Ngành chứng khoán dự kiến đưa hệ thống thanh toán bù trừ trung tâm (CCP) vào vận hành trong quý I hoặc quý II/2027. Đây là một trong những bước quan trọng nhằm tiếp tục nâng cấp hạ tầng thị trường.

Ngày 21/10, Tạp chí Kinh tế Tài chính tổ chức tọa đàm 30 năm ngành chứng khoán Việt Nam: Động lực mới, Vị thế mới, sức bật mới". Phát biểu tại tọa đàm, ông Hoàng Văn Thu, Phó Chủ tịch Ủy ban Chứng khoán Nhà nước nhấn mạnh: Trải qua 30 năm xây dựng và phát triển, thị trường chứng khoán Việt Nam từng bước hoàn thiện khuôn khổ pháp lý, mô hình tổ chức, cơ sở hạ tầng, hàng hóa và cơ sở nhà đầu tư.

Dù là thị trường còn tương đối mới trong khu vực, Việt Nam đã hình thành đầy đủ các cấu trúc thị trường và tổ chức trung gian với quy mô tương đương các thị trường lớn trong khu vực, trở thành một thị trường năng động của ASEAN.

Về quy mô thị trường, từ những phiên giao dịch đầu tiên chỉ có hai mã cổ phiếu và số lượng nhà đầu tư hạn chế, đến cuối tháng 9/2026, thị trường đã có 1.547 mã cổ phiếu được niêm yết và giao dịch, cùng 482 mã trái phiếu niêm yết.

Tính đến ngày 30/9/2026, quy mô thị trường cổ phiếu đạt 10,3 triệu tỷ đồng, tương đương 80,2% tổng sản phẩm trong nước (GDP) năm 2025. Quy mô thị trường trái phiếu niêm yết, bao gồm trái phiếu Chính phủ và trái phiếu doanh nghiệp, đạt khoảng 2,94 triệu tỷ đồng, tương đương 22,9% GDP năm 2025.

Trong 9 tháng đầu năm 2026, tổng giá trị huy động vốn thực tế của doanh nghiệp qua thị trường chứng khoán đạt 564.000 tỷ đồng, tăng 15% so với cùng kỳ năm 2025.

Trong đó, giá trị huy động vốn thực tế thông qua chào bán cổ phiếu đạt 136.000 tỷ đồng, tăng 68,82% so với cùng kỳ. Giá trị huy động từ chào bán trái phiếu ra công chúng, bao gồm trái phiếu quốc tế và trái phiếu chuyển đổi theo nội dung báo cáo, đạt 59.000 tỷ đồng, tăng 26%. Giá trị trái phiếu doanh nghiệp phát hành riêng lẻ đạt 368.000 tỷ đồng, tăng 1,2%.

Những kết quả trên cho thấy thị trường chứng khoán Việt Nam từng bước trở thành kênh dẫn vốn trung và dài hạn quan trọng, góp phần đa dạng hóa nguồn lực tài chính cho doanh nghiệp và nền kinh tế.

Cơ sở nhà đầu tư được mở rộng mạnh mẽ, từ khoảng 3.000 tài khoản năm 2000 lên gần 14 triệu tài khoản vào cuối tháng 9/2026, tương đương 13% dân số. Quy mô này đã vượt mục tiêu 11 triệu tài khoản vào năm 2030 theo chiến lược phát triển thị trường chứng khoán đến năm 2030.

Việc đưa hệ thống công nghệ thông tin mới vào vận hành từ tháng 5/2025 là dấu mốc quan trọng trong quá trình hiện đại hóa hạ tầng thị trường. Hệ thống tạo nền tảng nâng cao năng lực xử lý giao dịch, hỗ trợ phát triển sản phẩm và cơ chế giao dịch mới, đồng thời đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn tiếp theo.

Trên nền tảng này, ngành chứng khoán dự kiến đưa hệ thống thanh toán bù trừ trung tâm (CCP) vào vận hành trong quý I hoặc quý II/2027. Đây là một trong những bước quan trọng nhằm tiếp tục nâng cấp hạ tầng thị trường.

Trên cơ sở chiến lược phát triển thị trường chứng khoán đến năm 2030, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước xác định các định hướng trọng tâm nhằm nâng cao chất lượng, độ mở và khả năng hội nhập của thị trường.

Thứ nhất, hoàn thiện khuôn khổ pháp lý. Định hướng là cắt giảm điều kiện đầu tư kinh doanh, đơn giản hóa thủ tục hành chính và khơi thông nguồn vốn cho nền kinh tế, đặc biệt là thu hút dòng vốn nước ngoài thông qua thị trường chứng khoán.

Trong thời gian tới, việc sửa đổi Luật Chứng khoán và kế hoạch sửa đổi toàn diện luật này sẽ hướng tới một thế hệ pháp luật mới, đáp ứng yêu cầu quản lý, phát triển thị trường và tiệm cận các chuẩn mực quốc tế.

Thứ hai, nâng cao độ mở, khả năng tiếp cận và mức độ hội nhập quốc tế. Trọng tâm là triển khai cơ chế đối tác bù trừ trung tâm đối với thị trường chứng khoán cơ sở theo lộ trình năm 2027; tăng cường minh bạch thông tin; mở rộng tỷ lệ sở hữu tối đa của nhà đầu tư nước ngoài trong các lĩnh vực; bảo đảm khả năng tiếp cận thông tin bình đẳng giữa các nhà đầu tư.

Thứ ba, hiện đại hóa hạ tầng công nghệ và hệ thống giao dịch. Thị trường cần bảo đảm hệ thống vận hành an toàn, ổn định, đáp ứng tiêu chuẩn quốc tế và sẵn sàng tiếp nhận dòng vốn quốc tế quy mô lớn.

Thứ tư, đa dạng hóa hàng hóa và phát triển sản phẩm tài chính. Định hướng này nhằm mở rộng không gian đầu tư, nâng cao hiệu quả quản trị rủi ro và bổ sung nguồn hàng hóa cho thị trường.

Thứ năm, phát triển và cơ cấu lại cơ sở nhà đầu tư. Trọng tâm là phát triển nhà đầu tư tổ chức thông qua việc mở rộng và đa dạng hóa các loại hình quỹ đầu tư chứng khoán.

Đồng thời, khuyến khích nhà đầu tư cá nhân tham gia thị trường thông qua các định chế đầu tư chuyên nghiệp như quỹ đầu tư chứng khoán, qua đó giảm thiểu rủi ro và nâng cao hiệu quả đầu tư.