Giai đoạn 2021 – 2025 đánh dấu bước chuyển quan trọng trong phát triển kinh tế của Nghệ An, khi tốc độ tăng trưởng được duy trì, cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng công nghiệp – dịch vụ và dòng vốn đầu tư, đặc biệt là FDI, tăng mạnh cả về quy mô lẫn chất lượng.

Giai đoạn 2021 – 2025, việc triển khai Kế hoạch phát triển kinh tế – xã hội của Nghệ An diễn ra trong điều kiện nhiều khó khăn, thách thức đan xen, song kinh tế của tỉnh vẫn đạt được nhiều kết quả quan trọng, khá toàn diện và để lại những dấu ấn nổi bật.

Theo đánh giá, tốc độ tăng trưởng tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) bình quân giai đoạn 2021 – 2025 ước đạt khoảng 7,45%/năm, cao hơn mức tăng 6,97% của giai đoạn 2016 – 2020. Quy mô nền kinh tế được mở rộng đáng kể, GRDP toàn tỉnh tăng khoảng 1,7 lần so với năm 2020; GRDP bình quân đầu người tăng 1,56 lần, đạt khoảng 67,52 triệu đồng. Tính chung cả giai đoạn, quy mô GRDP tăng thêm khoảng 236,517 nghìn tỷ đồng.

Cơ cấu kinh tế tiếp tục chuyển dịch theo hướng tích cực, phản ánh rõ nét xu thế công nghiệp hóa, hiện đại hóa. Tỷ trọng khu vực công nghiệp – xây dựng và dịch vụ tăng nhanh, chiếm khoảng 79,1% GRDP, trong khi khu vực nông nghiệp giảm còn khoảng 20,9%. Năng suất lao động tăng bình quân 8,2%/năm; đóng góp của nhân tố năng suất tổng hợp (TFP) vào tăng trưởng kinh tế đạt khoảng 40%, cho thấy chất lượng tăng trưởng từng bước được cải thiện.

KHU KINH TẾ, KHU CÔNG NGHIỆP TẠO ĐỘNG LỰC TĂNG TRƯỞNG

Trong bức tranh phát triển chung, Khu kinh tế Đông Nam từng bước khẳng định vai trò là động lực tăng trưởng và là địa bàn trọng điểm thu hút đầu tư của Nghệ An. Trọng tâm phát triển của khu kinh tế này tập trung vào các ngành công nghiệp cơ khí, điện tử, công nghệ thông tin, thiết bị công nghệ cao, chế biến nông – lâm – hải sản.

Giai đoạn 2021 – 2025, Nghệ An đã thành lập mới 6 khu công nghiệp với tổng diện tích 1.818,55 hecta. Tỷ lệ lấp đầy bình quân của các khu công nghiệp đã thành lập đạt 50,2%. Trong giai đoạn này, các khu công nghiệp trên địa bàn tỉnh đã thu hút mới 128 dự án đầu tư, với tổng vốn đăng ký 97.168 tỷ đồng.

Riêng tại Khu kinh tế Đông Nam, hiện có 170 doanh nghiệp đang hoạt động, tạo việc làm cho gần 64.000 lao động. Sự phát triển mạnh mẽ của khu kinh tế này không chỉ góp phần nâng cao giá trị sản xuất công nghiệp, mà còn tạo tác động lan tỏa đối với các lĩnh vực dịch vụ, thương mại, logistics và đào tạo nguồn nhân lực.

Song song với các khu công nghiệp, hệ thống cụm công nghiệp cũng được quan tâm đầu tư, từng bước hoàn thiện hạ tầng và nâng cao hiệu quả hoạt động. Trong giai đoạn 2021 – 2025, tỉnh đã thu hút đầu tư phát triển hạ tầng thêm 8 cụm công nghiệp, nâng tổng số cụm công nghiệp được thành lập trên địa bàn lên 30 cụm. Các cụm công nghiệp này đã thu hút 257 doanh nghiệp, cơ sở sản xuất, với tổng mức đầu tư 2.707 tỷ đồng, tạo việc làm cho khoảng 25.689 lao động địa phương.

Tỷ lệ lấp đầy trung bình của các cụm công nghiệp đang hoạt động đạt khoảng 75%. Giá trị sản xuất của các doanh nghiệp trong cụm công nghiệp đạt xấp xỉ 4.283 tỷ đồng mỗi năm, đóng góp cho ngân sách khoảng 375 tỷ đồng/năm, góp phần quan trọng vào tăng trưởng kinh tế và chuyển dịch cơ cấu lao động tại các địa phương.

ĐẦU TƯ, NGÂN SÁCH VÀ HẠ TẦNG: NỀN TẢNG CHO PHÁT TRIỂN DÀI HẠN

Cùng với phát triển công nghiệp, công tác quy hoạch và phát triển không gian kinh tế được Nghệ An tập trung triển khai đồng bộ. Nhiều quy hoạch quan trọng được lập và phê duyệt, mở ra không gian phát triển mới cho các khu vực kinh tế trọng điểm. Công tác quản lý và phát triển đô thị có nhiều chuyển biến tích cực, đặc biệt tại khu vực đô thị trung tâm của tỉnh.

Khu vực đô thị trung tâm đạt tốc độ tăng trưởng bình quân khoảng 9,8%, chiếm gần 26% GRDP toàn tỉnh. Các lĩnh vực dịch vụ như du lịch, y tế, giáo dục và đào tạo từng bước hình thành vai trò trung tâm vùng, đóng góp ngày càng lớn vào tăng trưởng chung của nền kinh tế.

Tổng vốn đầu tư toàn xã hội giai đoạn 2021 – 2025 ước đạt 494.893 tỷ đồng, gấp hơn 1,65 lần so với giai đoạn 2016 – 2020. Cơ cấu vốn đầu tư chuyển dịch rõ nét theo hướng giảm tỷ trọng khu vực nhà nước, tăng mạnh khu vực ngoài nhà nước và đầu tư nước ngoài. Nếu năm 2020, khu vực nhà nước chiếm 23,97% thì đến giai đoạn này giảm còn khoảng 17,7%; khu vực ngoài nhà nước và đầu tư nước ngoài tăng từ 76,03% lên 82,3%.

Đầu tư công được quản lý, phân bổ và sử dụng bảo đảm đúng nguyên tắc, có trọng tâm, trọng điểm, từng bước khắc phục tình trạng đầu tư dàn trải, kéo dài. Đặc biệt, trong nhiệm kỳ, Nghệ An đã huy động thêm nguồn lực đáng kể từ các cơ chế, chính sách đặc thù theo các nghị quyết của Quốc hội để thực hiện các nhiệm vụ phát triển kinh tế – xã hội.

Thu ngân sách nhà nước trên địa bàn hằng năm đều đạt và vượt dự toán được giao. Từ năm 2022 đến nay, thu ngân sách của tỉnh đều vượt mốc 20.000 tỷ đồng mỗi năm. Năm 2025, thu ngân sách ước đạt khoảng 26.085 tỷ đồng, tăng 1,5 lần so với năm 2020 và là mức cao nhất từ trước đến nay. Lũy kế giai đoạn 2021 – 2025, tổng thu ngân sách ước đạt hơn 113.661 tỷ đồng, gấp 1,7 lần so với giai đoạn 2016 – 2020.

Chi ngân sách được thực hiện đúng quy định, bảo đảm các nhiệm vụ chi thường xuyên, an sinh xã hội, đầu tư phát triển và hoạt động của hệ thống chính trị. Cùng với đó, hệ thống kết cấu hạ tầng, nhất là các công trình trọng điểm về giao thông, hạ tầng đô thị, thủy lợi, cấp thoát nước được ưu tiên đầu tư, từng bước đồng bộ và hiện đại hơn.

Một điểm nhấn quan trọng trong giai đoạn 2021 – 2025 là thu hút đầu tư, đặc biệt là đầu tư trực tiếp nước ngoài. Trong ba năm 2022 – 2024, Nghệ An nằm trong nhóm 10 địa phương thu hút FDI lớn nhất cả nước, với tổng vốn đăng ký đạt trên 4,8 tỷ USD, gấp 3,6 lần so với tổng vốn lũy kế đến năm 2020. Tính đến nay, trên địa bàn tỉnh có 166 dự án FDI còn hiệu lực, với tổng vốn đăng ký 6,836 tỷ USD, đến từ 14 quốc gia và vùng lãnh thổ.

Cơ cấu lao động tiếp tục chuyển dịch theo hướng tích cực, tỷ lệ lao động nông nghiệp giảm mạnh từ 47,03% năm 2020 xuống còn 34,65% năm 2025. Chất lượng nguồn nhân lực được cải thiện rõ rệt, tỷ lệ lao động qua đào tạo tăng từ 65% lên 72%; trong đó, tỷ lệ lao động có văn bằng, chứng chỉ tăng từ 25,3% lên 31%.

Trên cơ sở các mục tiêu tại Nghị quyết số 18/2020/NQ-HĐND, đến năm 2025, Nghệ An có 29/39 chỉ tiêu đạt và có khả năng vượt mục tiêu; 2 chỉ tiêu chưa đạt; 8 chỉ tiêu không đánh giá do không còn phù hợp sau khi thực hiện sắp xếp chính quyền địa phương hai cấp. Những kết quả này tạo nền tảng quan trọng để Nghệ An hiện thực hóa mục tiêu đến năm 2030 trở thành tỉnh khá của cả nước, cực tăng trưởng tầm quốc gia và hướng tới tầm nhìn phát triển dài hạn đến năm 2045.