Hàn Quốc dự kiến đầu tư 200 tỷ USD vào năng lượng Mỹ để đổi lấy việc giảm thuế quan, nhưng nhấn mạnh chỉ rót vốn vào các dự án có hiệu quả kinh tế...

Ngày thứ Tư (30/9), Tổng thống Mỹ Donald Trump công bố kế hoạch Hàn Quốc đầu tư 200 tỷ USD vào các dự án năng lượng tại Mỹ. Kế hoạch đầu tư gồm 8 nhà máy điện hạt nhân, một nhà máy điện khí quy mô lớn tại Texas và dự án khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) Alaska đã bị trì hoãn nhiều năm.

Phát biểu tại Nhà Trắng, ông Trump gọi đây là “một trong những khoản đầu tư hạ tầng năng lượng lớn nhất trong lịch sử Mỹ”.

“Các dự án này là bước tiến lớn trong việc bảo đảm chuỗi cung ứng năng lượng thiết yếu và củng cố vị thế dẫn đầu của Mỹ trong lĩnh vực năng lượng, đồng thời tăng cường quan hệ với Hàn Quốc và toàn bộ khu vực Thái Bình Dương”, ông Trump nhấn mạnh.

Kế hoạch này nằm trong gói đầu tư 350 tỷ USD mà Hàn Quốc nhất trí với Mỹ năm ngoái. Thỏa thuận được đưa ra sau cuộc gặp giữa ông Trump và Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung bên lề hội nghị các nhà lãnh đạo Diễn đàn Hợp tác kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) tại Hàn Quốc.

Trong tổng số 350 tỷ USD, hai bên dành 150 tỷ USD cho ngành đóng tàu và 200 tỷ USD cho các lĩnh vực khác. Đổi lại, Mỹ đồng ý giảm thuế quan đối với hàng hóa Hàn Quốc từ 25% xuống 15%.

Đây là những dự án đầu tiên được công bố trong khuôn khổ gói đầu tư này, chỉ khoảng 5 tuần trước cuộc bầu cử Quốc hội giữa nhiệm kỳ tại Mỹ. Trong đó, các dự án trị giá hàng chục tỷ USD sẽ được triển khai tại Alaska và Texas, hai bang nơi các ứng viên Đảng Cộng hòa đang phải cạnh tranh quyết liệt với đối thủ.

Dù ông Trump đã công bố quy mô đầu tư, thời điểm Hàn Quốc phê duyệt vốn cho toàn bộ các dự án vẫn chưa rõ ràng.

Bộ trưởng Thương mại và Công nghiệp Hàn Quốc Kim Jung-kwan cho biết hai bên sẽ kết hợp thế mạnh để phát triển các dự án trong những lĩnh vực chiến lược như trí tuệ nhân tạo (AI), điện hạt nhân và LNG. Theo ông, đây là những lĩnh vực gắn trực tiếp với các ngành công nghiệp tương lai và an ninh kinh tế.

“Chúng tôi sẽ đặt lợi ích quốc gia lên trước và chỉ đầu tư vào những dự án có hiệu quả thương mại”, ông Kim nhấn mạnh ngày 30/9.

Về phân chia lợi nhuận, Seoul cho biết Mỹ đồng ý để Hàn Quốc nhận 50% lợi nhuận từ các dự án cho đến khi thu hồi đủ vốn đầu tư. Sau thời điểm đó, Mỹ sẽ nhận 90% lợi nhuận.

Theo phía Hàn Quốc, nước này sẽ đầu tư 120 tỷ USD để xây dựng 8 nhà máy điện hạt nhân tại Mỹ. Bộ trưởng Thương mại Mỹ Howard Lutnick cho biết các nhà máy sẽ được đặt tại 4 bang Ohio, Tennessee, South Carolina và Kentucky.

Một doanh nghiệp quốc doanh của Hàn Quốc sẽ xây dựng 2 nhà máy. 6 nhà máy còn lại do Westinghouse Electric, doanh nghiệp Mỹ có trụ sở tại Pennsylvania, đảm nhiệm.

Chính phủ Hàn Quốc cho biết nước này sẽ trở thành nước ngoài đầu tiên xây dựng nhà máy điện hạt nhân của mình tại Mỹ. Các doanh nghiệp Hàn Quốc cũng đang đàm phán mua cổ phần tại Westinghouse để hưởng một phần lợi nhuận từ dự án.

Tuy nhiên, các nhà phân tích cảnh báo việc xây dựng nhà máy điện hạt nhân có thể mất hàng chục năm, với chi phí dễ vượt dự toán. Trước đó, chính quyền ông Trump đã công bố thỏa thuận với Westinghouse về việc xây dựng 10 lò phản ứng bằng nguồn vốn từ Chính phủ Nhật Bản, nhưng đến nay kế hoạch này vẫn chưa có nhiều tiến triển.

Ngoài điện hạt nhân, Hàn Quốc còn công bố kế hoạch xây dựng một nhà máy điện chạy bằng khí tự nhiên tại Texas, với công suất 6.472 MW và vốn đầu tư 22,3 tỷ USD.

Nhà máy sẽ cung cấp điện trực tiếp cho các trung tâm dữ liệu gần đó. Giai đoạn đầu dự kiến vận hành thương mại vào năm 2029, còn toàn bộ nhà máy được đặt mục tiêu đi vào hoạt động năm 2032.

Riêng với dự án LNG Alaska, ông Trump cho biết Hàn Quốc sẽ đầu tư 54 tỷ USD. Tuy nhiên, Seoul cho biết hai bên mới đồng ý xem xét dự án và Hàn Quốc chỉ quyết định rót vốn sau khi đánh giá hiệu quả kinh tế.

Tuyên bố chung do Bộ Thương mại Hàn Quốc công bố cũng nêu rõ dự án phải đáp ứng các điều kiện về hiệu quả thương mại trong bản ghi nhớ về đầu tư chiến lược, đồng thời tuân thủ các yêu cầu pháp lý trong nước có liên quan.

Dự án Alaska LNG gồm một đường ống quy mô lớn vận chuyển khí tự nhiên từ phía Bắc xuống phía Nam bang Alaska, cùng cơ sở hóa lỏng và xuất khẩu LNG.

Dự án do Glenfarne Group hậu thuẫn đã được đề xuất từ nhiều thập kỷ trước, nhằm cung cấp khí đốt cho các khu dân cư thiếu năng lượng ở bờ biển phía tây Alaska và đưa bang này trở thành nguồn cung nhiên liệu lớn cho châu Á.

Chính quyền ông Trump coi đây là dự án quan trọng để thu hút đầu tư và tạo việc làm tại Alaska. Theo tổng thống Mỹ, dự án sẽ tạo ra 12.000 việc làm trong giai đoạn xây dựng và giúp các hộ gia đình trong bang giảm chi phí năng lượng.

Ông Brendan Duval, Giám đốc điều hành Glenfarne Group, cho biết việc xây dựng đường ống sẽ mất 3 năm, còn để bắt đầu xuất khẩu LNG cần 5 năm. Bộ trưởng Lutnick cho rằng dự án sẽ mang lại lợi ích cho “toàn bộ Đông Nam Á”.

Thượng nghị sĩ Dan Sullivan của bang Alaska, người lâu nay ủng hộ dự án, có mặt tại lễ công bố ở Phòng Bầu dục ngày 30/9. Ông đang cạnh tranh sát sao với bà Mary Peltola, cựu hạ nghị sĩ thuộc Đảng Dân chủ.

Tuy nhiên, chi phí cao và rủi ro khi triển khai tại Alaska vẫn là những trở ngại lớn. Một số tập đoàn năng lượng lớn hoạt động trong khu vực, trong đó có ExxonMobil, từng cân nhắc hỗ trợ dự án nhưng sau đó quyết định không tham gia.

Đến nay, tập đoàn Posco Group của Hàn Quốc là doanh nghiệp châu Á duy nhất đã góp vốn vào dự án. Chính quyền ông Trump đã vận động Seoul thực hiện cam kết đầu tư trước đó để hỗ trợ dự án có ý nghĩa chính trị quan trọng này.