Từ ngày 8 đến 12/10 tới đây, tại Hà Nội sẽ diễn ra Hội chợ làng nghề Việt Nam lần thứ 22 và Tuần lễ quảng bá, kết nối du lịch nông nghiệp, nông thôn. Cùng với đó là Lễ trao giải Hội thi sản phẩm thủ công mỹ nghệ Việt Nam năm 2026...

Chuỗi hoạt động hướng đến kết nối bảo tồn nghề truyền thống với sáng tạo sản phẩm, trải nghiệm du lịch và mở rộng thị trường tiêu thụ. Thông qua các hoạt động quảng bá, giới thiệu và trải nghiệm, sản phẩm làng nghề, sản phẩm OCOP cùng các điểm đến du lịch nông thôn có thêm cơ hội tiếp cận người tiêu dùng, doanh nghiệp và du khách, qua đó chuyển hóa các giá trị truyền thống thành nguồn lực phát triển kinh tế nông thôn bền vững.

Làng mộc Kim Bồng (Hội An) là một trong những mô hình du lịch làng nghề được giới thiệu trực tiếp tại sự kiện. Bên cạnh đó là các đại diện Hợp tác xã lụa đũi Nam Cao, (Hưng Yên), Hợp tác xã Sinh Dược (Ninh Bình) và nhiều mô hình du lịch nông nghiệp, sinh thái tiêu biểu trên cả nước. 

Các hoạt động năm nay chú trọng yếu tố trải nghiệm. Nghệ nhân sẽ trực tiếp kể chuyện, quảng diễn nghề và giao lưu với khách tham quan, qua đó tạo động lực để du khách tìm hiểu, đến trực tiếp các làng nghề hoặc lựa chọn những tour du lịch nông nghiệp, nông thôn. Bên cạnh đó, Hội nghị quảng bá, kết nối và xúc tiến thương mại du lịch nông thôn Việt Nam sẽ diễn ra sáng 9/10. Sự kiện còn tổ chức trình diễn làm gốm, tranh Đông Hồ, tò he, dệt thổ cẩm, quay tơ dệt lụa; giới thiệu ẩm thực vùng miền và các trải nghiệm tương tác về điểm đến.

NHIỀU ĐỊA PHƯƠNG ĐÃ NHẬN RA "MỎ VÀNG" DU LỊCH

Mới đây, UBND tỉnh Ninh Bình vừa ban hành Kế hoạch triển khai thực hiện “Đề án bảo tồn và phát triển làng nghề, làng nghề truyền thống gắn với phát triển du lịch tỉnh Ninh Bình giai đoạn 2026 - 2030, tầm nhìn đến năm 2045”. Theo kế hoạch, năm 2027 được xác định là năm triển khai nền tảng, tập trung rà soát, hoàn thiện cơ sở dữ liệu, xây dựng mô hình điểm và hỗ trợ những làng nghề có tiềm năng. 

Địa phương đặt mục tiêu công nhận mới từ 1 - 2 làng nghề, làng nghề truyền thống đủ điều kiện; có ít nhất 15 sản phẩm làng nghề được đánh giá, phân hạng OCOP. Khoảng 300 lượt lao động, nghệ nhân, chủ cơ sở sản xuất, hợp tác xã và cán bộ quản lý được đào tạo, tập huấn về quản trị sản xuất, xây dựng thương hiệu, thương mại điện tử, du lịch trải nghiệm, bảo vệ môi trường và an toàn lao động.

Trong năm 2027, các mô hình du lịch trải nghiệm dự kiến được xây dựng tại làng nghề sinh dược Gia Sinh, làng nghề trồng hoa cây cảnh Vị Khê, làng nghề đá mỹ nghệ Ninh Vân... Theo định hướng này, du khách không chỉ tham quan mà còn được trực tiếp trải nghiệm một số công đoạn sản xuất, qua đó hiểu hơn về nghề, sản phẩm và những giá trị văn hóa được gìn giữ qua nhiều thế hệ.

Tương tự, không gian sáng tạo nghệ thuật thủ công The Hangart tại phường Điện Bàn Đông (Đà Nẵng) đang đưa 12 làng nghề thủ công truyền thống của Việt Nam vào cùng một điểm đến, tạo thêm sản phẩm trải nghiệm văn hóa dành cho người dân và du khách.

Với không gian có diện tích khoảng 3.000m2, 16 workshop thủ công được tổ chức thường xuyên, giúp du khách trực tiếp trải nghiệm xeo giấy dó, làm gốm lấy cảm hứng từ làng gốm Thanh Hà, chạm khắc gỗ từ nghề mộc Kim Bồng, thêu tay, in tranh dân gian, nhuộm vải bằng màu tự nhiên… Ngoài ra còn có các hoạt động làm tinh dầu, cao thảo dược, xà phòng thảo mộc và bánh truyền thống.

Thay vì chỉ tham quan, du khách được tìm hiểu câu chuyện, lịch sử của từng nghề, trực tiếp tham gia các công đoạn chế tác và mang sản phẩm tự làm về làm quà lưu niệm. Theo đại diện The Hangart, khách quốc tế hiện chiếm hơn 80% lượng khách tại đây, chủ yếu đến từ Nhật Bản, Trung Quốc, Nga, Philippines, Thái Lan… Việc đưa nghề thủ công vào hoạt động trải nghiệm cũng được kỳ vọng tạo thêm cơ hội tiếp cận công chúng trẻ trong nước.

Trong khi đó, Hà Nội đang chuẩn bị tổ chức Festival Bảo tồn và Phát triển làng nghề toàn cầu lần thứ nhất năm 2026, dự kiến vào tháng 12 tại khu di tích Hoàng thành Thăng Long. Sự kiện dự kiến kéo dài 5 ngày, quy tụ khoảng 400 gian hàng của 30 - 40 quốc gia.

Hà Nội hiện cũng đang tích cực đẩy mạnh chương trình hỗ trợ 84 làng nghề xây dựng thương hiệu và đăng ký xác lập quyền sở hữu trí tuệ. Kết quả bước đầu ghi nhận hơn 200 sản phẩm đã được Cục Sở hữu trí tuệ chính thức cấp văn bằng bảo hộ. Song song với đó, thành phố công nhận 16 mô hình trung tâm thiết kế sáng tạo, giới thiệu, quảng bá và bán sản phẩm OCOP, làng nghề gắn với du lịch cấp xã...

BÀI TOÁN "THỔI HỒN" VÀ KỂ CÂU CHUYỆN VĂN HÓA

Tuy nhiên, quá trình đưa thương hiệu làng nghề Việt Nam vươn xa trên bản đồ du lịch vẫn gặp không ít lực cản. Hạ tầng dịch vụ bổ trợ phục vụ du khách tại nhiều địa phương còn thiếu đồng bộ; phương thức sản xuất chủ yếu vẫn ở quy mô hộ gia đình nhỏ lẻ, phân tán; bên cạnh đó là áp lực từ nguy cơ già hóa lực lượng nghệ nhân kế cận khi lớp trẻ chưa mặn mà nối nghiệp.

Dưới góc nhìn phát triển dịch vụ, ông Nguyễn Tiến Đạt, Phó Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Hà Nội, cho rằng việc xây dựng thương hiệu trong giai đoạn mới không thể dừng lại ở tư duy bán sản phẩm vật lý thuần túy. Yêu cầu đặt ra là phải chuyển dịch mạnh mẽ sang cung cấp dịch vụ du lịch trải nghiệm, biết thổi hồn và kể câu chuyện văn hóa, câu chuyện di sản để chạm vào cảm xúc chân thực của du khách khi ghé thăm làng nghề.

Trong khi đó, ông Phạm Hải Quỳnh, Viện trưởng Viện Phát triển du lịch châu Á, nhận định các hoạt động của du lịch làng nghề cũng cần được đặt trong mối liên kết với các yếu tố bổ trợ như: Ẩm thực địa phương, lễ hội dân gian, sinh hoạt cộng đồng và cảnh quan nông thôn. Việc kết nối làng nghề vào các tour, tuyến du lịch văn hóa và sinh thái, kết hợp lưu trú homestay, trình diễn nghề vào buổi tối hay tổ chức các lớp trải nghiệm ngắn ngày là những yếu tố then chốt giúp kéo dài thời gian lưu trú và nâng cao mức chi tiêu của du khách, đặc biệt là khách quốc tế.

Từ góc độ doanh nghiệp lữ hành, Tổng Giám đốc Công ty lữ hành Travelogy Vũ Văn Tuyên cho rằng, phát triển du lịch làng nghề cần gắn với phát triển nông thôn, trong đó quan trọng nhất là công tác tuyên truyền, đào tạo và hướng dẫn người dân làm du lịch. Đồng thời, doanh nghiệp du lịch cần nâng cao kỹ năng “kể chuyện” làng nghề để “thổi hồn” cho sản phẩm của đội ngũ thuyết minh, hướng dẫn viên.

Ở góc độ quản lý, nhiều chuyên gia nhấn mạnh sự cần thiết của việc phối hợp đồng bộ giữa chính quyền địa phương, ngành du lịch và cộng đồng làng nghề. Quy hoạch không gian du lịch, chuẩn hóa sản phẩm, đào tạo kỹ năng làm du lịch cho người dân và ứng dụng công nghệ số trong quảng bá, tiêu thụ sản phẩm là những giải pháp mang tính lâu dài.