Nhiều trường đại học tại Trung Quốc đang cắt giảm các chương trình đào tạo ngoại ngữ và biên phiên dịch, đồng thời mở thêm các ngành học mới liên quan đến AI, robot và những lĩnh vực công nghệ mới nổi…

Trong những tháng gần đây, hàng loạt cơ sở giáo dục đại học tại Trung Quốc đã chủ động cắt giảm các chương trình ngoại ngữ, nghiên cứu dịch thuật, đồng thời triển khai những chuyên ngành mới như “trí tuệ thể hiện” (Embodied Intelligence) - lĩnh vực nghiên cứu AI có khả năng tương tác với thế giới vật lý thông qua robot và thiết bị thông minh; hay “kinh tế tầm thấp” (Low-altitude Economy), ngành học gắn với các hoạt động kinh tế sử dụng không phận thấp như máy bay không người lái.

XU HƯỚNG ĐIỀU CHỈNH CHƯƠNG TRÌNH ĐÀO TẠO 

Theo một cuộc khảo sát công bố hồi tháng 5, 70 trường đại học Trung Quốc đã thông báo điều chỉnh cơ cấu đào tạo cho các khóa tuyển sinh sắp tới. Trong đó, nhóm ngành ngôn ngữ chịu ảnh hưởng nhiều nhất. Có tới 8 chương trình đào tạo tiếng Nhật, 5 chương trình tiếng Đức và 5 chương trình nghiên cứu dịch thuật bị cắt giảm hoặc dừng tuyển sinh.

Báo cáo của MyCOS, một tổ chức tư vấn giáo dục có trụ sở tại Trung Quốc, cho biết những biến động quốc tế cùng sự phát triển vượt bậc của các công cụ dịch thuật ứng dụng AI đang buộc lĩnh vực này phải xem xét lại cách thức đào tạo và chuẩn bị kỹ năng cho sinh viên.

Xu hướng điều chỉnh chương trình đào tạo để thích ứng với sự trỗi dậy của AI không chỉ diễn ra tại Trung Quốc. 

Tuy nhiên, cách các quốc gia phản ứng với làn sóng AI có sự khác biệt đáng kể. Nếu như tại Mỹ, các trường đại học phần lớn có quyền tự chủ trong việc xây dựng chương trình đào tạo và mở ngành mới, thì tại Trung Quốc, những thay đổi quan trọng đều cần có sự phê duyệt của cơ quan quản lý nhà nước.

Bà Yingyi Ma, giáo sư xã hội học tại Đại học Syracuse, chuyên nghiên cứu hệ thống giáo dục đại học của Trung Quốc và Mỹ, nhận định rằng phản ứng của Trung Quốc mang tính định hướng từ trên xuống rõ rệt hơn.

"AI đang được lồng ghép trực tiếp vào các chiến lược giáo dục quốc gia cũng như việc xây dựng các ngành học mới. Trong khi đó, tại Mỹ, quá trình thích ứng diễn ra phân tán hơn, tùy thuộc vào từng trường đại học, từng khoa và từng đơn vị đào tạo", bà nói với Rest of World.

Tháng 4 vừa qua, Bộ Giáo dục Trung Quốc đã phê duyệt cho 9 trường đại học tuyển sinh ngành "trí tuệ thể hiện" (Embodied Intelligence).

Đây chỉ là một phần trong đợt điều chỉnh quy mô lớn của hệ thống giáo dục đại học nước này. Tổng cộng, Bộ Giáo dục Trung Quốc đã phê duyệt 38 chuyên ngành mới cho năm học tới, phần lớn tập trung vào công nghệ, số hóa và các lĩnh vực được xem là động lực tăng trưởng mới của nền kinh tế.

Nhiều chương trình đào tạo mới được thiết kế xoay quanh AI và dữ liệu, bao gồm AI trong kinh doanh, trí tuệ dữ liệu, kinh tế và quản lý không phận tầm thấp. Bên cạnh đó còn có các ngành phục vụ trực tiếp cho chiến lược công nghiệp như kỹ thuật thiết bị bán dẫn, khoa học và kỹ thuật đất hiếm.

Theo Bộ Giáo dục Trung Quốc, mục tiêu của các ngành học mới là đáp ứng nhu cầu nhân lực cho những lĩnh vực chiến lược, hỗ trợ quá trình nâng cấp các ngành công nghiệp truyền thống, đồng thời chuẩn bị nguồn nhân lực cho các động lực tăng trưởng kinh tế trong tương lai.

Còn tại Mỹ, theo nền tảng thông tin giáo dục và nghề nghiệp Programmes.com, số lượng chương trình thạc sĩ về AI tại Mỹ đã tăng gần gấp đôi trong giai đoạn 2022-2026. Hiện có 304 cơ sở giáo dục đại học tại Mỹ đào tạo các ngành liên quan đến AI, trong đó 193 chương trình ở bậc cử nhân.

NGÀNH NHÂN VĂN TRONG BỐI CẢNH BÙNG NỔ AI 

Dù AI đang tạo ra những thay đổi sâu sắc trong giáo dục đại học, song không phải ai cũng cho rằng các ngành nhân văn hay ngoại ngữ sẽ trở nên lỗi thời.

Ông Jensen Huang, nhà sáng lập kiêm Tổng giám đốc Nvidia, từng gây chú ý khi nhận định rằng chuyên ngành tiếng Anh hoàn toàn có thể trở thành một trong những ngành học giá trị nhất trong thời đại AI, bởi tiếng Anh chính là "ngôn ngữ lập trình" tự nhiên mà con người sử dụng để giao tiếp và ra lệnh cho các hệ thống trí tuệ nhân tạo.

Tương tự, ông Robert Goldstein, Tổng giám đốc điều hành của BlackRock, công ty quản lý tài sản lớn nhất thế giới, cho biết doanh nghiệp này đang ngày càng đánh giá cao những ứng viên tốt nghiệp các ngành lịch sử, văn học Anh và các lĩnh vực nhân văn khác. Theo ông, trong một thế giới mà công nghệ ngày càng phổ biến, những năng lực như tư duy phản biện, khả năng phân tích bối cảnh, giao tiếp và hiểu biết về con người sẽ trở thành lợi thế cạnh tranh quan trọng.

Tại Trung Quốc, các trường đại học cũng không lựa chọn việc loại bỏ hoàn toàn các ngành nhân văn hay nghệ thuật. Thay vào đó, nhiều cơ sở đào tạo đang tìm cách kết hợp AI với các lĩnh vực truyền thống nhằm duy trì tính thời sự và khả năng đáp ứng nhu cầu của thị trường lao động.

Đại học Truyền thông Trung Quốc, một trong những cơ sở đào tạo hàng đầu của nước này trong lĩnh vực nghệ thuật, truyền thông và sáng tạo nội dung, là một ví dụ điển hình. Trường đã cắt giảm một số chuyên ngành truyền thống như nhiếp ảnh, truyện tranh và thiết kế truyền thông thị giác, đồng thời mở thêm các chương trình mới tích hợp AI, trong đó có ngành "Nghệ thuật hình ảnh thông minh".