Động thái này của ông Trump nằm trong nỗ lực hạ giá dầu diesel trước thềm cuộc bầu cử ở Mỹ vào đầu tháng 11...

Tổng thống Donald Trump đã tạm miễn áp dụng biện pháp thuế quan mạnh tay liên quan đến hoạt động xuất khẩu năng lượng của Nga vì các biện pháp này gây cản trở nỗ lực của ông trong việc hạ giá dầu diesel trước thềm cuộc bầu cử sắp tới. Biện pháp này được quy định trong một đạo luật mà ông Trump mới ký vào tháng trước.

Trong một sắc lệnh hành pháp vào ngày thứ Sáu (16/10), ông Trump viện dẫn một điều khoản miễn trừ trong đạo luật này. Đây là đạo luật được cố Thượng nghị sĩ Lindsey Graham thúc đẩy lúc sinh thời nhằm trừng phạt Nga liên quan tới cuộc chiến với Ukraine, luật hóa và mở rộng các biện pháp trừng phạt đối với Moscow. Đạo luật được đặt tên theo ông Graham để tưởng nhớ ông.

“Tôi quyết định miễn áp dụng các biện pháp trừng phạt, hạn chế và thuế quan được quy định trong Đạo luật Graham. Tôi đã gửi tới Quốc hội văn bản xác nhận rằng việc cấp miễn trừ vào thời điểm này là vì lợi ích quốc gia của Mỹ”, ông Trump tuyên bố trong sắc lệnh hành pháp.

Theo hãng tin Bloomberg, sắc này vẫn chính thức thiết lập các mức thuế quan được quy định trong Đạo luận Graham, nhưng tạm hoãn việc thực thi, đồng nghĩa với việc ông Trump có thể áp dụng các mức thuế quan này vào một thời điểm khác nếu ông muốn.

Đạo luật Graham yêu cầu Tổng thống Mỹ trong vòng 30 ngày phải áp thuế 100% đối với tất cả hàng hóa từ 5 quốc gia và vùng lãnh thổ nhập khẩu nhiều dầu Nga nhất. Ngoài ra, đạo luật còn áp các biện pháp trừng phạt lên nhiều thực thể Nga, đồng thời áp thuế 500% đối với tất cả các sản phẩm năng lượng của Nga nhập khẩu vào Mỹ. Thời hạn 30 ngày để áp các biện pháp thuế quan này đã kết thúc vào ngày Chủ nhật (18/10).

Các biện pháp thuế quan trong đạo luật trên mâu thuẫn với thỏa thuận dầu diesel giữa Tổng thống Trump và Tổng thống Nga Vladimir Putin, mà theo đó phía Nga sẽ cung ứng hàng triệu tấn dầu diesel ra thị trường toàn cầu. Thỏa thuận này là một phần trong nỗ lực của ông Trump nhằm hạ nhiệt giá dầu diesel tại Mỹ từ mức cao kỷ lục hiện nay để trấn an cử tri Mỹ chỉ vài tuần trước cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ngày 3/11.

Trong một bài đăng trên nền tảng X vào hôm thứ Bảy (17/10), đặc phái viên của Tổng thống Nga, ông Kirill Dmitriev - thành viên trong nhóm đàm phán của ông Putin với các quan chức Mỹ về cuộc chiến tại Ukraine - cho rằng quyết định của ông Trump đánh dấu một “khoảnh khắc thực sự mang tính lịch sử”. Ông nhấn mạnh: “Hợp tác kinh tế giữa Nga và Mỹ phục vụ lợi ích của cả hai quốc gia”.

Cùng ngày Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskiy có một bài đăng trên mạng xã hội cho biết Nga đã thực hiện một trong những cuộc tấn công quy mô lớn nhất từ trước đến nay nhằm vào cơ sở hạ tầng năng lượng của Ukraine trong đêm ngày hôm trước, với 15 cơ sở sản xuất và truyền tải điện trọng yếu trở thành mục tiêu tấn công.

“Nga đang cố gắng gây ra tình trạng mất điện trên diện rộng tại Ukraine ngay trước thềm mùa đông. Nga đang tìm cách khiến hàng triệu người dân của chúng tôi rơi vào cảnh không có điện và hệ thống sưởi”, ông Zelenskiy nói, cho rằng việc Mỹ giảm gây áp lực với Nga là một sai lầm.

Theo Bloomberg, việc ông Trump tạm miễn áp thuế quan trừng phạt liên quan tới Nga có thể vấp phải sự phản đối mới từ các thành viên Quốc hội, trong đó có nhiều đảng viên Cộng hòa từng tỏ thái độ không đồng tình với thỏa thuận dầu diesel giữa ông Trump với ông Putin. Một nhóm thượng nghị sĩ từ cả hai đảng đã ký một bức thư trong tuần vừa rồi kêu gọi ông Trump hủy bỏ thỏa thuận đó và thực thi các điều khoản trong Đạo luật Graham.

Trong một tuyên bố hôm thứ Bảy, Thượng nghị sĩ Elizabeth Warren nói: “Quốc hội nên đảo ngược thỏa thuận dầu diesel mà ông Trump đã đạt được với ông Putin, tăng cường hỗ trợ cho Ukraine, đồng thời mạnh tay với Nga”.

Tuy nhiên, việc tạm miễn áp dụng Đạo luật Graham giúp tránh được nguy cơ xung đột giữa Mỹ với các quốc gia mua nhiều sản phẩm năng lượng nhất từ Nga, bao gồm Trung Quốc, Ấn Độ và Thổ Nhĩ Kỳ.

Trong ngày thứ Sáu, Tổng thống Putin tuyên bố rằng Nga sẽ tiếp tục các cuộc tấn công quy mô lớn nhằm vào các cơ sở công nghiệp quốc phòng và các trung tâm hậu cần của Ukraine. Tổng thống Zelenskiy cũng ra lệnh thực hiện các cuộc tấn công mới vào các nhà máy lọc dầu của Nga, chấm dứt khoảng thời gian tạm dừng trước đó nhằm đáp lại lời kêu gọi của ông Trump về một “thỏa thuận ngừng bắn” trong lĩnh vực năng lượng.