Việt Nam đặt mục tiêu thu hút các dự án FDI quy mô lớn, chất lượng cao về trung tâm dữ liệu, trung tâm tính toán hiệu năng cao, và Việt Nam cũng đang trong “tầm ngắm” của nhiều nhà vận hành quốc tế...

Ban Chỉ đạo Trung ương về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia mới đây đã xác định mục tiêu đẩy mạnh thu hút các dự án FDI quy mô lớn về trung tâm dữ liệu, trung tâm tính toán hiệu năng cao gắn với chuyển giao công nghệ và an ninh dữ liệu. Trong đó, Bộ Tài chính được giao chủ trì đề xuất cơ chế ưu đãi, rút ngắn thủ tục đầu tư, báo cáo trong tháng 11/2026. 

Trong khi chờ những chính sách để biến Việt Nam trở thành điểm đến hấp dẫn cho hạ tầng dữ liệu thế hệ mới, VnEconomy cũng đã có những trao đổi với các chuyên gia trong ngành để tìm lời giải cho câu hỏi: Việt Nam cần xuất hiện như thế nào để thuyết phục các ông lớn rót vốn xây dựng trung tâm dữ liệu phục vụ AI/HPC thế hệ mới? 

“VIỆT NAM KHÔNG ĐỨNG NGOÀI THÁCH THỨC CỦA THỊ TRƯỜNG KHÁC”

Sự phát triển của AI đang làm thay đổi căn bản yêu cầu thiết kế trung tâm dữ liệu. Các cơ sở thế hệ mới đòi hỏi mật độ công suất cao hơn, công nghệ làm mát tiên tiến hơn, và có khả năng mở rộng,... Trong bối cảnh trung tâm dữ liệu cần đáp ứng hàng loạt yêu cầu mới, các chuyên gia đồng thuận cho rằng cơ hội đang dành cho Việt Nam. 

Việt Nam chưa phải đối mặt với tình trạng thiếu điện trầm trọng như các thị trường phát triển hơn, chủ yếu vì quy mô các dự án đang triển khai vẫn còn nhỏ hơn

Ông Pritesh Swamy, Giám đốc Nghiên cứu và Tư vấn, Bộ phận Trung tâm dữ liệu, khu vực châu Á – Thái Bình Dương, Tập đoàn Cushman & Wakefield.

Lý do vì Việt Nam vẫn ở giai đoạn thị trường phát triển tương đối sớm, do đó, còn nhiều dư địa để tiến thẳng xây dựng hạ tầng dữ liệu phục vụ AI/HPC, thay vì phải cải tạo các cơ sở hiện hữu từng được thiết kế để phục vụ điện toán đám mây truyền thống như nhiều thị trường khác. 

Ông Pritesh Swamy, Giám đốc Nghiên cứu và Tư vấn, Bộ phận Trung tâm dữ liệu, khu vực châu Á – Thái Bình Dương, Tập đoàn Cushman & Wakefield, nhận định với VnEconomy: “Khi các nhà đầu tư đang tìm kiếm những lựa chọn thay thế để mở rộng khỏi các thị trường đang chịu sức ép về quỹ đất, nguồn điện và quy định, Việt Nam đang nổi lên như một thị trường hấp dẫn”.

Khả năng cạnh tranh về chi phí là điểm cộng quan trọng cho Việt Nam. Theo nghiên cứu năm 2026 của Cushman & Wakefield, chi phí xây dựng trung bình một trung tâm dữ liệu tại Việt Nam chỉ vào khoảng 7,2 triệu USD/MW, rẻ hơn đáng kể so với các thị trường khác tại Đông Nam Á như Malaysia, khoảng 9,6 triệu USD/MW, và Thái Lan khoảng 8,8 triệu USD/MW. Cùng với mức tăng chi phí xây dựng vừa phải, khoảng 3,8%, Việt Nam đang cho thấy hiệu quả về chi phí để phát triển trung tâm dữ liệu trong dài hạn.

Song vị chuyên gia cũng thẳng thắn cảnh báo, Việt Nam không nên cho rằng có thể đứng ngoài thách thức đang khiến các thị trường phải giảm tốc xây dựng trung tâm dữ liệu: “Việt Nam chưa phải đối mặt với tình trạng thiếu điện trầm trọng như các thị trường phát triển hơn, chủ yếu vì quy mô các dự án đang triển khai vẫn còn nhỏ hơn”.

Do đó, cơ hội không chỉ là Việt Nam hiện còn nhiều công suất khả dụng hơn, mà Việt Nam đang còn thời gian để đồng bộ hạ tầng điện, quỹ đất, quy trình cấp phép và kết nối.

“Nếu hạ tầng hỗ trợ có thể theo kịp nhu cầu, Việt Nam có tiềm năng trở thành một trong những trung tâm hạ tầng AI thế hệ mới của Đông Nam Á”, ông Pritesh Swamy nói, nhưng đồng thời cũng cho biết các dự án có giá trị cao, hàm lượng công nghệ lớn giờ đây không còn được quyết định đa phần bởi chi phí, mà yếu tố hấp dẫn nằm ở khả năng sẵn sàng của hạ tầng. 

Trước đây, các dự án trung tâm dữ liệu thường lựa chọn những thị trường là trung tâm kết nối, nhưng theo quan sát của đội ngũ Cushman & Wakefield trên toàn khu vực châu Á - Thái Bình Dương, khả năng cung cấp điện và tốc độ đưa điện đến dự án đang trở thành tiêu chí quan trọng trong quyết định lựa chọn địa điểm của các nhà vận hành quốc tế.

“Chỉ có quỹ đất thôi không còn đủ, các nhà đầu tư sẽ còn đánh giá trên những yếu tố: Khả năng cung cấp và độ ổn định của nguồn điện; tốc độ quy trình cấp phép; Hạ tầng cáp quang biển; và tính ổn định, nhất quán của môi trường pháp lý đối với đầu tư nước ngoài dài hạn”, ông Swamy nhấn mạnh. 

CÁC NHÀ VẬN HÀNH QUỐC TẾ CHỜ ĐỢI ĐIỀU GÌ?

Những khuyến nghị này cũng tương đồng với quan điểm của ông Louis Nguyen, CEO của Saigon Asset Management (SAM), người đang trực tiếp tham gia phát triển các dự án trung tâm dữ liệu và kết nối các nhà đầu tư quốc tế vào Việt Nam. CEO của SAM cũng khẳng định ngoài đất đai, các nhà đầu tư sẽ còn đánh giá mức độ khả thi của thị trường dựa trên 4 yếu tố khác: khung pháp lý, nguồn điện, khả năng kết nối mạng lưới quốc tế và khách hàng thực tế. 

Các hệ thống không vận hành theo mô hình mỗi quốc gia là một “hòn đảo” độc lập, mà dữ liệu, bản sao lưu, hệ thống an ninh mạng, phần mềm và khối lượng công việc điện toán cần có khả năng được xử lý đồng thời tại nhiều trung tâm dữ liệu ở nhiều quốc gia

Ông Louis Nguyen, CEO của Saigon Asset Management (SAM) 

Trong đó, khung pháp lý về dữ liệu có ảnh hưởng đặc biệt quan trọng đến quyết định đầu tư dài hạn của các nhà vận hành. Tháng 8 vừa qua, AmCham Vietnam đã gửi Bộ Công an bản góp ý chi tiết đối với Dự thảo Luật An ninh Dữ liệu, trong đó hiệp hội đặc biệt quan ngại về Điều 32 của dự thảo. Theo phân tích của AmCham, Luật Dữ liệu hiện hành yêu cầu phải được Bộ Công an chấp thuận trước khi chuyển dữ liệu cốt lõi ra nước ngoài, trong khi với dữ liệu quan trọng, doanh nghiệp chủ yếu thực hiện theo cơ chế thông báo. 

Tuy nhiên, dự thảo Luật An ninh Dữ liệu yêu cầu phải có văn bản chấp thuận của Bộ Công an đối với cả hai loại dữ liệu, đồng thời bổ sung các yêu cầu như thẩm tra đối với bên nhận dữ liệu ở nước ngoài, đánh giá tác động về an ninh dữ liệu và nghĩa vụ giám sát sau khi dữ liệu được chuyển đi. Do đó, Hiệp hội này đề nghị bỏ Điều 32, vì cho rằng quy định này có thể chồng chéo với Luật Dữ liệu hiện hành.

Ông Louis cho rằng những vấn đề này cũng cần được nhìn nhận để hoạt động tại Việt Nam hài hoà với cách thức vận hành của các hệ thống điện toán đám mây toàn cầu. Các hệ thống không vận hành theo mô hình mỗi quốc gia là một “hòn đảo” độc lập, mà dữ liệu, bản sao lưu, hệ thống an ninh mạng, phần mềm và khối lượng công việc điện toán cần có khả năng được xử lý đồng thời tại nhiều trung tâm dữ liệu ở nhiều quốc gia.

Việt Nam hiện đã thu hút sự quan tâm của nhiều gã khổng lồ trung tâm dữ liệu lớn trên thế giới. Tuy nhiên, để rót tiền xây dựng một dự án quy mô lớn, nhà đầu tư hiển nhiên cần xác định được khả năng vận hành dữ liệu giữa trung tâm dữ liệu tại Việt Nam với mạng lưới điện toán đám mây toàn cầu của họ. Nếu chưa có sự chắc chắn về cách dữ liệu được lưu trữ, xử lý, sao lưu và luân chuyển giữa các thị trường, họ sẽ khó đưa ra những cam kết thuê công suất dài hạn. 

Tuy nhiên, theo ông Louis, điều này không đồng nghĩa Việt Nam nên nới lỏng các yêu cầu về an ninh dữ liệu. Ngược lại, an toàn và an toàn dữ liệu vẫn phải là điều kiện bắt buộc. Vấn đề là “khung pháp lý cần đủ rõ ràng, có thể dự đoán và tương thích với cách các hệ thống điện toán đám mây và trung tâm dữ liệu quốc tế đang vận hành”. 

Trong khi đó, trong văn bản, AmCham cũng đề nghị Việt Nam công nhận những tiêu chuẩn quốc tế đang được sử dụng rộng rãi như ISO 27001, SOC 2 Type II, ISO 27017 và Uptime Institute Tier III/IV, thay vì yêu cầu các nhà cung cấp dịch vụ đám mây toàn cầu phải thực hiện thêm những chứng nhận trong nước có nội dung tương đương.

Cách tiếp cận này nhằm giúp giảm chi phí và thời gian triển khai cho các nhà vận hành quốc tế, trong khi vẫn duy trì các yêu cầu về an toàn và bảo mật.

Về vấn đề năng lượng, nếu các trung tâm dữ liệu truyền thống vốn đã có nhu cầu sử dụng điện rất lớn, trung tâm dữ liệu phục vụ AI/HPC còn ngốn điện gấp bội. Thế nên vấn đề không chỉ là Việt Nam có tổng công suất điện bao nhiêu, mà quan trọng hơn là bao nhiêu MW thực sự có thể được cung cấp cho một dự án, tại địa điểm nào, vào thời điểm nào, với độ ổn định và khả năng mở rộng ra sao.

“Nhà đầu tư sẽ phải xác định dự án của họ có thể được cung cấp bao nhiêu điện, hệ thống truyền tải và đấu nối lưới điện đã sẵn sàng hay cần nâng cấp, nếu cần đấu nối thì mất thời gian bao lâu, mức độ dự phòng nguồn điện ra sao và có thể tiếp cận nguồn năng lượng tái tạo theo cơ chế nào”, ông Louis chỉ ra. 

Cũng theo vị chuyên gia, Việt Nam có tiềm năng lớn về năng lượng tái tạo, nhưng lợi thế này cần được lượng hóa rõ hơn, từ công suất điện tái tạo có thể cung cấp, năng lực truyền tải nguồn điện đến địa điểm đặt trung tâm dữ liệu cho tới cơ chế thương mại điện, để nhìn nhận hạn chế, cũng để làm rõ lợi thế của mình.  

Việt Nam cần cạnh tranh về ‘chất lượng của MW’, thay vì chỉ là số lượng MW. Công bố một dự án hàng trăm triệu hay hàng tỷ USD tương đối dễ, nhưng đưa một trung tâm dữ liệu vào hoạt động hiệu quả khó hơn rất nhiều

Ông Louis Nguyen, CEO của Saigon Asset Management (SAM) 

Đặc biệt, với trung tâm dữ liệu AI, nhu cầu điện không chỉ lớn mà còn có thể tăng nhanh khi quy mô tính toán mở rộng. Vì vậy, các nhà đầu tư ngày càng ưu tiên những địa điểm có nguồn điện dồi dào, ổn định, thuận lợi trong đấu nối và có khả năng nâng công suất trong tương lai, ngay cả khi phải đặt trung tâm dữ liệu xa hơn các khu đô thị lớn.

Trước những yêu cầu này, ông Louis khuyến nghị Việt Nam nên phát triển trung tâm dữ liệu theo từng giai đoạn. Ông lấy ví dụ một khu trung tâm dữ liệu với công suất 100 MW, 200 MW hoặc lớn hơn, có thể quy hoạch trong dài hạn.

Giai đoạn 1 được triển khai dựa trên khả năng cung cấp điện và nhu cầu khách hàng đã có hợp đồng hoặc có những cam kết đủ rõ ràng. Các giai đoạn tiếp theo sẽ được thực hiện khi nhu cầu sử dụng và nguồn điện tăng lên. M

ô hình này vừa cho phép các nhà phát triển nhìn thấy khả năng mở rộng dài hạn của Việt Nam, vừa hạn chế rủi ro xây dựng công suất theo kiểu đầu cơ.

“Tôi không lo ngại liệu nhu cầu năng lực tính toán có tăng lên trong dài hạn. AI và yêu cầu phát triển kinh tế số là những động lực rõ ràng. Điều cần quan tâm là làm thế nào để một phần đủ lớn nhu cầu đó thực sự được đặt và vận hành tại Việt Nam”, ông Louis nói. 

Trong khi đó, ông Swamy của Cushman & Wakefield khẳng định Việt Nam đang nằm trong tầm ngắm của các nhà vận hành quốc tế đang tìm kiếm phương án để đa dạng hóa hạ tầng. 

Dù vậy, CEO của Saigon Asset Management (SAM) cũng lưu ý Việt Nam không nên tham gia một cuộc đua đơn thuần về MW: “Việt Nam cần cạnh tranh về ‘chất lượng của MW’, thay vì chỉ là số lượng MW. Công bố một dự án hàng trăm triệu hay hàng tỷ USD tương đối dễ, nhưng đưa một trung tâm dữ liệu vào hoạt động hiệu quả khó hơn rất nhiều”.

Nghĩa là, một MW “chất lượng” không chỉ đơn thuần là một đơn vị công suất được công bố trên giấy tờ, mà phải đi cùng nguồn điện ổn định, khả năng kết nối quốc tế, và tạo ra giá trị thương mại. Đây mới là những yếu tố quyết định giá trị thực sự của một dự án trung tâm dữ liệu.

Kỷ nguyên AI đang buộc hạ tầng trung tâm dữ liệu phải vượt ra khỏi vai trò truyền thống - lưu trữ dữ liệu để trở thành hạ tầng tính toán chiến lược của nền kinh tế. Một thế hệ trung tâm dữ liệu mới đang được xây dựng, với mật độ công suất cao hơn, yêu cầu khắt khe hơn về điện, kết nối, làm mát và khả năng mở rộng.

Khi đó, sự non trẻ của thị trường luôn là lợi thế tự nhiên để thu hút dòng vốn FDI, nhưng để đón các dự án chất lượng cao, gắn với chuyển giao công nghệ thì Việt Nam cũng cần chứng minh thị trường có sẵn hoặc ít nhất sẽ đáp ứng được những yếu tố mà các nhà vận hành quốc tế cần.