Công ty cổ phần Tập đoàn Thái Dương xảy ra nhiều sai phạm trong quá trình khai thác đất hiếm song cơ quan chức năng không có kiến nghị xử lý để kịp thời ngăn chặn việc thất thoát tài nguyên khoáng sản cho nhà nước…

Viện Kiểm sát nhân dân tối cao vừa ban hành cáo trạng truy tố 27 bị can trong vụ án khai thác trái phép đất hiếm ở Yên Bái liên quan đến Công ty cổ phần Tập đoàn Thái Dương do Đào Văn Huấn là chủ tịch Hội đồng quản trị.

Theo cáo buộc, bị can Đào Văn Huấn đã chỉ đạo khai thác trái phép quặng đất hiếm, quặng sắt tại mỏ đất hiếm Yên Phú với tổng giá trị hơn 864 tỷ đồng, thu lời bất chính hơn 736 tỷ đồng. Liên quan đến vụ án này, một số cán bộ nhà nước đã cố ý làm trái nguyên tắc, điều kiện cấp giấy phép khai thác quặng đất hiếm cho Công ty Thái Dương.

Cáo trạng thể hiện, Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Yên Bái (trước đây) là cơ quan chuyên môn thuộc UBND tỉnh, giúp UBND tỉnh quản lý nhà nước về tài nguyên khoáng sản, có trách nhiệm thanh tra, kiểm tra việc chấp hành pháp luật về khoáng sản; xử lý theo thẩm quyền hoặc kiến nghị cấp có thẩm quyền xử lý các vi phạm pháp luật theo quy định của pháp luật.

Trong đó, các ông Hồ Đức Hợp, giám đốc; Lê Công Tiến, phó giám đốc phụ trách khoáng sản và Bùi Đoàn Như, Trưởng phòng khoáng sản thuộc Sở tài nguyên và Môi trưởng tỉnh Yên Bái là những cá nhân có trách nhiệm chính trong công tác quản lý hoạt động khai thác đất hiếm tại mỏ Yên Phú.

Kết quả điều tra xác định, Công ty Thái Dương có nhiều sai phạm trong việc chấp hành pháp luật như khai thác khi chưa đủ điều kiện theo quy định do không nộp thiết kế mỏ được phê duyệt cho Sở Tài nguyên và Môi trường tỉnh Yên Bái. Đặc biệt, đến thời điểm khởi tố vụ án, công ty vẫn chưa lập hồ sơ, vi phạm khoản 2, điều 61 Luật Khoáng sản.

Công ty thực hiện không đúng quy định về việc đăng ký, thông báo ngày bắt đầu xây dựng mỏ; không thông báo ngày bắt đầu khai thác mỏ; tiêu thụ khoáng sản trái quy định.

Ngoài ra, công ty không chấp hành đúng quy định pháp luật về đất đai. Theo đó, ngày 7/7/2017, Sở Tài nguyên và Môi trường và Công ty Thái Dương ký hợp đồng thuê đất với thời hạn từ ngày 24/4/2017 đến hết ngày 28/4/2020.

Đến ngày 10/10/2022, UBND tỉnh Yên Bái mới có quyết định gia hạn sử dụng đất cho công ty để khai thác, chế biến quặng đất hiếm. Ngày 21/11/2022, Công ty Thái Dương mới được ký hợp đồng thuê đất, thời điểm tính tiền thuê đất ngày 10/10/2022.

Như vậy, trong 30 tháng (từ tháng 5/2020 – 9/2022), công ty không được ký hợp đồng thuê đất nhưng vẫn tổ chức khai thác tiêu thụ trái phép, vi phạm khoản 1, điều 31 Luật Khoáng sản.

Công ty cũng chưa lắp trạm cân tại vị trí đưa khoáng sản nguyên khai ra khỏi khu vực khai thác, chưa lắp đặt camera giám sát theo quy định tại khoản 2, điều 42 Nghị định 158/2016/NĐ-CP để theo dõi lượng quặng nguyên khai.

Theo cáo trạng, các bị can Hợp, Tiến và Như biết Công ty Thái Dương đã bắt đầu khai thác, tiêu thụ đất hiếm từ năm 2020; đồng thời những sai phạm của công ty được thể hiện qua các báo cáo, kết quả kiểm tra, rà soát của Sở Tài nguyên và Môi trường. Song, các cá nhân này không kiến nghị xử lý để kịp thời ngăn chặn việc thất thoát tài nguyên khoáng sản cho Nhà nước.

Năm 2021, Công ty Thái Dương nộp hồ sơ xin gian hạn giấy phép khai thác khoáng sản. Ông Như đã tham mưu để ông Tiến duyệt nội dung trình ông Hợp ký văn bản gửi UBND tỉnh Yên Bái nhận xét Công ty Thái Dương đã chấp hành các quy định pháp luật trong hoạt động khai thác mà không kiểm tra, rà soát để phản ánh đúng những sai phạm trên thực tế.

Từ đó, Công ty Thái Dương được cấp giấy phép gia hạn, gây thất thoát khoáng sản nhà nước có trị giá hơn 736 tỷ đồng.