Trong năm 2025, gần 30.000 trường mầm non và tiểu học tại Trung Quốc đã đóng cửa, cho thấy tình trạng suy giảm dân số kéo dài đang làm thay đổi sâu sắc hệ thống giáo dục khổng lồ của nước này...

Theo trang tin kinh tế - tài chính Caixin Global, số liệu mới nhất của Bộ Giáo dục Trung Quốc cho thấy xu hướng trái ngược rõ rệt giữa các bậc học.

Trong khi giáo dục mầm non và tiểu học nhanh chóng thu hẹp do số trẻ em giảm mạnh, các trường trung học phổ thông và đại học vẫn mở rộng để tiếp nhận những thế hệ đông hơn, sinh ra trong giai đoạn tỷ lệ sinh còn ở mức cao.

GẦN 59 TRƯỜNG MẦM NON ĐÓNG CỬA MỖI NGÀY

Năm 2025, Trung Quốc ghi nhận 21.400 trường mầm non đóng cửa, đưa tổng số cơ sở còn hoạt động xuống 231.900. Tính trung bình, mỗi ngày nước này đóng cửa gần 59 trường mầm non. Số trẻ theo học cũng giảm khoảng 10%, tương đương 3,58 triệu trẻ, xuống còn 32,25 triệu.

Khối tư thục chịu tác động nặng nề nhất. Trung Quốc hiện có 120.800 trường mầm non tư thục, chiếm 52,1% tổng số cơ sở nhưng chỉ thu hút 40,6% số trẻ. Đáng chú ý, 91,5% trẻ mầm non đang theo học tại các cơ sở có học phí phải chăng và được nhà nước hỗ trợ, bao gồm cả trường công và một số trường tư. Vì vậy, các trường tư thục có học phí cao ngày càng khó tuyển sinh và phải đối mặt với tình trạng dư thừa nhiều chỗ học.

Bậc tiểu học cũng rơi vào tình trạng tương tự. Năm 2025, số trường tiểu học giảm khoảng 8.000, còn 128.300 trường, mức giảm mạnh nhất trong 5 năm. Số học sinh nhập học giảm 9,6% so với năm trước, xuống còn 14,61 triệu em, trong khi tổng số học sinh tiểu học giảm 4,06 triệu.

Số học sinh tiểu học giảm sau một giai đoạn tăng ngắn hạn, khi lượng học sinh nhập học đạt đỉnh 18,77 triệu vào năm 2023. Đợt tăng này chủ yếu đến từ nhóm trẻ chào đời trong thời kỳ tỷ lệ sinh phục hồi tạm thời sau khi Trung Quốc từ bỏ chính sách một con vào năm 2016.

Tuy nhiên, tác động của chính sách này không kéo dài. Tỷ lệ sinh bắt đầu đi xuống sau năm 2017 và giảm mạnh hơn vào khoảng năm 2020, khiến số trẻ đến tuổi vào tiểu học trong các năm 2024 và 2025 sụt giảm đáng kể.

TRUNG HỌC PHỔ THÔNG VÀ ĐẠI HỌC TIẾP TỤC MỞ RỘNG

Trái ngược với các bậc học dành cho trẻ nhỏ, số học sinh ở những bậc cao hơn vẫn tiếp tục tăng. Năm 2025, số học sinh mới vào trung học cơ sở tăng nhẹ lên 18,52 triệu trẻ. Tổng số học sinh ở bậc này tăng thêm 1,23 triệu, đạt 55,09 triệu.

Xu hướng mở rộng diễn ra rõ rệt hơn tại các trường trung học phổ thông. Số trường trung học phổ thông hệ chính quy tăng thêm 300, lên 16.100 trường. Các trường này tuyển mới 10,74 triệu học sinh, tăng 3,7% so với năm trước.

Học sinh trung học phổ thông hiện nay chủ yếu sinh trong giai đoạn 2008-2010, khi tỷ lệ sinh tại Trung Quốc còn tương đối ổn định, với khoảng 16 triệu trẻ chào đời mỗi năm.

Theo dự báo của ông Zhang Lilong và nhóm nghiên cứu tại Đại học Kinh tế và Kinh doanh Thủ đô, số trẻ trong độ tuổi học trung học phổ thông tại Trung Quốc có thể tiếp tục tăng và đạt đỉnh vào khoảng năm 2029.

Trong khi các trường mầm non và tiểu học tư thục thu hẹp, khối trung học phổ thông tư thục lại phát triển. Năm 2025, Trung Quốc có 5.003 trường trung học phổ thông tư thục, với 6,01 triệu học sinh. Con số này tương đương gần 20% tổng số học sinh trung học phổ thông trên cả nước và là một trong những mức cao nhất những năm gần đây.

Ngược lại, các trường trung học nghề đang giảm xuống khi ngày càng nhiều học sinh chuyển sang hệ trung học phổ thông chính quy. Năm 2025, số học sinh trung học nghề giảm 1,1 triệu.

Giáo dục đại học Trung Quốc cũng tiếp tục mở rộng. Năm 2025, tỷ lệ nhập học đại học trên toàn quốc đạt 61,3%, với tổng cộng 3.167 cơ sở đào tạo. Đây cũng là lần đầu tiên Trung Quốc có hơn 1 triệu học viên tốt nghiệp thạc sĩ và hơn 100.000 nghiên cứu sinh nhận bằng tiến sĩ trong một năm.

Chính phủ Trung Quốc đồng thời mở rộng các chương trình đào tạo cử nhân nghề nhằm đáp ứng nhu cầu nhân lực cho những ngành được ưu tiên trong chính sách công nghiệp. Năm 2025, có hơn 80.000 sinh viên tốt nghiệp các chương trình này tại 87 cơ sở đào tạo chuyên biệt.

Trước những thay đổi về dân số, Bắc Kinh đang đưa các biện pháp điều chỉnh hệ thống giáo dục vào chính sách chính thức. Chính phủ Trung Quốc gần đây công bố Kế hoạch 5 năm lần thứ 15 về phát triển giáo dục giai đoạn 2026-2030, trong đó đề ra hướng ứng phó với sự thay đổi về quy mô và cơ cấu dân số trong độ tuổi đi học.

Theo kế hoạch, các cơ sở trường học bị bỏ trống hoặc không còn được sử dụng hiệu quả sẽ được chuyển đổi để phục vụ những bậc học khác, đồng thời đội ngũ giáo viên cũng được phân bổ lại. Trung Quốc còn yêu cầu xây dựng hệ thống cảnh báo sớm về biến động dân số và duy trì chi tiêu công cho giáo dục ở mức không thấp hơn 4% tổng sản phẩm trong nước (GDP).