Các bác sĩ cho biết hiện chưa có bằng chứng lâm sàng chứng minh việc sử dụng An Cung Ngưu Hoàng Hoàn có thể phòng ngừa đột quỵ ở người chưa từng bị đột quỵ, hay giúp làm giảm nguy cơ mắc bệnh cũng như biến chứng...

Theo bác sĩ Vũ Văn Đại, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108, An Cung Ngưu Hoàng Hoàn là một bài thuốc trong y học cổ truyền Trung Quốc, có công dụng thanh nhiệt, giải độc, khai khiếu, thường dùng cho các thể bệnh "nhiệt" với triệu chứng sốt cao, mê sảng.

Tuy nhiên, phần lớn ca đột quỵ hiện nay là do nhồi máu não (thuộc thể hàn), một tình trạng tắc nghẽn mạch máu cần can thiệp y tế khẩn cấp. Dùng thuốc trong trường hợp này không có lợi mà còn có thể làm trầm trọng thêm tình hình. Nguy hiểm hơn, nếu bệnh nhân bị xuất huyết não, các thành phần có tính chống đông trong An Cung Ngưu Hoàng Hoàn sẽ làm tăng chảy máu, đẩy người bệnh vào tình thế "nghìn cân treo sợi tóc".

Bác sĩ Đại khẳng định y học hiện đại không phủ nhận giá trị của các bài thuốc cổ truyền, nhưng cần nhìn nhận đúng vai trò, chỉ định và giới hạn của thuốc. Sử dụng thuốc cần dựa trên y lý, y chứng và y đức, tránh niềm tin mù quáng gây hại.

Mới đây, Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 đã tiếp nhận một nam bệnh nhân 50 tuổi đột ngột đau đầu, nói khó, liệt nửa người trái. Nghi mình đột quỵ, bệnh nhân đã uống An Cung Ngưu Hoàng Hoàn. Sau khi uống, các triệu chứng nặng hơn, được người nhà đưa đến Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 cấp cứu sau một giờ khởi phát. Kết quả chụp não cho thấy xuất huyết não vùng nhân xám trung ương phải.

Tương tự, một cụ bà 79 tuổi có bệnh sử tăng huyết áp và đái tháo đường nhiều năm, hai lần đột quỵ não, di chứng yếu nửa người trái. Hai tháng trước khi nhập viện, bà uống thuốc An Cung Ngưu Hoàng Hoàn mỗi ngày một viên để tránh tái phát đột quỵ, sau đó xuất hiện các triệu chứng bất thường. Khi vào Bệnh viện Đa khoa tỉnh Phú Thọ, người bệnh nguy kịch, suy hô hấp, huyết áp tụt, da niêm mạc nhợt, bác sĩ chẩn đoán lạm dụng thuốc An Cung dẫn đến thiếu máu, rối loạn đông máu rất nặng, sọ não xuất hiện nhiều ổ nhồi máu bán cầu não hai bên.

Trước đó, Bệnh viện Đa khoa Đức Giang cũng từng tiếp nhận một bệnh nhân nam 76 tuổi có tiền sử tăng huyết áp. Do tin quảng cáo An Cung Ngưu Hoàng Hoàn có khả năng phòng đột quỵ, người bệnh mua về uống hai viên mỗi ngày. Sau đó, bệnh nhân mệt mỏi, ăn uống kém, tiểu ít, nhịp tim chậm, hoa mắt và chóng mặt. Các bác sĩ chẩn đoán suy thận cấp kèm tăng kali huyết trên nền suy tim và tăng huyết áp.

Theo PGS.TS Nguyễn Văn Chi, Phó Chủ tịch Phân hội Cấp cứu Việt Nam, đột quỵ gồm hai thể chính là đột quỵ thiếu máu não và đột quỵ chảy máu não. Sự khác biệt này khiến việc tự ý sử dụng An Cung Ngưu Hoàng Hoàn khi chưa xác định loại đột quỵ trở thành vấn đề đáng lo ngại.

Thực tế hiện nay, trên các hội nhóm và trang bán hàng trực tuyến, nhiều sản phẩm được giới thiệu là hàng "xách tay" từ Trung Quốc, Hàn Quốc hoặc Triều Tiên, nhưng thông tin về đơn vị chịu trách nhiệm, nguồn gốc, tiêu chuẩn chất lượng và tình trạng được phép lưu hành tại Việt Nam không phải lúc nào cũng được thể hiện rõ.

Thời gian vừa qua, các đơn vị chức năng của Bộ Công an đã triệt phá nhiều đường dây sản xuất, kinh doanh thuốc giả. Đặc biệt, Công an tỉnh Thanh Hóa đã khởi tố vụ án sản xuất, buôn bán thuốc An Cung Ngưu Hoàng Hoàn giả mạo do Nguyễn Thanh Phương Tuyền (38 tuổi, ngụ Đồng Tháp), Giám đốc Công ty TNHH sản xuất dược mỹ phẩm Tami Natural Home (trụ sở tại Tây Ninh), cầm đầu.

Để đảm bảo tuân thủ nghiêm các quy định của pháp luật về dược, Cục Quản lý Y Dược cổ truyền đề nghị Sở Y tế các tỉnh, thành phố tăng cường kiểm tra việc chấp hành các quy định pháp luật về bán buôn, bán lẻ thuốc cổ truyền nói chung và thuốc An Cung Ngưu Hoàng Hoàn nói riêng của các cơ sở trên địa bàn quản lý, nhằm phát hiện và xử lý các sản phẩm không rõ nguồn gốc, xuất xứ, nghi ngờ giả mạo...

Các đơn vị có liên quan nhắc nhở các cơ sở y tế và nhà thuốc thực hiện đúng quy định: An Cung Ngưu Hoàng Hoàn là thuốc kê đơn, bắt buộc phải sử dụng dưới sự chỉ định và giám sát chặt chẽ của bác sĩ. Tuyệt đối không bán thuốc khi không có đơn thuốc. Đẩy mạnh thanh tra các hoạt động quảng cáo, chào bán thuốc An cung ngưu hoàng hoàn trên các nền tảng mạng xã hội như Facebook, Zalo, TikTok...

Bộ Y tế cũng yêu cầu xử lý nghiêm các tổ chức, cá nhân quảng cáo sai sự thật, thổi phồng công dụng sản phẩm là "thần dược phòng ngừa đột quỵ" để lừa dối người tiêu dùng; Đề nghị cơ sở khám bệnh chữa bệnh tăng cường kiểm tra, kiểm soát phác đồ điều trị các bệnh có sử dụng An Cung Ngưu Hoàng Hoàn; không để bệnh nhân tự ý sử dụng sản phẩm.

Theo Cục Quản lý Y Dược cổ truyền, tính đến ngày 3/10, Cục đã cấp phép lưu hành cho 6 sản phẩm An Cung Ngưu Hoàng Hoàn. Các sản phẩm được cấp phép đã được công khai tại địa chỉ https://ydct-8dichvucong.moh.gov.vn/congbothuoc để các đơn vị thông báo cho các cơ sở kinh doanh, người dân tra cứu thông tin.

Khi mua sản phẩm, người dân cần kiểm tra mã vạch và mã QR để xem thông tin sản phẩm. Chú ý tên thuốc, nhà sản xuất, số lô, hạn dùng, số đăng ký hoặc giấy tờ lưu hành phù hợp. Bên cạnh đó, người dân chỉ nên mua tại cơ sở kinh doanh thuốc hợp pháp, có thông tin rõ ràng về đơn vị chịu trách nhiệm và nguồn cung sản phẩm. Không mua các sản phẩm được rao bán trên mạng, hàng xách tay không có thông tin kiểm chứng.

Các trường hợp cần đặc biệt thận trọng hoặc chống chỉ định theo hướng dẫn sử dụng của thuốc gồm người có tiền sử dị ứng với thành phần thuốc, phụ nữ mang thai, người suy giảm chức năng gan hoặc thận và một số thể bệnh được nêu trong tài liệu chuyên môn. Người đang dùng thuốc khác cũng cần thông báo với bác sĩ để được xem xét nguy cơ tương tác.

Đặc biệt, với bệnh nhân đột quỵ, các bác sĩ nhấn mạnh thời gian có ý nghĩa quyết định. Trì hoãn đến bệnh viện, tìm thuốc hoặc chờ thuốc phát huy tác dụng có thể khiến người bệnh bỏ lỡ cơ hội được đánh giá và áp dụng các phương pháp điều trị phù hợp trong thời gian cần thiết.

Do đó, điều cần ghi nhớ không phải là tìm một loại thuốc để "phòng" đột quỵ, mà là nhận biết sớm dấu hiệu bệnh và xử trí đúng cách. Khi có dấu hiệu nghi ngờ, hãy gọi cấp cứu và đưa người bệnh đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt.