu sẽ sớm xảy ra".