Iran chỉ trích Canada vì ủng hộ các hoạt động của Mỹ tại eo biển Hormuz, đồng thời cảnh báo Hàn Quốc và các nước khác sẽ phải đối mặt với “hậu quả nghiêm trọng” nếu tham gia chiến dịch quân sự do Washington dẫn đầu tại tuyến hàng hải này…

Ngày thứ Hai (7/9), Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran Esmaeil Baghaei chỉ trích Canada vì ủng hộ các hành động của Mỹ tại eo biển Hormuz. Theo ông, động thái này cho thấy Ottawa thiếu nhất quán về chiến lược và đang chịu ảnh hưởng từ sức ép của Washington.

Phản ứng trên được đưa ra sau khi Canada lên án các hành động mà Ottawa cho là gây bất ổn của Iran tại Trung Đông. Chính phủ Canada tuyên bố sẽ phối hợp với các đối tác để tiếp tục gây sức ép lên Tehran, bao gồm duy trì các biện pháp trừng phạt và hỗ trợ nỗ lực do Mỹ, Pháp và Anh dẫn đầu nhằm khôi phục hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz.

Theo ông Baghaei, lập trường trên không thể được coi là ngoại giao hay cách hành xử có trách nhiệm, đồng thời cũng không giúp Canada tránh khỏi sức ép từ Mỹ. Ông đặt câu hỏi vì sao Ottawa vẫn lựa chọn ủng hộ Washington dù quan hệ hai nước gần đây xuất hiện nhiều bất đồng.

Đàm phán thương mại giữa Canada và Mỹ đổ vỡ vào tháng trước, sau khi Thủ tướng Canada Mark Carney cho rằng Washington yêu cầu quá nhiều nhưng nhượng bộ quá ít. Sau đó, Mỹ áp thuế quan 50% lên khoảng 20 tỷ USD hàng hóa Canada. Đáp lại, Ottawa áp thuế trả đũa với giá trị tương đương từ 0h01 ngày 8/9 theo giờ miền Đông nước Mỹ.

Không chỉ Canada, Iran cũng đưa ra cảnh báo với Hàn Quốc. Trong một bài đăng bằng tiếng Hàn trên mạng xã hội X, ông Baghaei yêu cầu Seoul không can dự quân sự tại Vùng Vịnh hoặc ủng hộ các hành động của Mỹ trong khu vực.

Cuối tuần trước, Bộ Ngoại giao Hàn Quốc cho biết Seoul đang phối hợp chặt chẽ với các nước liên quan nhằm góp phần sớm khôi phục hòa bình và ổn định tại Trung Đông. Theo hãng tin Reuters, Hàn Quốc cũng đang xem xét nhiều phương án, trong đó có biện pháp quân sự, để bảo đảm tự do hàng hải tại eo biển Hormuz.

“Bất kỳ quốc gia nào duy trì hiện diện quân sự hoặc tham gia các hoạt động của Mỹ tại Vùng Vịnh và eo biển Hormuz đều sẽ bị coi là trực tiếp hỗ trợ bên gây chiến và phải đối mặt với hậu quả nghiêm trọng”, ông Baghaei cảnh báo.

Tuyên bố này cho thấy Tehran đang mở rộng cảnh báo từ Mỹ sang các đồng minh có khả năng tham gia chiến dịch khôi phục hoạt động hàng hải qua eo biển Hormuz.

Kể từ khi chiến tranh bùng phát sau các cuộc tấn công của Mỹ và Israel nhằm vào Iran ngày 28/2, Tehran đã siết chặt hoạt động hàng hải qua eo biển này. Trước chiến tranh, khoảng 20% lượng dầu mỏ và khí tự nhiên hóa lỏng được vận chuyển trên toàn cầu đi qua đây.

Ngày 6/9, ông Mohsen Rezaei, quan chức an ninh cấp cao Iran cho biết Tehran sẽ công bố một vùng cấm tại Vùng Vịnh và thiết lập hành lang vận tải biển mới qua eo biển Hormuz. Theo ông, những tàu đi vào vùng cấm có thể bị Iran đưa vào danh sách trừng phạt.

“Chúng tôi chỉ cam kết duy trì hoạt động lưu thông qua eo biển Hormuz khi Mỹ chấm dứt các hành động đe dọa và tấn công Iran”, ông Rezaei nói.

Trong khi đó, Chủ tịch Quốc hội Iran Mohammad Baqer Qalibaf cảnh báo Tehran có thể trả đũa các doanh nghiệp dầu khí Mỹ tại Vùng Vịnh nếu Washington tiếp tục tấn công tài sản của Iran.

Ông Qalibaf cho rằng các cơ sở dầu khí nằm rải rác khắp Vùng Vịnh, ở những vị trí dễ tiếp cận và khó được bảo vệ hoàn toàn. Vì vậy, các doanh nghiệp dầu khí Mỹ cùng cơ sở của họ trong khu vực cũng có thể trở thành mục tiêu.

“Nếu họ tấn công tài sản của chúng tôi, tài sản của họ cũng sẽ bị tấn công”, ông Qalibaf tuyên bố ngày 7/9.

Căng thẳng gia tăng sau khi quân đội Mỹ ngày 5/9 tấn công 3 tàu chở dầu của Iran, trong đó có một tàu gần đảo Kharg, trung tâm xuất khẩu dầu chủ lực của nước này, theo Bộ Tư lệnh Trung tâm Mỹ (CENTCOM). Phía Mỹ cho biết các cuộc tấn công diễn ra sau khi Vệ binh Cách mạng Hồi giáo Iran (IRGC) đánh vào tàu chiến Mỹ trong khu vực.

Những diễn biến trên đã đẩy giá dầu ngày 7/9 lên gần mức cao nhất trong 6 tuần. Dữ liệu hàng hải cho thấy trong 10 ngày gần nhất, bình quân chỉ có khoảng 10 tàu chở hàng đi qua eo biển Hormuz mỗi ngày, mức thấp nhất kể từ tháng 5.

Theo các nhà phân tích, bằng các cảnh báo nhằm vào Canada, Hàn Quốc và doanh nghiệp dầu khí Mỹ, Tehran dường như muốn ngăn Washington tập hợp một liên minh quốc tế để mở lại hoàn toàn eo biển Hormuz. Trong khi đó, các nỗ lực ngoại giao nhằm chấm dứt cuộc chiến kéo dài hơn 6 tháng vẫn chưa đạt được bước tiến đáng kể.