Sáng 6/11, tại Nhà Quốc hội, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự Chương trình kỷ niệm 80 năm Ngày Quốc hội Việt Nam thông qua bản Hiến pháp đầu tiên của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa (9/11/1946-9/11/2026).

Ngày 9/11/1946, tại Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa I thông qua bản Hiến pháp đầu tiên, khẳng định quyền lực Nhà nước thuộc về Nhân dân. Qua các giai đoạn cách mạng, những giá trị cốt lõi của Hiến pháp năm 1946 được kế thừa, phát triển trong quá trình xây dựng, hoàn thiện Nhà nước dưới sự lãnh đạo của Đảng.

Hiến pháp năm 2013 và việc sửa đổi, bổ sung một số điều của Hiến pháp vào năm 2025 tiếp tục thể chế hóa những bước phát triển trong nhận thức và thực tiễn tổ chức quyền lực Nhà nước. Quốc hội qua các nhiệm kỳ đã đóng góp quan trọng trong việc thể chế hóa đường lối của Đảng, hoàn thiện pháp luật, giám sát hoạt động của Nhà nước, chuyển tải ý chí, nguyện vọng của Nhân dân thành những quyết sách quốc gia.

Phát biểu tại buổi lễ, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định giá trị sâu xa của sự kiện lịch sử này là gắn thành quả giành độc lập dân tộc với quyền làm chủ của Nhân dân và việc tổ chức chính quyền bằng Hiến pháp. Tinh thần đại đoàn kết được kết tinh cùng với nguyên tắc bình đẳng công dân, bảo đảm quyền dân chủ, tạo cơ sở pháp lý để tập hợp sức mạnh toàn dân trong sự nghiệp kháng chiến, kiến quốc.

Sức mạnh của Nhà nước bắt nguồn từ Nhân dân và phải được sử dụng để phụng sự Nhân dân. Chính quyền có năng lực hành động và chịu trách nhiệm là điều kiện để bảo vệ quyền dân chủ. Sự tin tưởng, tham gia và giám sát của Nhân dân tạo nên sức mạnh để Nhà nước hoàn thành trọng trách. Đó là di sản quan trọng của Hiến pháp năm 1946 đối với việc xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa hôm nay.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nêu rõ kỷ niệm là dịp để chúng ta tiếp tục phát huy những giá trị nền tảng của nền lập hiến Việt Nam: Độc lập dân tộc gắn với quyền làm chủ của Nhân dân, quyền lực Nhà nước thuộc về Nhân dân và được tổ chức, thực hiện theo Hiến pháp, pháp luật; đồng thời khẳng định trách nhiệm tiếp tục xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của Nhân dân, do Nhân dân, vì Nhân dân, dưới sự lãnh đạo của Đảng, tiếp nối xứng đáng di sản lập hiến, góp phần xây dựng đất nước phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội.

Nhấn mạnh đất nước cần thể chế đồng bộ, khả thi và bộ máy có đủ năng lực đưa các mục tiêu phát triển thành kết quả cụ thể, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước quán triệt, phải bảo đảm Hiến pháp được tôn trọng và thực hiện nghiêm; chủ động nghiên cứu, đề xuất hoàn thiện Hiến pháp. Quốc hội, các cơ quan của Quốc hội cần đề cao trách nhiệm bảo đảm tính hợp hiến của hệ thống pháp luật. Việc thẩm tra, thảo luận, quyết định chính sách phải xem xét đầy đủ căn cứ hiến định, nhất là những vấn đề liên quan đến tổ chức quyền lực, quyền con người, quyền công dân. Tăng cường giám sát việc tuân theo Hiến pháp; kịp thời phát hiện, xử lý hoặc kiến nghị xử lý vi phạm theo thẩm quyền.

Tổ chức tốt việc tổng kết thi hành Hiến pháp năm 2013, chuẩn bị cơ sở lý luận và thực tiễn để nghiên cứu, đề xuất sửa đổi tổng thể Hiến pháp. Tổng kết phải đánh giá cả những nội dung được sửa đổi, bổ sung năm 2025, làm rõ giá trị cần kế thừa và vấn đề cần hoàn thiện. Việc nghiên cứu, hoàn thiện Hiến pháp phải được chuẩn bị thấu đáo, đáp ứng yêu cầu phát triển của đất nước và củng cố niềm tin của Nhân dân. Quá trình này đặt dưới sự lãnh đạo của Đảng, phát huy trí tuệ Nhân dân, được tiến hành khoa học, dân chủ, thận trọng, đúng thẩm quyền và trình tự hiến định.

Tiếp tục phát huy quyền làm chủ của Nhân dân; tôn trọng, bảo vệ và bảo đảm quyền con người, quyền công dân. Trọng trách cơ quan quyền lực Nhà nước cao nhất của nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam phải được thể hiện bằng những quyết sách vì lợi ích của Nhân dân và sự phát triển lâu dài của đất nước. Mỗi đại biểu cần gắn bó với cử tri, phản ánh trung thực nguyện vọng chính đáng, đồng thời xem xét vấn đề từ lợi ích chung của đất nước. Mặt trận Tổ quốc Việt Nam, các tổ chức chính trị-xã hội nâng cao chất lượng giám sát, phản biện xã hội. Các cơ quan tư pháp thực hiện đầy đủ trọng trách bảo vệ công lý, quyền con người, quyền công dân theo chức năng, thẩm quyền.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đề nghị không ngừng nâng cao chất lượng thể chế và quyết sách quốc gia trên nền tảng Hiến pháp, đáp ứng yêu cầu phát triển lâu dài. Quốc hội cần nâng cao chất lượng quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước, đặt mỗi quyết sách trong tổng thể chiến lược phát triển quốc gia.

Các quyết định về ngân sách, đầu tư, sử dụng tài nguyên phải tính đầy đủ hiệu quả, khả năng cân đối nguồn lực và tác động đến các nhóm xã hội. Việc trình, thẩm tra, thảo luận chính sách dựa trên căn cứ thực tiễn, đánh giá đầy đủ tác động, làm rõ các lựa chọn và điều kiện thực hiện.

Chính phủ, các cơ quan trình chính sách, cơ quan thẩm tra chịu trách nhiệm về đề xuất, kiến nghị của mình; ngăn ngừa lợi ích cục bộ, sự chi phối làm sai lệch mục tiêu chính sách. Quốc hội giám sát chặt chẽ kết quả thực hiện các quyết sách lớn, việc sử dụng nguồn lực, trách nhiệm thực thi; phân biệt rõ bất cập của chính sách với hạn chế trong tổ chức thực hiện…

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn trân trọng cảm ơn Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã có bài phát biểu quan trọng, khẳng định giá trị của bản Hiến pháp năm 1946, đồng thời yêu cầu tiếp tục đổi mới hoạt động lập hiến, lập pháp; khẳng định Quốc hội sẽ tiếp thu đầy đủ ý kiến chỉ đạo toàn diện, sâu sắc của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước. Quốc hội khóa XVI quyết tâm hoàn thành tốt nhiệm vụ được giao, góp phần quan trọng cùng toàn Đảng, toàn dân, toàn quân hiện thực hóa khát vọng xây dựng nước Việt Nam hòa bình, độc lập, dân chủ, giàu mạnh, phồn vinh, văn minh, hạnh phúc, vững bước đi lên chủ nghĩa xã hội.

Chủ tịch Quốc hội nêu rõ xuyên suốt chặng đường hơn 80 năm phát triển, Quốc hội đã từng bước đổi mới tư duy và phương thức hoạt động, ban hành 5 bản Hiến pháp và gần 700 đạo luật. Mỗi bản Hiến pháp, mỗi đạo luật, mỗi nghị quyết, quyết định của Quốc hội luôn gắn liền với vận mệnh của quốc gia, dân tộc, kết hợp nhuần nhuyễn “ý Đảng, lòng Dân”; kết tinh sức mạnh của khối đại đoàn kết toàn dân tộc, của niềm tin và nguyện vọng chính đáng của các tầng lớp của nhân dân.

Đại hội lần thứ XIV của Đảng đã đề ra nhiệm vụ nghiên cứu sửa đổi tổng thể Hiến pháp năm 2013 phù hợp với thực tiễn, yêu cầu phát triển đất nước trong giai đoạn mới; xác định công tác xây dựng và thi hành pháp luật là “đột phá của đột phá”. Quốc hội sẽ tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy và hành động, không ngừng nâng cao chất lượng hoạt động lập hiến, lập pháp, đi trước một bước về thể chế, nghiên cứu kỹ lưỡng để quyết định những vấn đề khó, việc mới, những lĩnh vực chưa có tiền lệ, mở đường cho đổi mới sáng tạo, hiệu lực, hiệu quả.