Góp ý hai dự án luật về bưu chính và đo lường, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh yêu cầu hoàn thiện thể chế theo hướng tạo thuận lợi cho sản xuất, kinh doanh, bảo đảm cạnh tranh bình đẳng, bảo vệ quyền lợi người dân và giảm chi phí cho toàn xã hội.

Sáng 17/10, tham gia thảo luận tại Tổ 1 (Đoàn đại biểu Quốc hội thành phố Hà Nội) về dự án Luật Bưu chính (sửa đổi) và dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã đóng góp nhiều ý kiến nhằm hoàn thiện khuôn khổ pháp luật, đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội trong giai đoạn mới.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đánh giá đây là những lĩnh vực có tốc độ phát triển nhanh, trong khi một số quy định hiện hành không còn theo kịp thực tiễn.

Vì vậy, việc sửa đổi luật phải được nghiên cứu kỹ lưỡng, toàn diện, vừa nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước, vừa khơi thông nguồn lực phát triển, tạo thuận lợi cho người dân và doanh nghiệp.

KHÔNG TẠO THÊM RÀO CẢN CHO HOẠT ĐỘNG SẢN XUẤT, KINH DOANH

Đối với dự án Luật Bưu chính (sửa đổi), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho rằng hoạt động bưu chính đã vượt ra ngoài phạm vi truyền thống, trở thành một bộ phận của hạ tầng thiết yếu trong nền kinh tế số, gắn với thương mại điện tử, logistics, giao nhận số và vận tải xuyên biên giới.

Do đó, luật sửa đổi cần xác định rõ phạm vi điều chỉnh, phân định ranh giới giữa bưu chính, vận tải, logistics và thương mại điện tử; tránh tình trạng một hoạt động chịu nhiều tầng nấc quản lý hoặc doanh nghiệp phải đáp ứng các điều kiện chồng chéo.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh yêu cầu mở rộng không gian phát triển, tạo môi trường cạnh tranh bình đẳng, đồng thời không đặt thêm những rào cản không cần thiết đối với hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Theo đó, việc chuyển từ cơ chế cấp phép sang đăng ký là hướng đi tích cực, nhưng phải gắn với trách nhiệm rõ ràng và năng lực giám sát thực chất. Cơ chế hậu kiểm cần dựa trên mức độ rủi ro, không để thủ tục xác nhận đăng ký trở thành một hình thức giấy phép con.

Các quy định mới cũng cần tính đến phương thức giao nhận hiện đại, hoạt động xuyên biên giới, kết nối với thanh toán điện tử, qua đó nâng cao tính minh bạch, hạn chế gian lận và bảo vệ quyền lợi người sử dụng dịch vụ.

Đối với dịch vụ bưu chính công ích, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu bảo đảm dịch vụ thiết yếu đến được với mọi người dân, đồng thời sử dụng hiệu quả nguồn lực nhà nước.

Luật cần quy định rõ phạm vi phục vụ, chất lượng dịch vụ, khả năng chi trả của người dân và trách nhiệm bảo đảm kinh phí. Cơ chế hỗ trợ dịch vụ công ích phải minh bạch, tránh bù lỗ thiếu kiểm soát hoặc sử dụng nguồn lực công ích để tạo lợi thế cạnh tranh không bình đẳng.

Đặc biệt, quyền lợi người sử dụng phải được đặt ở vị trí trung tâm. Khi bưu gửi đi qua nhiều đơn vị, doanh nghiệp giao kết hợp đồng phải chịu trách nhiệm cuối cùng với khách hàng, không để người dân phải tự tìm từng khâu trung gian khi xảy ra mất mát, thất lạc hoặc vi phạm.

Cùng với đó, cần hoàn thiện cơ chế giải quyết khiếu nại, bồi thường; làm rõ trách nhiệm của lực lượng giao hàng, hoạt động thu hộ tiền hàng và bảo vệ dữ liệu cá nhân.

CHUYỂN MẠNH TỪ TIỀN KIỂM SANG HẬU KIỂM, GIẢM CHI PHÍ CHO DOANH NGHIỆP

Góp ý dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Đo lường, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định đây là lĩnh vực chuyên môn sâu nhưng tác động trực tiếp đến đời sống nhân dân, hoạt động sản xuất, kinh doanh và năng lực phát triển của nền kinh tế.

Độ chính xác của kết quả đo lường liên quan trực tiếp đến tiền điện, tiền nước, chất lượng hàng hóa, sản phẩm, lĩnh vực y tế, môi trường và cả những quyết định pháp lý quan trọng.

Vì vậy, việc hoàn thiện luật phải hướng tới bảo đảm công bằng trong giao dịch, nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, đồng thời tăng cường năng lực tự chủ về công nghệ của nền kinh tế.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh phát triển năng lực đo lường phải phục vụ mục tiêu làm chủ công nghệ. Doanh nghiệp muốn nâng cao năng lực cạnh tranh, tham gia sâu vào chuỗi giá trị phải có khả năng đo lường, kiểm chứng và bảo đảm chất lượng sản phẩm.

Liên quan nhu cầu kinh phí dự kiến khoảng 9.000 tỷ đồng trong giai đoạn 2026 - 2030 để đầu tư hệ thống chuẩn đo lường và nền tảng số, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu làm rõ thứ tự ưu tiên, khả năng sử dụng chung hạ tầng và hiệu quả đầu tư, tránh lãng phí nguồn lực.

Hiệu quả đầu tư không chỉ được đánh giá bằng số lượng thiết bị mua sắm mà phải thể hiện ở năng lực đo lường được quốc tế thừa nhận, khả năng phục vụ doanh nghiệp và mức độ giảm chi phí dịch vụ.

Nhà nước cần tập trung bảo đảm những năng lực đo lường nền tảng mà thị trường chưa đáp ứng, đồng thời tạo điều kiện cho doanh nghiệp tham gia cung cấp dịch vụ bình đẳng.

Về phương thức quản lý, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước yêu cầu chuyển mạnh từ tiền kiểm sang hậu kiểm trên cơ sở đánh giá rủi ro và xác định rõ trách nhiệm.

Thủ tục công bố năng lực phải đơn giản, công khai, minh bạch, không biến thành cơ chế xin - cho. Hoạt động kiểm tra cần có tiêu chí cụ thể, tránh tình trạng doanh nghiệp tuân thủ tốt vẫn bị kiểm tra nhiều lần, trong khi những trường hợp có dấu hiệu gian lận không được phát hiện, xử lý kịp thời.

Tuy nhiên, việc giảm kiểm tra không đồng nghĩa với buông lỏng quản lý. Cơ quan có thẩm quyền vẫn phải thực hiện kiểm tra, xử lý khi phát hiện dấu hiệu vi phạm.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cũng yêu cầu đẩy mạnh chuyển đổi số, tái sử dụng và chia sẻ dữ liệu, tránh tình trạng doanh nghiệp phải cung cấp nhiều lần cùng một thông tin cho các cơ quan quản lý khác nhau; đồng thời bảo đảm an toàn thông tin và bí mật kinh doanh.

Đặc biệt, đối với những hành vi gian lận trong đo đếm điện, nước, xăng dầu hoặc thiết bị y tế, cần xác định rõ phạm vi ảnh hưởng, số tiền thu sai và trách nhiệm hoàn trả, bồi thường cho người bị thiệt hại. Việc xử lý vi phạm không thể chỉ dừng ở xử phạt hành chính mà phải bảo đảm quyền và lợi ích hợp pháp của người dân.

Nhấn mạnh yêu cầu xuyên suốt trong hoàn thiện hai dự án luật, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm lưu ý các quy định phải gắn với điều kiện tổ chức thực hiện, bảo đảm rõ trách nhiệm, rõ nguồn lực và thủ tục khả thi.

Việc ứng dụng công nghệ mới phải phục vụ nâng cao hiệu quả quản lý, cải thiện chất lượng dịch vụ và giảm chi phí. Các yêu cầu quản lý phải phù hợp với thực tiễn phát triển, không gây ách tắc hoạt động lưu thông hàng hóa hợp pháp.

Tổng Bí thư, Chủ tịch nước nhấn mạnh: “Thước đo thành công của luật là hàng hóa được lưu thông thuận lợi hơn, doanh nghiệp giảm được chi phí, người dân ở mọi vùng miền được phục vụ tốt hơn, quyền lợi được bảo đảm chắc chắn hơn và giá dịch vụ ngày càng rẻ hơn”.

Đồng thời, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước khẳng định xu hướng chung của toàn bộ nền kinh tế là giảm chi phí, nâng cao chất lượng phục vụ, không để chi phí tăng tùy tiện.

Việc sửa đổi hai luật phải hướng tới những kết quả cụ thể: nâng cao độ tin cậy của hoạt động đo lường, bảo vệ tốt hơn quyền lợi người dân, tạo thuận lợi cho lưu thông hàng hóa, giảm chi phí sản xuất, kinh doanh và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn lực xã hội.