Tuần vừa rồi, cú sụt giảm mạnh của các cổ phiếu trong lĩnh vực công nghệ đã khiến các nhà đầu tư sững sờ...

Xu hướng tăng liên tục và lập kỷ lục mới của thị trường chứng khoán Mỹ trong năm nay - diễn ra bất chấp cuộc xung đột quân sự tại Trung Đông và lãi vay leo thang - chủ yếu được thúc đẩy bởi một ý tưởng đầu tư duy nhất: sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) đã, đang và sẽ tiếp tục tạo đà tăng trưởng mạnh mẽ cho giá cổ phiếu.

Sau nhiều tuần xuất hiện các tín hiệu cảnh báo từ thị trường tín dụng, kịch bản chủ đạo này đã có một cú sập đầy bất ngờ vào vào hôm thứ Năm tuần trước (5/11), dẫn đến một phiên bán tháo khiến 3,2 nghìn tỷ USD giá trị vốn hóa bị cuốn phăng khỏi thị trường. Cú sụt này xuất phát từ những hệ quả chính trị sau cuộc bầu cử quốc hội giữa nhiệm kỳ tại Mỹ.

Theo tờ báo Financial Times, đợt bán tháo này xuất phát từ việc các quỹ đầu phòng hộ (hedge fund) ồ ạt cắt giảm các vị thế sử dụng đòn bẩy trong lĩnh vực công nghệ, với tốc độ rút vốn nhanh nhất kể từ thời kỳ Covid-19, cùng với làn sóng tháo chạy của các nhà đầu tư cá nhân. Một chuyên gia ngân hàng cấp cao trong lĩnh vực cổ phiếu nhận định: “Giống như một phản ứng hóa học vậy. Các thành phần thứ nhất, thứ hai, thứ ba lần lượt xuất hiện, rồi một vụ nổ xảy ra. Cuộc bầu cử chính là yếu tố gây nổ”.

Chỉ số Nasdaq 100, thước đo tập trung nhiều cổ phiếu công nghệ, đã giảm hơn 6% trong phiên ngày thứ Năm, đánh dấu một trong những ngày tồi tệ nhất lịch sử đối với các cổ phiếu ngành chip, trước khi phục hồi 1,4% vào thứ Sáu, khép lại tuần giao dịch với mức giảm tổng cộng 4,9%.

Cú sụt giảm mạnh của các cổ phiếu trong lĩnh vực công nghệ đã khiến các nhà đầu tư sững sờ. Trước đó, vào thứ Tư, thị trường từng có xu hướng tăng điểm sau khi Đảng Dân chủ giành quyền kiểm soát cả hai viện Quốc hội. Với kết quả bầu cử rõ ràng, nhiều nhà đầu tư cho rằng sự bất định đã giảm xuống và giờ là lúc họ có thể mua vào cổ phiếu. Tâm lý lạc quan này còn được củng cố bởi sự sụt giảm mạnh của giá dầu, trong bối cảnh kỳ vọng về việc chấm dứt xung đột tại Iran gia tăng.

Trong một báo cáo vào ngày thứ Tư, ngân hàng Citi phản ánh tâm lý chung lúc bấy giờ: “Mặc dù những rủi ro liên quan đến Iran và vấn đề dòng vốn đầu tư vào AI vẫn còn đó, chúng tôi cho rằng các nhà đầu tư đã thực hiện việc giảm rủi ro đủ mức cần thiết, và thị trường cổ phiếu có thể tiếp tục đi lên”.

Tuy nhiên, sự yên bình đó đã nhanh chóng tan biến vào thứ Năm khi giá dầu đảo chiều tăng trở lại. Thị trường bắt đầu lo ngại rằng Đảng Dân chủ, sau khi giành chiến thắng, có thể đặt ra những trở ngại làm chậm tiến độ phát triển cơ sở hạ tầng - yếu tố then chốt cho các kế hoạch đầu tư với tổng trị giá 1 nghìn tỷ USD vào AI mà nhiều người kỳ vọng sẽ được triển khai trong năm tới.

Ông Ludovic Subran, Giám đốc đầu tư tại tập đoàn Allianz, nhận định với Financial Times: “Cuộc bầu cử giữa kỳ đã đặt dấu chấm hết cho giả định rằng AI sẽ luôn nhận được nguồn vốn không giới hạn. Thị trường vừa nhận ra rằng tư duy ‘bầu trời là giới hạn’ không phải là một phương pháp định giá hợp lý”.

Trong năm nay, thị trường chứng khoán Mỹ, một thị trường có tỷ trọng lớn các cổ phiếu công nghệ, đã hưởng lợi kép từ cơn sốt AI. Xu hướng đầu tư vào AI không chỉ thúc đẩy lợi nhuận của các doanh nghiệp đóng vai trò là nhà cung cấp nền tảng, công cụ thiết yếu cho công nghệ đó, chẳng hạn như các nhà sản xuất chip, mà còn tạo động lực đáng kể cho triển vọng tăng trưởng kinh tế.

Hiện nay, các nhà đầu tư đang đối mặt với rủi ro rằng hai động lực thúc đẩy thị trường có thể đảo chiều. Các thị trường buộc phải tính đến tác động tiêu cực đối với tăng trưởng kinh tế Mỹ, trong bối cảnh những chậm trễ và các quy định pháp lý đang làm suy giảm triển vọng lợi nhuận của các công ty trực tiếp tham gia vào cơ sở hạ tầng AI.

Ông Nikhil Srinivasan, Giám đốc đầu tư của quỹ Benzaiten Macro, nhận định: “Giá trị của các khoản đầu tư liên quan đến AI đã bị điều chỉnh giảm”. Ông nói thêm rằng “tương lai sau vài năm tới hiện vẫn là một dấu hỏi lớn” và dự báo tăng trưởng kinh tế Mỹ trong năm tới sẽ khiêm tốn hơn do tốc độ đầu tư vào AI chậm lại, kéo theo những tác động lan tỏa đến tiêu dùng.

Việc các thống đốc thuộc Đảng Dân chủ đắc cử - những người được kỳ vọng sẽ hạn chế xây dựng các trung tâm dữ liệu tại các bang như Texas - cùng với khả năng Quốc hội do Đảng Dân chủ kiểm soát sẽ gia tăng phản ứng tiêu cực đối với AI, đã khiến thị trường trở nên bất an. Trước đó, thị trường vốn đã lo ngại về tác động của chi phí vay cao đối với hoạt động chi tiêu ồ ạt của các “ông lớn” công nghệ đang ồ ạt rót vốn cho quá trình xây dựng cơ sở hạ tầng AI.

Mùa báo cáo lợi nhuận quý vừa qua đã gây ra nhiều biến động, khi các tập đoàn công nghệ lớn công bố kế hoạch đầu tư khổng lồ, nhưng đồng thời lại ghi nhận doanh thu yếu kém ở các mảng kinh doanh cốt lõi. Bên cạnh đó, giá trái phiếu của các công ty có rủi ro tín dụng cao hơn trong lĩnh vực AI, như Coreweave, đã sụt giảm chóng mặt, làm dấy lên nỗi lo về một cuộc khủng hoảng tín dụng.

Trong một báo cáo, ngân hàng JPMorgan Chase cho biết ngày thứ Năm tuần vừa rồi là ngày ghi nhận mức lỗ lớn nhất trong một phiên đối với các quỹ phòng hộ kể từ sau sự kiện áp thuế quan “Ngày giải phóng” của Tổng thống Donald Trump vào năm ngoái. Các khách hàng là quỹ đầu cơ của ngân hàng này đã chứng kiến mức sụt giảm 1,6% về giá trị tài sản trong ngày hôm đó.

Khi cổ phiếu công nghệ phục hồi vào thứ Sáu, một số nhà đầu tư cho rằng các rủi ro chính trị đã bị thổi phồng. Họ nhận định rằng thị trường chỉ có thể duy trì xu hướng tiêu cực kéo dài nếu lợi nhuận doanh nghiệp hoặc triển vọng kinh tế chịu những tác động tiêu cực đáng kể.

Ông Joe Zidle, chiến lược gia thị trường trưởng tại tập đoàn quản lý tài sản Cresset, nhận định: “Đây thực chất là vấn đề liên quan đến các trung tâm dữ liệu, chứ không phải là sự phủ nhận đối với AI”. Ông lập luận rằng những hạn chế đối với sự phát triển sẽ là vấn đề trong trung và dài hạn, bởi “nhiều dự án xây dựng đã được triển khai và khó có khả năng bị dừng lại”.

Tuy nhiên, nhìn xa hơn, một số ý kiến cho rằng những biến động trong tuần vừa rồi là dấu hiệu cho thấy AI tại Phố Wall đã đạt đỉnh. Giám đốc đầu tư Srinivasan của Benzaiten Macro nhận định: “Tôi cho rằng thị trường sẽ còn đi xuống từ đây. Có thể sẽ có những đợt phục hồi trong tuần này hoặc tuần tới… nhưng nhìn chung, thị trường vẫn sẽ tiếp tục giảm”.

Trong bối cảnh như vậy, mức định giá của các công ty lớn chưa lên sàn trong lĩnh vực AI cũng đang có dấu hiệu suy yếu.

Theo tiết lộ của nguồn thạo tin với hãng tin Bloomberg, OpenAI đã huy động được 11 tỷ USD trong một đợt huy động vốn mới định giá công ty trí tuệ nhân tạo (AI) này ở mức 1,25 nghìn tỷ USD.

Bloomberg nói rằng số vốn 11 tỷ USD nói trên là một phần của một đợt huy động vốn lớn hơn hiện vẫn chưa hoàn tất. Theo dự kiến, đợt gọi vốn này sẽ khép lại sau vài tuần nữa, với tổng lượng vốn huy động được có thể đạt khoảng 20 tỷ USD. Hồi cuối tháng 9, Bloomberg đưa tin rằng OpenAI đang tìm cách huy động 30 tỷ USD trong vòng gọi vốn sắp tới. Con số về lượng vốn huy động được tới hiện tại vẫn còn cách khá xa mục tiêu đó.

Thông tin về việc OpenAI huy động được 11 tỷ USD được đưa ra chỉ vài giờ sau khi Bloomberg đưa tin rằng các nhà đầu tư quan tâm đến việc mua cổ phiếu trong đợt phát hành cổ phiếu lần đầu ra công chúng (IPO) của Anthropic - đối thủ cạnh tranh chính của OpenAI - đang đưa ra mức định giá công ty thấp hơn đáng kể so với kỳ vọng của chính Anthropic.

Theo Bloomberg, một số nhà đầu tư tiềm năng cho rằng mức định giá của Anthropic có thể chỉ ở mức 1,1 nghìn tỷ USD, thấp hơn nhiều so với con số 1,5-2 nghìn tỷ USD mà các nhà đầu tư từng kỳ vọng cách đây khoảng 1 tháng. Hồi tháng 5, Anthropic đã hoàn tất vòng gọi vốn trị giá 65 tỷ USD với mức định giá công ty đạt 965 tỷ USD.

Về phần mình, OpenAI đã bí mật nộp bản cáo bạch lên Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Mỹ (SEC) vào tháng 6 năm nay, nhưng vẫn chưa tiết lộ thời điểm chính xác dự kiến lên sàn. hồi tháng 8, Giám đốc tài chính (CFO) của OpenAI, bà Sarah Friar, đã thông báo với nhân viên rằng công ty “sẽ trở thành một doanh nghiệp đại chúng vào năm 2027”. Tuy nhiên, trong tháng 9, CEO Sam Altman lại cho biết “hiện tại không phải là thời điểm thích hợp để lên sàn chứng khoán”.