Lợi dụng không gian mạng và các sàn thương mại điện tử, nhiều đối tượng ngang nhiên rao bán thuốc giả, thiết bị y tế kém chất lượng, thuốc lá điện tử với thủ đoạn ngày càng tinh vi. Trước thực trạng này, Bộ Y tế vừa chính thức phát đi chỉ đạo "nóng", yêu cầu siết chặt kiểm tra và không có vùng cấm cho các tài khoản vi phạm...

Bộ Y tế nhấn mạnh yêu cầu này trong công văn gửi các địa phương đề nghị thực hiện quyết liệt các giải pháp đấu tranh, ngăn chặn, xử lý các hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, gian lận thương mại và hàng giả trong lĩnh vực y tế.

Theo Bộ Y tế, thời gian qua, công tác đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ trong lĩnh vực y tế đã được các bộ, ngành, địa phương tích cực triển khai, qua đó phát hiện và xử lý nhiều tổ chức, cá nhân vi phạm.

Tuy nhiên, tình trạng xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả trong lĩnh vực y tế vẫn tiềm ẩn nhiều diễn biến phức tạp. Các đối tượng sử dụng nhiều thủ đoạn tinh vi, tận dụng mọi cơ hội để thực hiện hành vi vi phạm nhằm thu lợi bất chính.

Để tăng cường công tác đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại, hàng giả và xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, Bộ Y tế đề nghị các địa phương coi đây là nhiệm vụ thường xuyên, trọng tâm; đề cao trách nhiệm người đứng đầu cơ quan, đơn vị.

Các địa phương được yêu cầu chủ động rà soát, xác định các tuyến, địa bàn, kho hàng, trung tâm phân phối, cơ sở sản xuất, kinh doanh, tổ chức, cá nhân, tài khoản thương mại điện tử, hộ kinh doanh có dấu hiệu vi phạm để xây dựng kế hoạch, tổ chức các đợt cao điểm kiểm tra, kiểm soát, xử lý.

Bộ Y tế lưu ý việc rà soát cần tập trung vào các hành vi như: Sản xuất, buôn bán, vận chuyển, tàng trữ các sản phẩm y tế giả, kém chất lượng, không rõ nguồn gốc xuất xứ, nhập lậu, xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ; việc bán các thuốc kê đơn không đúng quy định tại các cơ sở bán lẻ thuốc và trên nền tảng thương mại điện tử.

Bên cạnh đó là hành vi giả mạo nhãn hiệu, bao bì, tem nhãn, xuất xứ, chỉ dẫn địa lý; quảng cáo sai sự thật, gian dối về công dụng, thành phần, chất lượng sản phẩm thuộc lĩnh vực y tế; vận chuyển, sản xuất, mua bán, tàng trữ, sử dụng trái phép thuốc lá và các sản phẩm thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng.

Ngoài ra, việc kinh doanh hàng hóa vi phạm quyền sở hữu trí tuệ trên nền tảng thương mại điện tử, mạng xã hội và tại các cơ sở kinh doanh các sản phẩm y tế; hay việc sao chép, sử dụng trái phép phần mềm, dữ liệu, tài liệu, nội dung số có bản quyền trong các cơ sở y tế, cơ sở đào tạo, doanh nghiệp thuộc lĩnh vực y tế, cũng thuộc diện được rà soát lần này.

Bộ Y tế cũng đề nghị các địa phương chỉ đạo Sở Y tế phối hợp với Công an, Quản lý thị trường, Hải quan, Thuế, Bộ đội Biên phòng, Thanh tra…, chính quyền cấp xã và các lực lượng chức năng tại cửa khẩu, cảng biển, sân bay để trao đổi, xác minh thông tin; kịp thời chia sẻ dữ liệu về đối tượng, phương thức, thủ đoạn vi phạm.

Đối với vụ việc phức tạp, có dấu hiệu hình thành đường dây lớn hoặc liên quan nhiều địa phương, cần chủ động thông báo, phối hợp điều tra, xử lý đồng bộ. Không để đối tượng lợi dụng sự thiếu liên kết giữa các địa bàn để tẩu tán hàng hóa, thay đổi địa điểm kinh doanh hoặc tiếp tục vi phạm.

Việc kịp thời báo cáo, phối hợp với Bộ Y tế và các bộ, ngành liên quan để được hướng dẫn, hỗ trợ xử lý cũng được nhấn mạnh. Quá trình xác minh, kiểm tra, xử lý vi phạm cần bảo đảm đúng quy định pháp luật, công khai, minh bạch, không gây cản trở hoạt động sản xuất kinh doanh hợp pháp; đặc biệt không có vùng cấm, không có ngoại lệ trong xử lý vi phạm.

Một nhiệm vụ quan trọng cũng được nhấn mạnh là đẩy nhanh việc hoàn thiện, kết nối, liên thông và chia sẻ dữ liệu về truy xuất nguồn gốc hàng hóa thuộc lĩnh vực y tế giữa các cơ quan quản lý, nhằm nâng cao hiệu quả phát hiện, xử lý hàng giả, hàng không rõ nguồn gốc. Bộ Y tế khuyến khích doanh nghiệp áp dụng mã định danh, tem điện tử, mã QR truy xuất nguồn gốc sản phẩm.

Công tác tuyên truyền, phổ biến pháp luật về phòng chống hàng giả, sở hữu trí tuệ cũng được lưu ý, bằng việc tăng cường thời lượng, nội dung tuyên truyền trên các phương tiện thông tin đại chúng, nền tảng số và tại cơ sở để nâng cao nhận thức của tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp, cơ sở y tế và người dân trong chấp hành pháp luật về sở hữu trí tuệ.

Đặc biệt, cần cảnh báo kịp thời các sản phẩm y tế không được phép lưu hành để người dân biết và không sử dụng; các cơ sở y tế có vi phạm hoặc không được phép hoạt động. Khuyến khích doanh nghiệp, chủ thể quyền chủ động phối hợp với cơ quan chức năng trong phát hiện, xử lý vi phạm.

Vận động người tiêu dùng không tiếp tay cho hàng giả, hàng nhái, hàng hóa xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ. Khi có vấn đề về sức khỏe, người dân cần đến khám và mua sản phẩm y tế tại cơ sở có y tế hợp pháp, có nguồn gốc rõ ràng.