Nhìn lại diễn biến giá dầu qua mỗi sự kiện địa chính trị trong 25 năm qua
Ngọc Trang
22/03/2026, 15:32
Dù giá dầu không biến động chỉ vì một yếu tố địa chính trị riêng lẻ, các cuộc chiến, lệnh trừng phạt và cú sốc nguồn cung nhiều lần đã trở thành tác nhân châm ngòi cho những nhịp tăng giảm mạnh của thị trường năng lượng toàn cầu.
Vào giai đoạn đầu những năm 2000, giá dầu vẫn dao động quanh vùng thấp, sau đó tăng dần khi Mỹ mở chiến dịch quân sự tại Iraq. Dù đây không phải yếu tố duy nhất chi phối thị trường, lo ngại về nguồn cung từ Trung Đông đã góp phần đẩy giá dầu đi lên trong các năm sau đó.
Biến động mạnh nhất trong giai đoạn đầu thế kỷ diễn ra vào thời điểm khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008. Khi đó, giá dầu tăng vọt lên hơn 140 USD/thùng, rồi nhanh chóng quay đầu đi xuống khi triển vọng tăng trưởng toàn cầu xấu đi và nhu cầu năng lượng suy yếu. Diễn biến này cho thấy giá dầu không chỉ phản ánh rủi ro nguồn cung mà còn rất nhạy với kỳ vọng tăng trưởng của kinh tế thế giới.
Đến năm 2011, làn sóng Mùa xuân Arab khiến thị trường dầu bước vào một nhịp biến động mới. Biểu tình và xung đột bùng phát tại nhiều quốc gia Arab làm gia tăng lo ngại về nguy cơ gián đoạn nguồn cung và vận chuyển dầu, qua đó đẩy giá dầu tăng trở lại.
Những năm sau đó, các lệnh trừng phạt của Mỹ với Iran và Venezuela tiếp tục làm thị trường thêm căng thẳng, khi nguồn cung bị thắt chặt và giá dầu trở nên nhạy cảm hơn với các rủi ro địa chính trị.
Ngược lại, đại dịch Covid-19 năm 2020 khiến giá dầu giảm mạnh khi nhu cầu đi lại, vận tải và sản xuất đồng loạt suy yếu. Diễn biến này cho thấy giá dầu không phải lúc nào cũng tăng khi xuất hiện biến động lớn trên toàn cầu. Mức độ phản ứng của thị trường còn phụ thuộc vào việc nhà đầu tư lo ngại nguồn cung bị gián đoạn hay nhu cầu tiêu thụ suy giảm.
Vào năm 2022, khi Nga mở chiến dịch quân sự tại Ukraine, giá dầu tăng vọt do thị trường lo ngại nguồn cung từ Nga - một trong những nước xuất khẩu năng lượng lớn nhất thế giới - bị gián đoạn.
Gần đây, nỗi lo đó quay trở lại khi xung đột giữa Mỹ, Israel và Iran leo thang. Sự kiện này khiến thị trường năng lượng đặc biệt lo ngại vì liên quan trực tiếp tới Vùng Vịnh và eo biển Hormuz - một trong những tuyến vận chuyển dầu quan trọng nhất thế giới. Bất kỳ rủi ro nào tại khu vực này cũng có thể nhanh chóng đẩy giá dầu đi lên.
Giá Brent hiện đã quay lại trên 100 USD/thùng và giới phân tích cảnh báo giá dầu có thể lên tới 150 USD/thùng nếu nguồn cung bị gián đoạn nghiêm trọng hơn.
Nhìn chung, trong hơn hai thập kỷ qua, dầu mỏ rõ ràng không chỉ là một loại hàng hóa đơn thuần. Đây còn là thước đo địa chính trị khi phản ánh ngay lập tức với nỗi lo về nguồn cung, tuyến vận chuyển và triển vọng tăng trưởng của kinh tế thế giới.
