Đề xuất thành lập Quỹ nhà ở quốc gia là giải pháp đột phá, có tính khả thi, vừa giúp an sinh xã hội, vừa góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế. Tuy nhiên, cần lưu ý đến cơ chế xét duyệt và giám sát chặt chẽ để đảm bảo vận hành hiệu quả, minh bạch, tránh thất thoát…

Với giá bất động sản tăng phi mã, người nghèo, người lao động, người thu nhập thấp, cán bộ, công chức rất khó có thể mua được. Thậm chí, theo ý kiến đại biểu Quốc hội, một công chức nếu không ăn gì cũng cần đến vài trăm năm mới mua được nhà. Vì vậy, với đề xuất thành lập Quỹ nhà ở quốc gia để phát triển nhà ở giá rẻ, nhiều chuyên gia nhận định là cần thiết.

Ông Nguyễn Quốc Anh, Phó Tổng giám đốc của Batdongsan.com.vn, cho rằng tại những đô thị tập trung đông dân cư và người lao động như Hà Nội, TP.Hồ Chí Minh, Bình Dương, Đồng Nai… nhu cầu nhà ở đang tăng lên nhanh chóng. Trong khi đó, việc phát triển nhà ở giá rẻ, nhà ở xã hội vẫn chậm, khiến tình trạng khan hiếm các sản phẩm này ngày càng trở nên nghiêm trọng. Trong bối cảnh đó, thành lập Quỹ nhà ở quốc gia là giải pháp đột phá, có tính khả thi, vừa giúp an sinh xã hội, vừa góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế.

THÊM CƠ HỘI CHO NGƯỜI LAO ĐỘNG

Chuyên gia lý giải, đối với không ít người lao động, khi gặp khó khăn trong quá trình tạo lập chỗ ở, họ có thể rời khỏi thành phố để về quê hương, sẽ làm ảnh hưởng đến quá trình sản xuất. Thống kê của Bộ Lao động – Thương binh – xã hội (cũ) cho thấy năm 2021 từng xảy ra hai đợt di chuyển lao động, khoảng 2,2 triệu người quay trở lại địa phương, dẫn đến thiếu hụt nguồn lao động lớn cho phát triển sản xuất kinh doanh tại các khu công nghiệp, khu chế xuất, khu vực kinh tế trọng điểm của đất nước. Vì vậy, nếu có nơi ăn chốn ở ổn định, người lao động cũng yên tâm gắn bó cùng doanh nghiệp, mà điều dễ nhận thấy là sẽ hỗ trợ nâng cao hiệu suất và chất lượng công việc.

Theo TS. Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội Môi giới bất động sản Việt Nam (VARS), trong những thập kỷ vừa qua, Việt Nam đã đạt nhiều thành tựu đáng kể về phát triển kinh tế và đô thị hóa. Tuy nhiên, nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê giá rẻ vẫn chưa đáp ứng được nhu cầu của người lao động. Tại một số khu công nghiệp, công nhân thường phải thuê nhà trọ với điều kiện sống thiếu thốn, không đảm bảo an toàn và vệ sinh. Tình trạng này cần phải sớm khắc phục.

Đồng quan điểm, ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội Bất động sản TP.HCM (HoREA), đánh giá thị trường đang rất thiếu nguồn cung nhà ở thương mại giá vừa túi tiền và nhà ở xã hội.

Điển hình tại TP.Hồ Chí Minh, nguồn cung nhà ở thương mại thuộc các dự án đủ điều kiện huy động vốn liên tục sụt giảm từ năm 2018 cho đến nay. Cụ thể, năm 2017 có 42.991 căn; năm 2018 có 28.316 căn; năm 2019 có 23.046 căn; năm 2020 có 16.895 căn; năm 2021 có 14.443 căn; năm 2022 có 12.147 căn; năm 2023 có 17.753 căn và năm 2024 chỉ có 1.611 căn.

Trong đó, nhà ở giá vừa túi tiền năm 2020 chiếm 1% trong tổng số nhà ở thuộc các dự án đủ điều kiện huy động vốn; nhưng năm 2021 đến 2024 thì không còn nhà ở giá vừa túi tiền, ngược lại tỷ lệ nhà ở cao cấp liên tục chiếm từ 70% trở lên và đáng quan ngại là năm 2024, 100% nhà ở đưa ra thị trường đều là nhà ở cao cấp. 

Ngoài ra, kết quả phát triển nhà ở xã hội tại TP.Hồ Chí Minh cũng chỉ ra đến hết năm 2024 mới thực hiện khoảng 6.000 căn hộ, đạt 8,6% kế hoạch và cả nước mới hoàn thành 57.652 căn hộ nhà ở xã hội, đạt 5,7% kế hoạch của giai đoạn 2021-2030.

Vì vậy, “việc thực hiện nhiều giải pháp nhằm phát triển các loại hình nhà ở vừa túi tiền là chủ trương đúng đắn”, ông Châu nhấn mạnh.

CẦN HUY ĐỘNG NGUỒN LỰC TỪ NHIỀU PHÍA

Tuy nhiên, để thành lập Quỹ nhà ở quốc gia, TS. Đính cho rằng Nhà nước cần có quy hoạch và quỹ đất rõ ràng cho phát triển quỹ nhà ở. Việc sử dụng hiệu quả quỹ đất công, kết hợp với các chính sách ưu đãi, sẽ tạo điều kiện thuận lợi cho quá trình xây dựng các dự án nhà ở phù hợp với nhu cầu người dân.

Ngoài ra, cũng cần sự chung tay của cả người lao động. Đây là một giải pháp mang tính xã hội hóa cao, thể hiện trách nhiệm của mỗi cá nhân đối với cộng đồng. Bên cạnh đó, doanh nghiệp bất động sản phải thể hiện rõ ràng hơn trách nhiệm trong hoạt động này.

Theo ông Quốc Anh, muốn nhiều người dân mua được nhà cần quan tâm đến nguồn vốn cho vay. Trước đó, dù đã có quỹ 120 ngàn tỷ đồng nhưng là do các ngân hàng đóng góp, vẫn hoạt động theo kiểu có lợi nhuận nên thực tế không hấp dẫn.

Nhưng nếu thành lập Quỹ nhà ở quốc gia mà Nhà nước giữ vai trò điều phối, với lãi suất và thời gian vay hợp lý, người dân sẽ có cơ hội mua nhà. Quỹ này lấy từ quỹ bảo hiểm xã hội của người dân để hỗ trợ chính người dân. Song, cần lưu ý đến cơ chế xét duyệt và giám sát chặt chẽ nhằm đảm bảo hiệu quả, minh bạch, tránh thất thoát.

Cũng góp ý cho việc thành lập Quỹ nhà ở quốc gia, ông Lê Hoàng Châu, Chủ tịch Hiệp hội bất động sản TP.HCM (HoREA), rất hoan nghênh Bộ Xây dựng đã có Tờ trình Chính phủ số 08/TTr-BXD ngày 17/3/2025 về “Đề nghị xây dựng Nghị quyết của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển nhà ở xã hội”; báo cáo số 14/BC-BXD “Đánh giá tác động việc ban hành Nghị quyết của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển nhà ở xã hội”; dự thảo “Nghị quyết của Quốc hội về thí điểm một số cơ chế, chính sách đặc thù phát triển nhà ở xã hội” (dự thảo Nghị quyết thí điểm)… đề xuất 7 chính sách thí điểm có tính đột phá để thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội, nhằm thực hiện mục tiêu phát triển ít nhất 1 triệu căn hộ nhà ở xã hội trong giai đoạn 2021-2030 và sau năm 2030.

Tuy nhiên, Hiệp hội đề nghị sửa đổi khoản 1 Điều 1 và Điều 3 trong dự thảo Nghị quyết thí điểm, nên sử dụng cụm từ “phát triển nhà ở” thay thế cụm từ “phát triển nhà ở xã hội”, cụ thể: từ tên gọi Quỹ phát triển nhà ở xã hội, thành Quỹ phát triển nhà ở quốc gia. Tên gọi này vừa bám sát ý kiến của Tổng Bí thư chỉ đạo thành lập “Quỹ nhà ở quốc gia” để phát triển “nhà giá rẻ” tại các đô thị lớn, vừa có tính linh hoạt để sau này có thể luật hóa chính sách phát triển nhà giá rẻ, bao gồm cả nhà ở xã hội và nhà ở thương mại giá rẻ.